Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją znak [...] z dnia [...] października 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej jako organ lub minister) działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) z urzędu stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...], stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu stanowiącego fragment linii kolejowej nr [...], położonego w [...], jedn. ew. [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha w obrębie [...], objętego księgą wieczystą [...] oraz nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w [...] prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności znajdujących się na nim urządzeń.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...] została skierowana m.in. do właścicielki przedmiotowej działki nr [...] – A. Z., która, jak wynika z akt sprawy, zmarła w dniu [...] lipca 2003 r. Oznacza to, że powyższa decyzja wojewody z [...] lipca 2012 r. została skierowana do osoby zmarłej. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że prowadzenie postępowania administracyjnego i następnie wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa i stanowi podstawę do uchylenia decyzji wydanej w takich okolicznościach. Jednocześnie organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 156 § 2 kpa.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez C. S. – następcę prawnego A. Z. (dalej jako skarżąca). W skardze kierowanej do tut. Sądu skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
- 1. przepisów prawa procesowego, tj.:
- a. art 7 i art 77 § 1 kpa, poprzez pominięcie, że strona nie otrzymała należnego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jak również pominięcie, że nieruchomość ta była wielokrotnie dzielona i zmieniano jej oznaczenie, bez informowania o tym A. Z.;
- b. art. 7, 8, 9 i 154 kpa, poprzez nieuchylenie decyzji pomimo przemawiającego za tym interesu strony;
- c. art. 107 § 3 w zw. z art. 124 § 2 i art. 126 kpa, polegające na wybiórczym sporządzeniu uzasadnienia decyzji i nie odniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącej, które zawarła w odwołaniu od decyzji Wojewody [...];
- d. art. 138 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego niezastosowanie;
- e. art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy organ winien zaskarżoną decyzję uchylić ze względu na słuszny interes strony na podstawie art. 154 kpa;
- 2. przepisów prawa materialnego, tj.:
- a. art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r., poprzez jego nie zastosowanie wbrew obowiązkowi poszanowania mienia;
- b. art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego niezastosowanie i przekroczenie zasady ochrony własności;
- c. art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, poprzez jego błędną wykładnię.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie znajduje podstaw.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako ppsa). Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał materiał dowodowy oraz dokonał jego oceny pod kątem zastosowania przepisu art. 156 kpa, decyzja została też wyczerpująco uzasadniona odpowiednio do wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa.
Postępowanie główne, kontrolowane w trybie nadzwyczajnym prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 września 200 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1311, dalej jako ustawa o komercjalizacji).
W kontrolowanej przez Sąd sprawie postępowanie toczyło się natomiast w oparciu o przepisy art. art.156-158 kpa, a zatem jego przedmiotem było ustalenie, czy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r. została wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ uznał, że w toku postępowania prowadzonego przez wojewodę doszło do rażącego naruszenia prawa przez to, że wydana przez wojewodę decyzja skierowana została do osoby zmarłej.
Powyższe ustalenia i ocena prawna dokonana przez ministra nie budzi wątpliwości sądu. Organ prawidłowo ustalił, że A. Z. zmarła w dniu [...] lipca 2000 r. i powołał stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych na poparcie stanowiska, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa i jako takie stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę aprobuje.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w szczególności podkreślić należy, że decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji ma charakter deklaratoryjny i wywołuje skutek z mocą wsteczną (ex tunc). Powyższe oznacza, że nie doszło do nabycia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości, a tym samym nie można wywodzić, że w ogóle doszło do pozbawienia poprzedniczki skarżącej czy samej skarżącej prawa własności. Skoro zatem nie doszło do nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, to obecnie odpadła przesłanka do ustalenia odszkodowania za "wywłaszczoną" nieruchomość na podstawie art 37a ustawy o komercjalizacji. Zarzuty w tym zakresie nie znajdują więc uzasadnienia. W obecnym stanie sprawy nieruchomość ta stanowi własność następców prawnych A. Z., zaś kwestia jej nabycia przez Skarb Państwa i ustalenia odszkodowania będzie przedmiotem dalszego postępowania administracyjnego.
W konsekwencji niezasadne są zgłoszone w skardze zarzuty, w tym zarzuty naruszenia art 138 § 1 pkt 2 kpa i art 154 kpa poprzez ich niezastosowanie, jak również art 7 i 77 kpa. W przypadku stwierdzenia, że decyzja wydana została z wadami kwalifikowanymi o których stanowi art 156 § 1 kpa organ ma obowiązek stwierdzić nieważność takiej decyzji niezależnie od innych uchybień do jakich doszło w postępowaniu, chyba że zachodzi okoliczność przewidziana w art 156 § 2 kpa. Sąd podziela stanowisko ministra również w tym zakresie, że decyzja której nieważność stwierdzono nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych co do przedmiotowego gruntu.
Niezasadne są też wyartykułowane w skardze zarzuty co do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe. Wbrew zarzutom skarżącej, zaskarżona decyzja przywraca jej własność ww nieruchomości - a nie ją odejmuje.
Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.