Uzasadnienie
Minister Transportu i Budownictwa, decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] orzekającą o zezwoleniu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pasy drogowe autostrady [...], oznaczonej jako działka nr[...], położonej w obrębie [...], gmina [...], stanowiącej własność J. i M. K. oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że pismem z dnia 23 grudnia 2004 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. zwrócił się do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego oraz wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina[...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej na pasy drogowy autostrady [...].
Zawiadomieniem z dnia 13 stycznia 2005 r. Wojewoda [...] wszczął postępowanie w sprawie wywłaszczenia działki nr [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] Wojewoda [...] zezwolił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pasy drogowe autostrady[...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha położonej w obrębie [...], gmina[...], stanowiącej własność J. i M. K. oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) stanowi, iż po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 2 powołanej ustawy - decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Jak wynika z akt sprawy, postępowanie wywłaszczeniowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte, co oznacza, że spełniona została pierwsza z przesłanek warunkujących możliwość wydania decyzji w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
W piśmie z dnia 23 grudnia 2004 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. wskazała, iż nieruchomość obejmująca działkę nr [...] została przeznaczona na realizację celu publicznego, jakim jest budowa autostrady [...] na odcinku węzeł [...] - wschodnia granica byłego województwa [...]. Inwestycja jest realizowana przez budżet Państwa oraz Fundusz Spójności. Nie przygotowanie inwestycji do realizacji w przewidzianym terminie, spowoduje utratę środków przeznaczonych na ten cel z Unii Europejskiej oraz nie wywiązanie się z zawartych umów międzynarodowych związanych z akcesją Polski do wspólnoty europejskiej. Budowa autostrady ma również znaczenie dla społeczności lokalnej, a także strategiczne znaczenie dla regionu Polski[...]. Włączenie państw Europy Środkowej i Wschodniej do Unii Europejskiej powoduje konieczność intensywnego rozwoju infrastruktury drogowej. Budowa autostrady na przedmiotowym odcinku jest kolejnym etapem rozbudowy autostrady [...], która jako całość będzie stanowić główny szlak tranzytowy o charakterze krajowym jak i międzynarodowym.
Wskazuje to na zaistnienie drugiej przesłanki do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
Biorąc zatem pod uwagę wskazane argumenty organ odwoławczy uznał decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. za zasadną.
W skardze na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa J. K. zarzucił decyzji:
- 1) naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, w związku z art. 15 ust. 1 tej ustawy przez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r., mimo, że nie zostały udowodnione przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, albowiem nie zostało udowodnione by zachodziły "uzasadnione przesłanki" do udzielenia w drodze decyzji zezwolenia na zajęcie nieruchomości oraz nie zostały spełnione przesłanki do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, wskazane w art. 15 ust. 1 powołanej ustawy,
- 2) naruszenie art. 21 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 tej Konstytucji oraz w związku z art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez zezwolenie na zajęcie nieruchomości bez przyznania jej właścicielom słusznego wynagrodzenia za dokonane w ten sposób ich wywłaszczenie,
- 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 8, 10 § 1, 77 § 1 i 107 § 3 kpa przez oparcie decyzji na gołosłownych twierdzeniach Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, które to twierdzenia i wyjaśnienia nie są środkami dowodowymi przewidzianymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego albowiem nie zostały złożone na zasadach wskazanych w art. 75 § 2 kpa i art. 86 kpa oraz naruszenie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. przez bezzasadne utrzymanie zaskarżoną decyzją w mocy rygoru natychmiastowej wykonalności, bezzasadnie nadanego przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] lutego 2005 r.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Organy obu instancji prawidłowo zastosowały tak przepisy prawa materialnego jak i procesowego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji stanowi art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, pozwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji tej nadaje rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z brzmienia tego przepisu wprost wynika, że wykazanie istnienia wymienionych w nim przesłanek obliguje wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W rozpoznawanej sprawie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [...] wnioskiem z dnia 23 grudnia 2004 r. o wszczęcie, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte, co wynika z zawiadomienia Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. Dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. wystarczające jest tylko ustalenie, że zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe.
