Uzasadnienie
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z [...] lipca 2010 r. nr [...], uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 2009 r. nr [...] wpisującą do rejestru zabytków [...] położoną przy ul. [...] w W., na działce nr [...] z obrębu [...], wraz z otoczeniem w granicach tej działki oraz działki nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że w decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 2009 r., że pomimo tego, iż decyzja ta została wydana po wznowieniu postępowania w sprawie wpisu [...] do rejestru zabytków, nie zostały powołane żadne przepisy dotyczące tego trybu weryfikacji decyzji.
Wskazana przez organ pierwszej instancji podstawa prawna odnosi się wyłącznie do trybu zwykłego postępowania administracyjnego. Na zastosowanie trybu wznowieniowego wskazuje także rozstrzygnięcie tej decyzji – orzeka ona wyłącznie o wpisie zabytku do rejestru, nie odnosząc się przy tym do bytu prawnego pozostającej w obrocie prawnym decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] sierpnia 2006 r., orzekającej o niewpisaniu [...] do rejestru zabytków, czyli rozstrzygającej tę kwestię w sposób całkowicie odmienny.
W tej sytuacji, w ocenie organu stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie wznowienia postępowania, implikuje stwierdzenie, że decyzja ta narusza art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Z przepisu tego wynika bowiem, że w przypadku ustalenia, że zaistniała wada określona w art. 145 § 1 kpa, która miała wpływ na wynik sprawy, oprócz orzeczenia o istocie tejże sprawy, organ właściwy powinien w pierwszej kolejności, uchylić decyzję ostateczną. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie uzasadnił swojej decyzji w sposób wyczerpujący odnośnie przyczyn wznowienia postępowania. W szczególności organ ten nie wyjaśnił czy przesłanką wznowienia są nowe okoliczności faktyczne, czy też nowe dowody i konkretnie na czym one polegają.
W skardze na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego T. Sp. z o.o. w K. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w części w jakiej została ona skierowana do Zespołu [...] oraz Stowarzyszenie [...], a w razie uznania, iż nieważnością dotknięta jest cała skarżona decyzja – skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności w całości a także o zasądzenie kosztów postępowania według obowiązujących przepisów.
Skarżonej decyzji skarżący zarzucił:
- 1) nieważność określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa polegającą na skierowaniu jej do Zespołu [...] oraz Stowarzyszenia [...], które nie zostały w niniejszej sprawie dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach sprawy,
- 2) naruszenie art. 31 § 2 kpa poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu dwóch organizacji społecznych wbrew trybowi określonemu w tym przepisie.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że nie kwestionuje skarżonej decyzji, co do istoty. Natomiast w ocenie skarżącej decyzja dotknięta jest sankcją nieważności w zakresie w jakim została skierowana do dwóch organizacji społecznych, które nie są stroną w sprawie i nigdy nie zostały dopuszczone na żadnym etapie postępowania do udziału w tym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie. Uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Zaskarżona decyzja została doręczona organizacjom społecznym do ich wiadomości. Organ dokonał wyraźnego rozróżnienia pomiędzy stroną postępowania, a podmiotami, które z zaskarżonej decyzji nie mogą wywodzić żadnych praw i obowiązków. Doręczenie decyzji wskazanym w rozdzielniku organizacjom społecznym do wiadomości miało tylko charakter informacyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności co powoduje konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Z akt sprawy wynika, że decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2010 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącej spółki, która jest właścicielem [...] położonej w W. przy ul. [...], a której to [...] dotyczy ta decyzja, organowi I instancji oraz Stowarzyszeniu [...] i Stowarzyszeniu [...]. Przepis art. 109 § 1 kpa daje organowi prawo doręczenia decyzji administracyjnej na piśmie jedynie stronom postępowania zakończonego tą decyzją.
Zgodnie z tym przepisem tylko strona jest uprawniona do otrzymania oryginału decyzji sporządzonej na piśmie.
Materiał dokumentacyjny sprawy wskazuje, że organizacje społeczne, którym została doręczona zaskarżona decyzja nie mają przymiotu strony i nie brały udziału w postępowaniu w charakterze strony. Nie zostały także dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach strony w sposób przewidziany w art. 31 § 2 kpa i w ogóle w niniejszej sprawie nie występowały z żądaniem dopuszczenia ich do udziału w postępowaniu. Doręczenie więc decyzji tym organizacjom oznacza, że została ona skierowana do osób nie będących stroną w sprawie, a to stanowi wadę decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, która skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej decyzji. Fakt, że na decyzji umieszczony jest zapis "do wiadomości" pozostaje, w ocenie Sądu bez znaczenia dla oceny prawnej takiego doręczenia. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje odrębnego trybu doręczenia decyzji "do wiadomości". Komu jest doręczona decyzja nie jest bez znaczenia, gdyż z doręczeniem decyzji wiążą się przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego skutki procesowe włącznie z prawem do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Upowszechniający się zwyczaj doręczenia oryginału decyzji na piśmie przez organy szerokiemu gronu podmiotów jest przejawem asekurowania się organów przed zarzutem pozbawienia jednostki należnego jej prawa do obrony swoich interesów w postępowaniu administracyjnym.
Decyzja administracyjna jest przejawem woli organu administracyjnego w odniesieniu do indywidualnego podmiotu – rozstrzyga o prawach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Niezasadne jest więc doręczanie decyzji przypadkowym osobom tj. takim, które nie mają przymiotu strony, w postępowaniu zakończonym decyzją, która została im doręczona. Doręczenie decyzji podmiotowi, który niejako jest na zewnątrz danego postępowania administracyjnego powoduje, że decyzja jako skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa uzasadniającą stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Z tych powodów Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W sprzeczności z powyższym rozstrzygnięciem nie stoją wyroki NSA i sądów wojewódzkich licznie powołane w odpowiedzi na skargę. Wyroki te dotyczą innych kwestii związanych z doręczeniem decyzji.
Wypływający z tych wyroków wniosek tylko potwierdza stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. Otóż w wyrokach tych sądy zajęły stanowisko, że o tym czy dany podmiot jest stroną postępowania nie decyduje okoliczność doręczenia decyzji "do wiadomości", ale to, czy podmiot wnoszący żądanie ma w rozumieniu art. 20 kpa interes strony w rozstrzygnięciu sprawy ze względu na jego prawo wynikające z przepisu prawa materialnego.
Skoro więc doręczenie decyzji "do wiadomości" samo przez się nie czyni z podmiotu, któremu w taki sposób doręczono decyzję strony w postępowaniu zakończonym taką decyzją to skierowanie decyzji do takiej osoby stanowi o nieważności tej decyzji jako skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Taką samą wadą nieważności dotknięta jest także decyzja organu I instancji z [...] grudnia 2009 r., gdyż także została doręczona tym organizacjom społecznym "do wiadomości". Mimo więc, że skarga dotyczyła tylko decyzji organu odwoławczego, to Sąd stwierdził nieważność również i poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 2009 r. na podstawie art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.