Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania I. W., decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] odmawiającą udzielenia I. W. pomocy materialnej na zakup materiałów niezbędnych do częściowego remontu mieszkania i pokrycia kosztu prac remontowych w łącznej kwocie [...] zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...] maja 2005 r. podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy O. I. W. zgłosił wniosek o udzielenie pomocy materialnej na zakup materiałów niezbędnych do częściowego remontu mieszkania i pokrycia kosztu prac remontowych w łącznej kwocie [...] zł.
Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] odmówił I. W. udzielenia wnioskowanej pomocy materialnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że I. W. uzyskuje co miesiąc pomoc celową na zaspokojenie bieżących potrzeb (leki, żywność, środki czystości, energię elektryczną), o czym jest informowany każdorazowo odrębną decyzją. W bieżącym roku w okresie styczeń - maj była to kwota [...] zł. Wnioskodawca objęty jest również usługami opiekuńczymi i opiekuńczymi specjalistycznymi w łącznym wymiarze [...] godzin tygodniowo o wartości [...] zł. miesięcznie. Poza tym świadczenia pieniężne w pierwszej kolejności przyznawane są osobom nie posiadającym dochodu lub mającym dochód poniżej ustawowego kryterium dochodowego, co odpowiada celom i możliwościom pomocy społecznej. Organ podniósł, iż w miesiącu maju 2005 r. Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy O. dysponował pomocą z funduszu własnego MW w wysokości [...] zł. Kwota ta ma zaspokoić niezbędne potrzeby [...] klientów z dzielnicy O. Średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła [...] zł.
Dnia 13 czerwca 2005 r. I. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o uchylenie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2005 r. W uzasadnieniu podniósł, że Ośrodek Pomocy Społecznej jako instytucja zabezpieczenia społecznego jest ustawowo zobligowany do interwencji w razie powstania sytuacji kryzysowych, tak jak w jego przypadku. Zaskarżona decyzja narusza przepisy ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 40 ust. 1 tej ustawy oraz art. 139 KPA. Ponadto wskazał, że jego jednoizbowe mieszkanie (parter) było zalane brudną wodą wskutek awarii instalacji wodno-kanalizacyjnej starego budynku przy ul. [...] [...] w W., a odwołujący się nie posiada środków żeby zlikwidować skutki tego zdarzenia, gdyż jego miesięczny dochód to zasiłek stały w wysokości [...] zł. i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Zauważył, że w aktach sprawy znajduje się świadectwo lekarskie, świadczące o tym, iż wymaga on dobrych warunków bytowych. Podkreślił, że organ nie wziął pod uwagę losowej przyczyny wnioskowanej pomocy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że I. W. zwrócił się o udzielenie pomocy materialnej na zakup materiałów niezbędnych do częściowego remontu mieszkania i pokrycia kosztu prac remontowych w łącznej kwocie [...] zł. W takim stanie faktycznym, właściwym jest przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego, zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.
Odnosząc się do argumentów I. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie podzieliło wystąpienia w niniejszej sprawie zdarzenia losowego. Okoliczność ta nie jest potwierdzona w aktach sprawy żadnym dowodem, zatem trudno mówić wystąpieniu przesłanki z art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jeżeli zaś chodzi o naruszenie art. 139 KPA, to należy wskazać, że treść rozstrzygnięcia Kolegium nie zmieniła na niekorzyść strony sytuacji I. W., lecz utrzymuje ją na poziomie określonym przez organ pierwszej instancji.