Natomiast w postępowaniu prowadzonym w sprawie wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie powołanego art. 17 ust. 1 nie podlega ocenie prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Postępowanie wywłaszczeniowe jest odrębnym postępowaniem, które podlega ocenie co do jego zgodności z prawem w trybie przewidzianym dla tego postępowania. Dlatego też wszelkie zarzuty skargi odnoszące się do postępowania wywłaszczeniowego przedmiotowej nieruchomości nie podlegają ocenie Sądu w niniejszej sprawie i nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.
Potrzebę zastosowania rozwiązania przewidzianego art. 17 ust. 1 i 2 wnioskodawca uzasadnił we wniosku z dnia 23 grudnia 2004 r. tym, że inwestycja jest realizowana przez budżet Państwa oraz Fundusz Spójności. Nie przygotowanie inwestycji do realizacji w przewidzianym terminie spowoduje utratę środków przeznaczonych na ten cel z Unii Europejskiej. Budowa autostrady ma znaczenie dla społeczności lokalnej i strategiczne znaczenie dla regionu Polski [...]. Budowa autostrady na przedmiotowym odcinku jest kolejnym etapem rozbudowy autostrady [...], która jako całość będzie stanowić główny szlak tranzytowy o charakterze krajowym jak i międzynarodowym. Wnioskodawca wskazał również, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest konieczne ze względu na pilną potrzebę rozpoczęcia robót budowlanych.
W oparciu o powyższą dokumentację Wojewoda [...] dokonał oceny przesłanek ustawowych uzasadniających zastosowanie art. 17 ust. 1 i 2 ustawy. Organ odwoławczy ocenę tę podzielił. Ocena ta, zdaniem Sądu, nie budzi zastrzeżeń. W świetle uzasadnienia wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] grudnia 2004 r. nie budzi zastrzeżeń przyjęcie, iż w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 17 ust. 1 i że przyjęta przez organ ocena w tym zakresie nie była dowolna.
Wobec tego zarzuty skargi dotyczące naruszenia powołanych w niej przepisów postępowania nie znajdują potwierdzenia. Powołanie się przez organy na argumenty wskazane w uzasadnieniu wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] grudnia 2004 r. nie jest oparciem zaskarżonej decyzji "na gołosłownych twierdzeniach Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, które to twierdzenia i wyjaśnienia nie są środkami dowodowymi przewidzianymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego", jak to zarzuca skarżący w treści skargi. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Tak więc dowodem jest również dokument, którym w rozpoznawanej sprawie jest powołany wniosek.
Należy również stwierdzić, że okoliczności przytoczone w uzasadnieniu wniosku z [...] grudnia 2004 r. są powszechnie znane (dotyczy to konieczności rozbudowy dróg i ich znaczenia dla rozwoju regionu i kraju, przyznania na ten cel środków finansowych z Unii Europejskiej i związanym z tym terminem ich wykorzystania), a te zgodnie z art. 77 § 4 kpa nie wymagają dowodu.
Również za bezzasadny należy uznać zarzut skargi naruszenia art. 21 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez zezwolenie na zajęcie nieruchomości bez przyznania właścicielom słusznego wynagrodzenia za dokonane w ten sposób ich wywłaszczenie.
Powołana ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. w art. 17 stanowi o czym winien rozstrzygać organ wydając decyzję w trybie tego przepisu. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jest rozstrzygane w decyzji wywłaszczeniowej, której konsekwencją jest odjęcie dotychczasowemu właścicielowi przysługującego mu prawa własności. W niniejszym postępowaniu przepisy prawa nie przewidują przyznania właścicielowi odszkodowania w sytuacji wydania decyzji w trybie powołanego art. 17, które przyznawane byłoby w postępowaniu administracyjnym. Natomiast wszelkie szkody, które byłyby konsekwencją zaskarżonych decyzji, jako uszczerbek majątkowy, mogą być rekompensowane odszkodowaniem przyznanym w postępowaniu cywilnoprawnym, dochodzonym przed sądami powszechnymi.
Skoro zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.