Uzasadnienie
Pismem z [...] listopada 2018 r. G.M. i A.N. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2017 r. sygn. akt I SABA/Wa 1565/16.
W skardze podnieśli, że powyższym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczoną hip. Nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W związku z brakiem podejmowania jakichkolwiek czynności zmierzających do rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie odszkodowania, skarżący pismem [...] października 2018 r. wezwali Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Z uwagi na dalszą bezczynność, skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wnosząc o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności Prezydenta przy rozpoznaniu wniosku, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2017 r. ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
- 2) przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych;
- 3) zasądzenia od Prezydenta na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przypisanych;
- 4) rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] podał, że opóźnienie przy rozpoznawaniu wniosku spowodowane jest bardzo dużą ilością prowadzonych postępowań oraz koniecznością rozpoznawania w pierwszej kolejności skierowanych do referentów pism organów ścigania, pism sądowych oraz spraw kierowanych z organu administracji publicznej - Komisji Weryfikacyjnej do spraw reprywatyzacji, działającej w ramach Ministerstwa Sprawiedliwości.
Ponadto organ wyjaśnił, że z uwagi na bardzo dużą ilość prowadzonych postępowań, powyżej wskazane przyczyny oraz z uwagi na konieczność zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, jak i stopień skomplikowania postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości [...] - przewidywany termin na zakończenie postępowania to 31 maja 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 30 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1565/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2015 r., sprecyzowanego pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczoną hip. Nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 25 września 2017 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 1565/16 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 24 maja 2017 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu.
Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia skali przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Aktualnie zwłoka organu wynosi ponad 1 rok i 8 miesięcy.
W niniejszej sprawie nie występuje przypadek szczególnie rażącej bezczynności lub przewlekłości organu, wynikający z ewidentnie złej woli organu, szczególnie uporczywej zwłoki organu, nie wiadomo z jakiej przyczyny. Ponadto Prezydent [...] wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania.
Poza tym Sądowi znana jest z urzędu duża ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] o odszkodowania za nieruchomości [...]. Okoliczność ta nie uwalnia organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku Sądu, niemniej jednak musi być uwzględniona przy nakładaniu tego tytułu sankcji ustawowych. W tej sytuacji Sąd, uznał, że organowi nie można przypisać, że jego niedziałanie nacechowane jest uporczywością i złą wolą. Wobec tego grzywna, w orzeczonej wysokości, będzie dla organu adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z 30 stycznia 2017 r., sygn. akt I SABAA/a 1565/16, aczkolwiek naganna, nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd bowiem wziął pod uwagę to, że w tle niniejszej sprawy o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] prowadzone było równolegle postępowanie o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...], odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do tej samej nieruchomości. Prowadzenie jednocześnie dwóch wykluczających się postępowań dotyczących tej samej nieruchomości, tj. o przyznanie odszkodowania, a także o stwierdzenie jej nieważności powoduje, że nie można postawić organowi zarzutu rażącego naruszenia prawa.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o którą wnosiły skarżące. Suma pieniężna z art. 154 § 7 ppsa ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi.
Ponadto strona skarżąca uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie omawianego przepisu powinna nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Stąd w części obejmującej to żądanie, skarga podlega oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.