Uzasadnienie
Pismem z 14 października 2023 r. M. K. złożyła za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo z 17 sierpnia 2023 r., nr DPR.0143.450.2023 i na pismo z 22 września 2023 r., nr DAR-4.80.1469.2023.MB dotyczące odmowy podjęcia działań w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskazał, że pismo skarżącej z 20 maja 2023 r. stanowiło zawiadomienie o podejrzeniu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez sprzedawcę prowadzącego sprzedaż za pośrednictwem platformy Facebook – Marketplace. Zaskarżonym pismem z 17 sierpnia 2023 r. organ poinformował skarżącą, że analiza zgłoszenia wykazała, że nie zachodzą podstawy do podjęcia działań dotyczących naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, a zgłoszenie dotyczy sprawy indywidualnej.
Następnie, na skutek ponownego zawiadomienia skarżącej z 22 sierpnia 2023 r. i 13 września 2023 r., organ kolejnym pismem informacyjnym, po dokonaniu powtórnej analizy sprawy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z 17 sierpnia 2023 r. W odpowiedzi organ podkreślił, że pisma skarżącej zakwalifikowano, zgodnie z art. 100 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1689 ze zm. – dalej jako: u.o.k.i.k.) jako zawiadomienia dotyczące stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zawiadomienie takie podlega załatwieniu w formie pisma informacyjnego o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia wraz z uzasadnieniem na podstawie art. 86 ust. 4 w zw. z art. 100 ust. 3 u.o.k.i.k., w którym Prezes UOKiK ocenia zasadność wszczęcia postępowania. Zawiadomienie jest środkiem prawnym uregulowanym w u.o.k.i.k. i nie może być traktowane jako postanowienie, decyzja administracyjna lub pismo wszczynające postępowanie, gdyż wszczęcie następuje wyłącznie z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu. Sąd jest zobowiązany przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi.
Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.).
Katalog przedmiotowy spraw, co do których istnieje możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego normuje art. 3 § 2 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a.).
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.) oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie, skarżąca skierowała do Prezesa UOKiK zawiadomienie o podejrzeniu stosowania praktyk antymonopolowych lub praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a następnie pismami z 22 sierpnia 2023 r. i 13 września 2023 r., zwróciła się o ponowne rozpatrzenie zawiadomienia. Organ, zgodnie z art. 86 ust. 4 w zw. z art. 100 ust. 3 u.o.k.i.k., załatwił sprawę poprzez doręczenie skarżącej pism informacyjnych, w których wyjaśnił, że zawiadomienie dotyczy sprawy indywidualnej, a nie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, dlatego organ nie dostrzega podstaw do podjęcia działań i wszczęcia postępowania z urzędu, czym wypełnił swoje obowiązki, wynikające z przepisów prawa.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, rozpatrzenie zawiadomienia należy rozumieć przede wszystkim jako dokonanie przez Prezesa UOKiK oceny wskazanego w zawiadomieniu zachowania przedsiębiorcy pod kątem zasadności wszczęcia postępowania antymonopolowego. Jedynym obowiązkiem organu po otrzymaniu zawiadomienia jest przekazanie zgłaszającemu pisemnej informacji o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia wraz z uzasadnieniem. Brak związania zawiadomieniem przejawia się w braku konieczności wszczynania postępowania antymonopolowego. Zawiadamiającemu nie przysługują żadne środki kontroli (w tym kwestionowania) sposobu rozpatrzenia zawiadomienia, w szczególności informacja o braku podstaw do wszczęcia postępowania antymonopolowego nie może być traktowana jako decyzja o odmowie wszczęcia postępowania. Zawiadomienie jest jedynie środkiem o charakterze sygnalizacyjnym, niewiążącym organ, który dysponuje pełną uznaniowością w zakresie wszczynania postępowań, które zgodnie z art. 49 ust. 1 u.o.k.i.k. następuje wyłącznie z urzędu (zob. postanowienie NSA z 21 września 2017 r., II GSK 2959/17; postanowienie NSA z 12.12.2012 r., II GSK 1912/12; postanowienie NSA z 12.07.2011 r., II GSK 1035/11; postanowienie WSA w Warszawie, VI SA/Wa 16/17).
Bezspornym jest fakt, iż informacja o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia nie jest indywidualnym aktem administracyjnym (decyzją ani postanowieniem). Zgodnie z treścią art. 86 ust. 1 u.o.k.i.k., każdy może zgłosić Prezesowi Urzędu na piśmie zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk ograniczających konkurencję. Stosownie zaś do art. 86 ust. 4 u.o.k.i.k. Prezes UOKIK przekazuje zgłaszającemu zawiadomienie, w terminie określonym w art. 35-37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775) informację na piśmie o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia wraz z uzasadnieniem.
Informacja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o braku podstaw do wszczęcia postępowania antymonopolowego, wydana na podstawie art. 86 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 p.p.s.a. bowiem nie jest władczym rozstrzygnięciem i nie rozstrzyga indywidualnej kwestii konkretnego podmiotu (zgłaszających), lecz "działaniem materialno-technicznym" (postanowienie NSA z 12.07.2011 r., II GSK 1035/11; postanowienie WSA w Warszawie, VI SA/Wa 16/17).
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zaskarżone pisma Prezesa UOKiK z 17 sierpnia 2023 r. i 22 września z 2023 r. mają jedynie charakter informacyjny i nie mieszczą się w katalogu aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a. Oznacza to niedopuszczalność skargi, co skutkuje jej odrzuceniem, bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.