W dniu 7 listopada 2005 r. I. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W, z dnia [...] października 2005 r. W uzasadnieniu wskazał na swą trudną sytuację osobistą i zdrowotną oraz naruszenie przez organ pomocy społecznej art. 7 pkt 1, 4-6, 14 i 40 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 139 i 227 KPA. Podniósł również, że organ błędnie ustalił jakoby w aktach sprawy brak było dowodu potwierdzającego wystąpienie zdarzenia losowego, w postaci zalania mieszkania. W dniu [...] maja 2005 r. pracownik socjalny K. K. podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego uczyniła w formularzu pomocy odpowiednią adnotację oraz poleciła sporządzenie kosztorysu prac remontowych. Ponadto w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lekarskie potwierdzające konieczność zapewnienia wnioskodawcy dobrych warunków bytowych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymało swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznych reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy może być przyznany również osobie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego. Ta forma pomocy jest przyznawana niezależnie od dochodu i może podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 1 tej ustawy). W postępowaniu tym znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w tym przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 KPA. Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż organ pierwszej instancji prowadzący postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku celowego obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2005 r., w oparciu o powołane wyżej przepisy, Sąd uznał, że w postępowaniach prowadzonych przed organami obu instancji nie zostały podjęte wszelkie kroki mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że w dniu [...] marca 2005 r. aspirant na pracy socjalnej R. K. dokonał oględzin mieszkania I. W. celem ustalenia zakresu niezbędnych prac remontowych. Z treści sporządzonej na tę okoliczność notatki służbowej wynika, że istnieje potrzeba zabezpieczenia części ściany nad umywalką, ponieważ pod wpływem wody odchodzi farba od ściany. W dniu [...] maja 2005 r. W. C. sporządził kosztorys prac remontowych, opiewający na kwotę [...] zł. I. W. podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu [...] maja 2005 r. zgłosił wniosek o przyznanie zasiłku celowego na częściowy remont mieszkania.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Prezydent W., na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego na remont mieszkania. W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2005 r. I. W. podniósł między innymi, że zasiłek celowy jest niezbędny, z uwagi na zalanie jego mieszkania brudną wodą, spowodowane awarią instalacji wodno-kanalizacyjnej w budynku przy ul. [...] [...] w W. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Z przedstawionych wyżej okoliczności wynika, że Prezydent W. rozstrzygnął sprawę o przyznanie zasiłku celowego na remont mieszkania bez zbadania przyczyny wystąpienia przez I. W. o przyznanie pomocy na ten właśnie cel. Ustalenie, czy w niniejszej sprawie wnioskodawca poniósł stratę w wyniku zdarzenia losowego (a takim niewątpliwie jest awaria instalacji wodno-kanalizacyjnej budynku) ma istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ zdarzenie tego rodzaju zobowiązuje organ pomocy społecznej do przeprowadzenia postępowania o przyznanie zasiłku celowego, w oparciu o przepisy art. 40 ustawy o pomocy społecznej, a więc ustalenia rozmiaru poniesionej przez wnioskodawcę straty z tego tytułu. W odróżnieniu od zasiłku, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej przyznanie zasiłku, o którym mowa w art. 40 tej ustawy nie jest uzależnione od wystąpienia niezbędnej potrzeby bytowej. Konieczność przeprowadzenia remontu mieszkania będąca następstwem wystąpienia zdarzenia losowego wyłącza zastosowanie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Przepisy art. 39 i 40 mimo iż dotyczą tego samego rodzajowo świadczenia (zasiłku celowego), to wymagają ustalenia przez organ innych przesłanek uzasadniających przyznanie pomocy pieniężnej.
Wskazane wyżej uchybienia przesądzają również o wadliwości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2005 r. Organ wyższego stopnia nieprawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA. Wobec nie wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji wszystkich okoliczności sprawy Kolegium winno rozważyć podjęcie działań, o których mowa w art. 136 KPA bądź w art. 138 § 2 KPA.
Prowadząc ponownie postępowanie Prezydent W. obowiązany jest więc przeprowadzić – w oparciu o środki dowodowe przewidziane w art. 75 KPA - postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie, czy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 39 ustawy o pomocy społecznej, czy art. 40 ust. 1 tej ustawy, a następnie rozważyć - w granicach uznania administracyjnego - potrzebę udzielenia formy pomocy, adekwatnej do indywidualnej sytuacji I. W. Wobec naruszenia przez organy obu instancji art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 KPA, a jeżeli chodzi o organ wyższego stopnia dodatkowo art. 138 § 1 pkt 1 KPA, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec, jak w sentencji wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).