Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. Z. od decyzji Wojewody [...] odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
D. Z. wnioskiem z dnia [...] listopada 1990 r., zwróciła się do Urzędu Miejskiego w S. o wypłatę odszkodowania za mienie pozostawione w L. przy ul. [...] (dawniej [...]) przez jej ciotkę S. K. Następnie pismem z dnia [...] października 2005 r. ponownie wystąpiła z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J. K. i S. K. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Wojewoda [...]odmówił D. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. i S. K. nieruchomości w L., województwo [...], obecna U. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dokumentów zgromadzonych za pośrednictwem Archiwum Państwowego [...], właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] 1 w dniu 1 września 1939 r. był J. K. Organ wskazał, że wniosek strony wymienia jako współwłaścicieli nieruchomości J. K. i jego żonę S. K. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ w sprawie, nie wynika natomiast aby S. K. ani też wnioskodawczyni były właścicielkami nieruchomości choćby w wyniku dziedziczenia po pierwotnym właścicielu J. K. Wojewoda wskazał, że wystąpił do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej z pismem w celu wyjaśnienia, komu przysługiwał tytuł własności przedmiotowej nieruchomości.
Nie uzyskał jednak żadnych dokumentów wyjaśniających tę kwestię. W oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty ustalił, że J. K. i S. K. zamieszkiwali w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i byli w tym dniu obywatelami polskimi. J. K. zmarł w 1942 r. w L. a S. K. w 1952 r. Wojewoda [...] uznał zatem, że właściciel nieruchomości J.K. nie opuścił byłego terytorium RP, bo zmarł w L. Nie spełnił on zatem przesłanki wynikającej z art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto z uwagi na fakt, że strona postępowania nie udowodniła sukcesji po właścicielu nieruchomości, organ stwierdził, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. Wskazał poza tym, że w zgromadzonym materiale dowodnym nie ma dokumentów, które świadczyłyby o tym, że jako właścicielka omawianej nieruchomości powróciła D. Z. Niemniej gdyby nawet tak było to wskazał, że jest związany wnioskiem strony, z którego wynika, że ubiega się ona o rekompensatę po J. K. i S. K. Organ wyjaśnił ponadto, że wypełniając ciążący na nim obowiązek, wezwał stronę do uzupełnienia braków wniosku, pouczając o konieczności dokonania uzupełnienia wniosku przez złożenie postanowień sądowych o stwierdzeniu nabycia spadku po właścicielach nieruchomości oraz po nieżyjących spadkobiercach tych osób.
Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożyła D. Z. wyrażając swoje niezadowolenie z zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że przed sądem powszechnym toczy się postępowanie spadkowe po zmarłym J. K. Po rozpatrzeniu odwołania oraz zbadaniu akt sprawy Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wg stanu na rok 1938 r. właścicielem nieruchomości był J. K., który zmarł w L. [...] kwietnia 1942 r. Wskazał, że zgodnie z opinią D. Z., wyrażoną w trakcie rozprawy administracyjnej, po dniu [...] września 1939 r. nieruchomość została znacjonalizowana przez okupacyjne władze radzieckie a następnie w 1941 r. po wkroczeniu wojsk niemieckich została zwrócona J. K. Następnie w ostatniej dekadzie czerwca 1944 r. nieruchomość ponownie przeszła na własność [...]. Organ podniósł ponadto, że strona wskazała w "oświadczeniu na okoliczność nieopuszczenia L. przez S. K. w czasie I repatriacji", że nieopuszczenie [...] miało związek z powszechną wówczas opinią, że "[...] zawsze będzie polski".
Organ wskazał w tym miejscu, że zgodnie z materiałem dowodowym S. K. zmarła dnia [...] września 1952 r. w [...] a spadek po niej nabyła siostrzenica D.Z. Minister Skarbu Państwa stwierdził, Że J. K. zmarł przed repatriacją i nie zostało po nim przeprowadzone postępowanie spadkowe. Następnie jego żona S. K. nie opuściła [...] i okoliczność ta nie miała bezpośredniego związku z wojną. Wskazał poza tym, że wnioskodawczyni pomimo wielokrotnego wzywania przez organ pierwszej instancji, nie udowodniła, że jest następcą prawnym J. K. Organ podniósł poza tym, że wnioskodawczyni zeznała że uczestniczyła w inwentaryzacji nieruchomości, która miała miejsce w 1944 r., co oznacza że doszło do faktycznego przejęcia nieruchomości przez władze [...]. Okoliczność ta jednak nie ma, zdaniem organu, znaczącego wpływu na wynik postepowania z uwagi na fakt, że S. K. zrezygnowała z opuszczenia byłych terenów państwa polskiego.
