Uzasadnienie
Decyzją z [...] listopada 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania H. W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2018 r., nr [...], o przyznaniu świadczenia wychowawczego na [...] oraz odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła H. W. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Wnioskiem z [...] sierpnia 2018 r. H. W. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: [...] na okres 2018/2019.
Decyzją z [...] października 2018 r. Prezydent Miasta [...] przyznał H. W. świadczenia wychowawczego na [...] w kwocie po 500 zł miesięcznie na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. (pkt 1 i 2 decyzji) oraz odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na [...] z powodu przekroczenia kryterium dochodowego (pkt 3 decyzji).
Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na [...] złożyła H. W. zarzucając organowi błędne ustalenie miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku 2017.
Decyzją [...] listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2018 r.
W uzasadnieniu ww. decyzji Kolegium przywołało treść art. 4 ust. 1, 2 i 3, art. 5 ust. 1 i 3 i art. 2 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2134, ze zm.) oraz definicję dochodu zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Organ podniósł, że dochodem rodziny, branym pod uwagę przy badaniu prawa do wnioskowanego świadczenia, zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z 11 lutego 2016 r., jest dochód uzyskany w 2017 r.
Kolegium wskazało, że zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni z tytułu alimentów z funduszu alimentacyjnego oraz stypendium na dzieci uzyskała ona w 2017 r. dochód w wysokości [...] zł. Ponadto, z danych ZUS wynika, że od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r., a następnie od [...] lutego 2018 r. H. W. posiada tytuł ubezpieczenia "pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu". Kolegium podniosło, że z uwagi na to, że zatrudnienie w ww. okresach przebiegało u tego samego pracodawcy, to zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, do dochodu z tytułu zatrudnienia nie stosuje się przepisów ustawy o utracie i uzyskaniu dochodu.
Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (tj. w przedmiotowej sprawie rok 2017), ustalając dochód członka rodziny osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z informacją o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów wnioskodawczyni w 2017 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł (dochód po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu), który po odliczeniu należnego podatku dochodowego od osób fizycznych (0 zł), składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu (.... zł) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (.... zł) wyniósł [...].
Zatem, dochód rodziny wyniósł [...] miesięcznie w przeliczeniu na jednego członka rodziny. Kolegium podniosło, że tak ustalony dochód przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 ww. ustawy wynoszące 800 zł miesięcznie.
Ponadto, odnosząc się do wskazanego w odwołaniu wyroku WSA w Krakowie z 14 czerwca 2018 r. Kolegium wyjaśniło, że z dniem [...] grudnia 2017 r. wnioskodawczyni podjęła zatrudnienie, co zgodnie z art. 2 pkt 20 lit c ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oznacza uzyskanie dochodu (spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Wobec powyższego, zgodnie z dyspozycją art. 7 ust. 2 ww. ustawy, dochód ten należało podzielić przez liczbę miesięcy, w których był uzyskiwany, czyli przez 1 miesiąc.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła H. W. zarzucając tej decyzji:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez jego błędną interpretację i błędne ustalenie miesięcznego dochodu członka rodziny w roku 2017;
- 2) naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że skarżącej nie należy się świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko.
Powołując się na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie zgadza się ze sposobem wyliczenia dochodu zastosowanym przez organ. W jej ocenie, dokonując wyliczenia miesięcznego dochodu na członka rodziny organ popełnił błąd, ponieważ dochód osiągnięty w 2017 r. został podzielony przez liczbę miesięcy, w których został uzyskany i tak świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały podzielone przez 12 miesięcy a dochód z umowy o pracę tylko przez 1 miesiąc. Tymczasem, zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Może to być zatem dochód osiągnięty przez 12 miesięcy, przez 1 miesiąc, czy też inną liczbę miesięcy, w których osiągnięto dochód, jednak zawsze podlega on podziałowi na 12 miesięcy i następnie na ilość osób w rodzinie. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 363/18.
