Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania B.B., utrzymał w mocy decyzję Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty na rzecz B. i T. B. odszkodowania za działkę nr ewid. [...] o pow. [...] m², położoną w miejscowości K., gm. G., zajętą pod drogę publiczną, która z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się własnością Powiatu O. Decyzja Wojewody [...] została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżąca pismem z dnia [...] lipca 2010 r. zwróciła się o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] o pow. [...] m², położoną w obr. [...], jednostce ewid. [...], zajętą pod drogę publiczną nr [...], która z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się własnością Powiatu O. B.B. w/w wniosek uzasadniła tym, że dopiero z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] dowiedziała się, iż działka nr ewid. [...] nie jest już jej własnością.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Starosta O. orzekł o umorzeniu postępowania w w/w sprawie.
Zdaniem organu I instancji, jako że wniosek B.B. o odszkodowanie wpłynął do Starostwa Powiatowego w O. w dniu [...] lipca 2010 r., a więc po upływie ustawowego terminu wynikającego z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.; dalej: ustawa), postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Powyższe skutkować powinno zatem wydaniem orzeczenia na postawie art. 105 § 1 Kpa.
Po rozpatrzeniu odwołania B.B. i zbadaniu całości akt sprawy Wojewoda [...] stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Starosty O. Wojewoda [...] podzielił pogląd organu I instancji, że wniosek z dnia [...] lipca 2010 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 73 ust. 4 ustawy.
Roszczenie wniesione po dniu 31 grudnia 2005 r. wygasa, co oznacza – zdaniem organu wojewódzkiego – że od dnia 1 stycznia 2006 r. brak jest postaw prawnych do rozstrzygania sprawy odszkodowawczej co do istoty. W związku z powyższym postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek strony z dnia [...] lipca 2010 r. prawidłowo zostało umorzone przez organ I instancji.
Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B.B.
Skarżąca w uzasadnieniu podniosła kwestie własności przedmiotowego gruntu zajętego pod drogę publiczną, nie zgadzając się ze stanowiskiem organów administracji publicznej, że nie była wraz z mężem właścicielem działki nr ewid. [...]. Jednocześnie zaznaczyła, że do połowy 2006 r. nie mogła ubiegać się o odszkodowanie zgodnie z art. 73 ust. 1 i 2 ustawy z uwagi na ograniczone prawo do rozporządzania przedmiotową nieruchomością (ustanowiona hipoteki na nieruchomości na rzecz [...] Banku [...] S.A. Oddział w O. z tytułu udzielonego kredytu).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r., złożonym na rozprawie, przed Sądem Administracyjnym w Warszawie, w dniu 20 kwietnia 2011 r., B.B. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Powiat O. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nr [...], położonej w obr. [...], jednostce ewidencyjnej [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. [...] m².
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.
Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja ani poprzedzająca ją decyzja Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nie naruszają prawa.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. stanowi art. 105 § 1 Kpa. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu. Bezprzedmiotowość postępowania wystąpi zatem, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Podkreślić jednak należy, że w/w przepis nie może być traktowany rozszerzająco, a bezprzedmiotowość postępowania zachodzi jedynie w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na żądanie podmiotu mającego przymiot strony (byłego właściciela nieruchomości) i skierowane do właściwego organu administracji publicznej, a ponadto rozstrzygnięcie tej sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej (negatywnej, bo inna wydana być nie mogła wobec wygaśnięcia roszczenia) miało oparcie w przepisach prawa materialnego.
Jeżeli strona domaga się rozstrzygnięcia organu opierając swój wniosek na obowiązujących przepisach prawa materialnego, a art. 73 ustawy nadal obowiązuje, nie można stwierdzić, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Stwierdzenie wygaśnięcia roszczenia z art. 73 ust. 4 ustawy powoduje, że organy orzekające w przedmiocie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania obowiązane są orzec o bezzasadności żądania strony, a nie bezprzedmiotowości postępowania. Jedynym zatem prawidłowym rozstrzygnięciem po przeprowadzeniu postępowania jest merytoryczna decyzja odmawiająca ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r., I OSK 1490/09, Lex nr 661948).
Zatem skoro wnioskodawca B.B. wyraźnie domagała się wydania decyzji merytorycznej w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość, to obowiązkiem organów administracji obu instancji było merytoryczne odniesienie się do treści tego żądania pod kątem jego zasadności w granicach zakreślonych normą określoną w art. 73 ust. 4 ustawy.
Zważyć należy, że decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] Wojewoda [...] wprawdzie umorzył postępowanie w sprawie (art. 105 § 1 Kpa), jednak w istocie przeprowadził postępowanie wyjaśniające i wypowiedział się merytorycznie co do wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił bowiem, dlaczego niezasadne jest żądanie skarżącej co do wypłaty odszkodowania. Wojewoda [...] zasadnie uznał, że w zaistniałym przypadku, z uwagi na uchybienie terminu z art. 73 ust. 4 ustawy, roszczenie o ustalenie odszkodowania wygasło. Faktu tego nie mogła zmienić okoliczność, że – jak twierdzi skarżąca – o zajęciu jej nieruchomość dowiedziała się dopiero z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]. Wyjaśnić bowiem należy, że przepis art. 73 ust. 4 w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie, pozostaje bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że Wojewoda [...] dokonując subsumcji przepisów prawa materialnego, wskazując dlaczego przepisy w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie dawały podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania, powołując w uzasadnieniu przepisy art. 73 ustawy, wydając decyzję z dnia [...] października 2010 r., nr [...] wydał w istocie decyzję merytoryczną, a nie procesową, pomimo powołania w niej art. 105 § 1 Kpa.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że do połowy 2006 r. nie mogła się ubiegać o odszkodowanie zgodnie z art. 73 ponieważ posiadała ograniczone prawo do rozporządzania przedmiotową nieruchomością wyjaśnić należy, że uchybienie terminu materialnego, jakim jest niewątpliwie termin z art. 73 ust. 4, wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw i obowiązków o charakterze materialnym. Organy administracji ani sądy nie mogą orzekać o jego przywróceniu.
Ustosunkowując się do wniosku B.B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Sąd stwierdził, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] października 2010 r., nr [...]. Brak jest zatem podstaw prawnych do badania legalności rozstrzygnięcia Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], które stanowić może przedmiot odrębnego postępowania zwłaszcza w sytuacji, że skarżąca wniosła odwołanie od w/w decyzji.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.