Minister zwrócił również uwagę, że D.Z. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. zwróciła się o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. K. i S. K. Jednocześnie nie zostało przeprowadzone postepowanie spadkowe po zmarłym J. K. Natomiast spadek po S. K. nabyła D. Z. W związku z powyższym nawet, jeżeli hipotetycznie uzna się, że S. K. a potem wnioskodawczyni są następcami prawnymi J. K.to należy mieć na uwadze, że S. K. w ogóle nie opuściła byłych terenów państwa polskiego, natomiast D. Z. powróciła do Polski, ale okoliczności powrotu nie wskazują na to żeby można uznać je za związane bezpośrednio z wojną na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy zabużańskiej.
W ocenie organu odwoławczego sam fakt toczącego się postępowania spadkowego po J. K. nie ma znaczącego wpływu na wynik przedmiotowego postępowania, ponieważ nie jest to podstawa do zawieszenia postępowania z urzędu na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Dodatkowo wskazał, że strona wielokrotnie była wzywana do przedstawienia dowodów świadczących o następstwie prawnym po J. K. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organu D. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. W skardze podniosła, że Minister Skarbu Państwa dokonał błędnej wykładni art. 1 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uznając, że opuszczenie przez skarżącą byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1958 r. nie było bezpośrednio związane z wybuchem II Wojny Światowej.
Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej "pssa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Skarbu Państwa utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. odmawiającą potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J. K. oraz S. K. w L. przy ul. [...], województwo [...], obecna [...].
Przede wszystkim wskazać należy, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Stosownie zaś do art. 3 ust. 2 tej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy.
Zgodnie natomiast z treścią art. 5 ust. 1 i 2, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.
Zdaniem Sądu słusznie uznały organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, i co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych, że brak jest podstaw do przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J.K. i S. K. poza obecnym terytorium państwa polskiego.
Przede wszystkim wskazać należy, że z materiału dokumentacyjnego zebranego w aktach niniejszej sprawy wynika, że właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w L. był J. K. (vide: zaświadczenie archiwalne Archiwum Państwowego obwód [...] z dnia [...] października 2006 r.). Z akt sprawy wynika również, że właściciel nieruchomości nigdy się nie repatriował i zmarł w L. w 1942 r. Brak repatriacji oznacza zaś, że nie pozostawił on nieruchomości, a co za tym idzie nie nabył prawa do rekompensaty. W konsekwencji prawa tego nie nabyli również jego spadkobiercy.
Podnieść ponadto należy, że w trakcie postepowania administracyjnego brak było dokumentów potwierdzających nabycie spadku po J. K. Skarżąca przedstawiła postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] stycznia 2014 r., sygn.. akt [...] potwierdzające, że spadek po J. K. w całości nabyła jego żona S. K., dopiero w trakcie postępowania przed tutejszym Sądem. Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. Sąd dopuścił powyższe orzeczenie jako dowód w sprawie. Okoliczność ta jednak nie wpłynęła na ocenę wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. Z akt niniejszej sprawy wprost bowiem wynika, że S. K. również nigdy się nie repatriowała (zmarła w L. w dniu [...] września 1952 r. – vide: postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...]), a co za tym idzie nie nabyła prawa do rekompensaty. Warunkiem zaś koniecznym do uzyskania prawa do rekompensaty jest pozostawienie nieruchomości. Nie można zatem mówić o pozostawieniu nieruchomości w przypadku osób, które nigdy nie opuściły byłych terenów państwa polskiego.
Wyjaśnienia poza tym wymaga, że nawet gdyby okazało się, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości, w ramach postępowania spadkowego, przeszło najpierw na S.K. a potem na skarżącą to, jak słusznie wskazały organy obu instancji, D. Z. we wniosku wszczynającym postępowanie w sprawie, wyraźnie domagała się rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J. K. i S. K. Osoby te zaś, jak wykazano to już powyżej, nigdy nie nabyły takiego uprawnienia.
Na marginesie wyjaśnić należy, że argumenty strony podnoszone w skardze a dotyczące okoliczności repatriacji skarżącej, nie mają tu znaczenia. Skarżąca nie wykazała bowiem aby posiadała tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości, za które mogłaby otrzymać rekompensatę.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.