Skarżąca przedstawiła obliczenia, że tak ustalony miesięczny dochód na osobę w jej rodzinie wynosi [...] zł i nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
W ocenie skarżącej, przyjęcie sposobu liczenia dochodu na członka rodziny zastosowanego przez organy stawia ją w gorszej sytuacji od osób, które pracowały za takie samo miesięczne wynagrodzenie, lecz przez cały rok. Ich wynagrodzenie zostanie bowiem podzielone przez 12 miesięcy a jej wynagrodzenie tylko przez 1 miesiąc. Oznacza to, że osoby te uzyskają świadczenie pomimo nieproporcjonalnie wyższych łącznych zarobków niż zarobki osiągane przez skarżącą.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2018 r. odmawiającą w pkt 3 przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było uznanie przez organy, że zostało przekroczone określone w art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci kryterium dochodowe na osobę w rodzinie skarżącej. Ustalając dochód rodziny za rok 2017 organy podzieliły dochód uzyskany przez skarżącą w grudniu 2017 r. z tytułu umowy o pracę przez 1 miesiąc i tak uzyskaną kwotę doliczyły do dochodu członka rodziny. Taki sposób obliczenia dochodu kwestionuje skarżąca podnosząc, że niezależnie przez ile miesięcy uzyskiwała w 2017 r. dochód, to zawsze powinien być on dzielony przez 12 miesięcy.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2134, ze zm.)., zwanej dalej "ustawą".
Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W myśl art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł.
W myśl zaś art. 2 pkt 2 ustawy, dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a, gdzie zawarto regulacje odnoszące się do sposobu rozliczenia dochodu uzyskanego i utraconego. Z kolei zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego ustala się na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego. Powyższe oznacza, że rokiem bazowym, z którego dochód jest miarodajny przy ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 jest rok 2017.
W kwestii dochodu i jego obliczania ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy). W obowiązującym stanie prawnym jest to ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952, ze zm.), która określa w art. 3 pkt 1 lit. a i c legalną definicję dochodu i sposób jego obliczania. Stosownie do powołanych przepisów, za dochód uznaje się, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a), a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych enumeratywnie w nim wymienione. Art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi zaś, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to sumę dochodów członków rodziny.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy bezsporne pozostaje, że w roku bazowym 2017 r. skarżąca uzyskała z tytułu alimentów z funduszu alimentacyjnego oraz stypendium na dzieci dochód w wysokości [...] zł, co potwierdza jej oświadczenie z 14 sierpnia 2018 r. Nie jest również kwestionowane, że z tytułu podjętego od 1 grudnia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. zatrudnienia skarżąca uzyskała w 2017 r. dochód w wysokości [...] zł, a kolejną umowę o pracę u tego samego pracodawcy podjęła od 12 lutego 2018 r. Bezsporne pozostaje również to, że rodzina skarżącej składa się z czterech osób.
Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma to, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 ustawy, ustalając dochód członków rodziny, a w konsekwencji i rodziny, organy muszą mieć na uwadze przepisy dotyczące utraty i uzyskania dochodu (art. 7 ust. 1-3a ustawy). W powołanych przepisach ustawodawca przewidział sytuację zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny zostać wzięte pod uwagę w celu urealnienia dochodu w rozumieniu ustawy do dochodu faktycznie osiąganego. Zmiany sytuacji dochodowej rodziny mogą polegać na utracie lub uzyskaniu dochodu. W odniesieniu do uzyskania dochodu przepisy ustawy przewidują dwie możliwe sytuacje: (i) uzyskanie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, (ii) uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
W przypadku uzyskania dochodu (tu: spowodowanego podjęciem zatrudnienia stosownie do art. 2 pkt 20 lit c. ustawy) przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym, który poprzedza okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (tu: w roku 2017), ustalając osiągnięty w tym roku dochód należy podzielić go przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 2 ustawy).
Z powołanego przepisu wynika, że w sytuacji, gdy w roku bazowym wnioskodawca uzyskiwał dochód przez określoną liczbę miesięcy (i dochód ten jest nadal uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego), to osiągnięty z tego tytułu dochód należy podzielić przez tę liczbę i uzyskaną kwotę doliczyć do dochodu członka rodziny. Tak właśnie uczyniły organy dzieląc przez 1 miesiąc uzyskiwany przez skarżącą przez okres jednego miesiąca (grudzień 2017 r.) dochód [...] zł i doliczając tak uzyskaną kwotę (... zł) do dochodu członka rodziny.
Wobec powyższego, niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż organy prawidłowo, z zachowaniem wymogów określonych w art. 7 ust. 2 i ust. 3a ustawy, ustaliły dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na jednego członka rodziny. W konsekwencji, wobec przekroczenia kryterium dochodowego, odmowę przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uznać należało za uzasadnioną.
Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu, wydanie zaskarżonych decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym mającym na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a dokonana przez organy ocena tego materiału nie nosi cech dowolności. Organy wyjaśniły również motywy zaskarżonych rozstrzygnięć z zachowaniem wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), orzekł jak w sentencji.