Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] odmawiającą przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmówił P. K. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – F. K., na okres od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r., podnosząc, że wnioskodawczyni wraz z rodziną nie zamieszkuje na terytorium RP.
P. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe.
Organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851) regulujące zasady przyznawania świadczenia wychowawczego 500 plus i podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca mieszka ze swoimi dziećmi i mężem na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, co oznacza, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 1 ust. 3 powołanej ustawy warunkująca uzyskanie świadczenia wychowawczego. Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Organ zaznaczył, że ze złożonego przez skarżącą oświadczenia wynika, iż wraz z dziećmi i mężem przebywa czasowo, od [...] w Stanach Zjednoczonych. Mąż studiuje na studiach doktoranckich i nie jest możliwe ustalenie daty powrotu do Polski.
SKO w [...] podkreśliło, że posiadanie przez obywateli polskich faktycznego miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest warunkiem koniecznym do uzyskania świadczenia wychowawczego, co wynika z powołanego art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. Warunek ten zniesiony jest jedynie w przypadkach, w których znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej, co zdaniem organu nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła P. K. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
- - art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez uznanie, że czasowy pobyt poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej uniemożliwia otrzymanie świadczenia wychowawczego, pomimo że skarżąca złożyła oświadczenie w przedmiocie charakteru pobytu w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej oraz planowanym powrocie do Polski bezpośrednio po zakończeniu studiów doktoranckich przez męża skarżącej J. K.;
- - art 7 kpa i art. 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny deklaracji składnych przez skarżącą w przedmiocie niemożności dokładnego określenia daty powrotu wobec charakteru studiów doktoranckich J. K., powrotów rodziny skarżącej do miejsca zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej, niemożności wykonywania pracy zarobkowej przez skarżącą wobec wymagań stawianych mężowi w trakcie studiów doktoranckich, niepobierania żadnych świadczeń rodzinnych, wychowawczych i opiekuńczych na terenie USA, posiadania przez skarżącą i jej męża wiz czasowych studenckich.
W uzasadnieniu skargi skarżąca, powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny odnoszące się do pojęcia "zamieszkiwania" użytego w art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r., przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasadzenie kosztów postępowania.
Zdaniem skarżącej okoliczności sprawy świadczą o jej woli zamieszkiwania na terytorium RP, gdzie ma miejsce zameldowania, zaś pobyt w Stanach Zjednoczonych ma charakter czasowy. Zwrot "zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" użyty w art. 1 ust. 3 ustawy należy natomiast interpretować jako przebywanie na terenie RP z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.), którego nie wyklucza czasowy pobyt poza granicami RP.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji odmówiły skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko F. K. na okres od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. uznając, że w/w okresie skarżąca nie mieszka wraz z rodziną na terenie Polski (od [...] mieszka w Stanach Zjednoczonych), a więc nie spełnia przesłanki określonej w art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci warunkującej uzyskanie świadczenia wychowawczego. Organy uznały ponadto, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz że świadczenie wychowawcze przyznawane na podstawie powołanej ustawy nie jest objęte zakresem przedmiotowym umowy z dnia 2 kwietnia 2008 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki.
Zdaniem Sądu stanowisko organów jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednym z warunków otrzymania świadczenia wychowawczego na dziecko jest zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim świadczenie ma być pobierane. Wynika to wprost z powołanego wyżej art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r.
Powołana ustawa – jak zasadnie podniosła skarżąca - nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania" i zastosowanie mają tu przepisy k.c. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 k.c.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że ustalenie zamiaru stałego pobytu, a więc woli stałego zamieszkiwania, powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej i stanowi jej centrum życiowe (postanowienie NSA z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt I OW 265/05, LEX nr 198360).
Ponadto samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej (postanowienie NSA z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OW 96/14). Wskazuje się ponadto, że określenie "miejsce zamieszkania" jest konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy - fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Powszechnie przyjmuje się, że oba te elementy muszą występować łącznie. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie wystarczy zatem ani samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu, choćby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas, ani sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości. O miejscu zamieszkania rozstrzyga zawsze całokształt okoliczności wskazujących na zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania.
Zauważyć trzeba, że ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. uzależniając przyznanie świadczenia wychowawczego od zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadza też wymóg zamieszkiwania przez okres w jakim wnioskodawcy mają otrzymywać świadczenie wychowawcze.
Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że P. K. wraz z rodziną od czerwca 2014 r. zamieszkuje czasowo w Stanach Zjednoczonych, co potwierdzają znajdujące się w aktach dokumenty, w tym oświadczenia skarżącej z dnia 3 lipca 2017 r. i z dnia 14 lipca 2017 r. Mąż skarżącej kontynuuje naukę na studiach doktoranckich i skarżącą nie jest w stanie określić daty powrotu rodziny do Polski.
Nie ulega zatem wątpliwości, że w okresie świadczeniowym od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. miejscem zamieszkania skarżącej i jej rodziny nie jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca nie spełnia zatem przesłanki określonej w art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r.
Zdaniem Sądu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy są podnoszone przez stronę okoliczności, że pobyt w Stanach Zjednoczonych ma charakter czasowy oraz że skarżąca planuje powrócić do Polski, gdzie jest zameldowana. Jak wyżej wskazano warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego jest zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim świadczenie wychowawcze ma być pobierane. W niniejszej sprawie jednoznacznie zostało ustalone, że miejscem zamieszkania strony i jej rodziny we wskazanym okresie nie jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Prawidłowo organy orzekające uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanki warunkującej przyznanie jej prawa do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r., co skutkowało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Prawidłowo też organy stwierdziły, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz że świadczenie wychowawcze przyznawane na podstawie powołanej ustawy nie jest objęte zakresem przedmiotowym umowy z dnia 2 kwietnia 2008 r. o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się również naruszenia powołanych w skardze przepisów kpa. Postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w kpa. Organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.