Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, skarżący A.C. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 12 lutego 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy.
A.C. wniósł sprzeciw od tego postanowienia.
W związku z tym, że informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy uzupełnionym pismem z dnia 22 stycznia 2013 r. były, w świetle treści sprzeciwu, niewystarczające do ustalenia pełnej sytuacji majątkowej strony, Sąd wezwał wnioskodawcę do nadesłania - w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów tj.: 1) wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę, rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2) stosownego zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez wnioskodawcę w 2012 r., 3) odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy za rok 2011 i 2012, 4) dokumentów wskazujących oraz potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem.
W wykonaniu wezwania wnioskodawca pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. oświadczył, iż nie posiada kont bankowych, w tym także żadnych lokat dewizowych i nie miał takowych w ostatnich trzech miesiącach. Nigdy nie płacił żadnemu Urzędowi Skarbowemu podatków, w tym także w 2012 r. Opłaca jedynie podatek rolny Urzędowi Gminy w K. na terenie której położone jest jego gospodarstwo rolne o pow. [...] fizyczne. Ponadto nigdy nie prowadził żadnej pisemnej dokumentacji wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i nie zna przepisów nakazujących zbieranie paragonów sklepowych dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Na podstawie informacji przedstawionej przez stronę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wszystkich nadesłanych dokumentów Sąd ustalił, co następuje.
Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i od 1997 r. pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną, z którą wychowuje trójkę dzieci w wieku szkolnym. Posiada mieszkanie o pow. [...], [...] hektary nieruchomości rolnych oraz dom o pow. ok. [...] w stanie budowy. Wyjaśnił, że nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Zarobki żony wynoszą [...] zł (brutto). Ponadto żona nie mieszka obecnie z wnioskodawcą, a kontakty jakie z nim utrzymuje wynikają wyłącznie z potrzeb dzieci. Z uwagi na obowiązujący między skarżącym a jego żoną system majątkowy nie ma ona prawnego obowiązku informowania skarżącego o stanie swojego konta jeżeli takie posiada. Wnioskodawca nie otrzymał dotychczas odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i nie ma źródła stałego dochodu - w ostatnich trzech latach nie pracował zarobkowo, osiąga jedynie znikome dochody ze sprzedaży iglaków, które nie są udokumentowane, gdyż nie pochodzą z działalności podlegającej opodatkowaniu, a dodatkowo wykonuje proste roboty budowlane związane z trwającą od 2011 r. budową domu finansowane ze środków pozyskanych z pracy za granicą w latach 1980-1999 oraz z odszkodowania za wypadek przy pracy i z pożyczek rodzinnych.
Wskazał na brak możliwości zaciągania kolejnych pożyczek w banku lub u rodziny. Jako przyczyny uniemożliwiające mu podjęcie pracy zarobkowej podał konieczność sprawowania opieki nad dziećmi (dowożenie synów do szkół i na zajęcia dodatkowe) oraz posiadanie gospodarstwa rolnego. Wskazał również, iż ciąży na nim obowiązek zapłaty podatku gruntowego, zaś wydatki ponoszone na leczenie przewlekle chorującego syna, oczekującego na rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności, wynoszą ok. [...] zł miesięcznie i wiążą się z utrzymaniem podłączonej synowi w dniu 21 stycznia 2013 r. pompy insulinowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości podlega ponownemu rozpoznaniu.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.) – następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego i budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona znajduje się w sytuacji materialnej, która rzeczywiście uniemożliwia dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę.
Przy czym obowiązek wykazania, że brak jest możliwości poniesienia kosztów postępowania obciąża stronę. Podstawę oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy stanowią dane m. in. o wysokości dochodu w gospodarstwie domowym oraz wysokości stałych miesięcznych wydatków.
W związku z tym, że informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy uzupełnionym pismem z dnia 22 stycznia 2013 r. były, w świetle treści sprzeciwu, niewystarczające do ustalenia pełnej sytuacji majątkowej strony, Sąd wezwał wnioskodawcę do nadesłania, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów pozwalających na wyjaśnienie jego sytuacji materialnej, czyli ustalenia istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wystosował pismo z dnia 9 kwietnia 2013 r. o braku możliwości nadesłania wymaganych dokumentów z powodu ich nieposiadania. Przy czym Sąd zauważa, że niezrozumiałym jest stanowisko przedstawione w w/w piśmie o braku prowadzenia pisemnej dokumentacji wydatków
Sygn. akt I SA/Wa 2252/12 ponoszonych w związku z utrzymaniem, ponieważ osoba ponosząca stałe koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego posiada orientację o wielkości tych wydatków, co jest przecież niezbędne do planowania comiesięcznego budżetu domowego. Skarżący mógł zatem złożyć w tym zakresie stosownie oświadczenie, co czyniło by zadość wezwaniu. Zatem wyjaśnienia złożone przez skarżącego w piśmie z dnia 9 kwietnia 2013 r. nie usunęły wątpliwości odnoszących się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy powstałych po analizie jego oświadczeń zawartych w rozpatrywanym wniosku o prawo pomocy, uzupełnionym pismem z dnia 22 stycznia 2013 r. Wątpliwości Sądu dotyczą w szczególności źródeł z jakich skarżący, będąc osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie osiągającą dochodów i nie posiadającą oszczędności, czerpie środki niezbędne do pokrycia kosztów swojego utrzymania przy jednoczesnym partycypowaniu w kosztach utrzymania trójki dzieci ("dowożenie" do szkół, wydatki na leczenie).
Ponadto nie zostało wyjaśnione skąd skarżący aktualnie czerpie środki konieczne na budowę domu oraz niezbędne do regulowania swoich bieżących zobowiązań (spłaty pożyczek, zapłata podatku od nieruchomości, uiszczenie wpisu od skargi). Wskazana we wniosku wysokość dochodów żony wnioskodawcy - [...] zł brutto - nie pozwala uznać, że środki te stanowią realne źródło pokrycia wszystkich kosztów funkcjonowania pięcioosobowej rodziny skarżącego. Podkreślić należy, że wnioskodawca podał, iż nie podejmował pracy zarobkowej innej niż prowadzenie szkółki iglaków z której czerpał znikome dochody.
Jednocześnie trzeba zauważyć, iż skarżący wskazał na ponoszenie znacznych wydatków związanych z chorobą syna, co stoi w sprzeczności z deklarowanym przez niego stanem ubóstwa. Dodatkowo Sąd zauważa, że pomimo deklarowanej sytuacji majątkowej i braku możliwości uzyskania pomocy finansowej ze strony żony skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 200 zł.
W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie koszty te, zważywszy, że skarżący uiścił już wpis od skargi, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł (ewentualna opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń oraz opłat kancelaryjnych), zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie, co oddala ryzyko konieczności poniesienia jednorazowego wydatku w znacznej wysokości.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w postanowieniu.