Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. S., decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Burmistrz Gminy i Miasta [...] decyzją z [...] sierpnia 2020 r. odmówił przyznania Z. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem T. S. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że [...] lipca 2020 r. wpłynął wniosek Z. S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem T. S. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W wyniku analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów organ ustalił, że: 1. niepełnosprawność męża powstała przed ukończeniem 18 rż., 2. wnioskodawczyni ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na męża - decyzja nr [...] na okres od [...] lipca 2020 r. do [...] października 2020 r., 3. wnioskodawczyni nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 4. wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim z osobą wymagającą opieki.
Na tej podstawie organ ustalił, że strona nie spełnia niezbędnych ustawowych przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż pozostaje w związku małżeńskim z osobą wymagającą opieki oraz nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z uwagi na powyższe odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Z. S. zarzucając organowi błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącym o braku uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - podczas gdy przepis ten nie może mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na współmałżonka. Pełnomocnik powołał się na treść przepisów Kodeksu rodzimego i opiekuńczego i wynikający z nich obowiązek wzajemnej pomocy małżonków, w tym obowiązek łożenia na utrzymanie współmałżonka. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a niewątpliwie do takich osób należą małżonkowie, na których na podstawie art. 27 w zw. z art. 23 krio spoczywa obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności, a więc z wyprzedzeniem innych osób.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2020 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określają przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111) – dalej zwanej "uśr". Zgodnie z art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie z art. 17 ust. 1b uśr świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wówczas, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Natomiast art. 17 ust. 5 wymienia przesłanki negatywne uzyskania prawa do świadczenia - zgodnie z pkt 2 lit. a świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem organu l instancji, że odwołującej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr. Podstawą prawną dla osoby pozostającej w związku małżeńskim do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, należnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu współmałżonkiem jest art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr. Okoliczność, że obowiązki małżeńskie są w szczególny sposób regulowane przez prawo nie oznacza, że pomiędzy współmałżonkami nie występuje obowiązek o charakterze alimentacyjnym. Zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzimego i opiekuńczego oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.
Ponadto według art. 23 krio są oni obowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. W związku z powyższym art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr ma w pełni zastosowanie do (będącego osobą sprawną) małżonka, ubiegającego się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad współmałżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że w niniejszej sprawie przesłanką odmownej decyzji w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt nie spełnienia przez odwołującą innej ustawowej, obligatoryjnej przesłanki do otrzymania wnioskowanego świadczenia.
Z treści art. 17 ust. 1 wynika, że świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego osobiście, zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej lub nie podejmują zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zatem wskazanym w art. 17 ust. 1 osobom, jeżeli spełniają łącznie dwie przesłanki: pierwsza dotyczy sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, druga natomiast przesłanka dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że osoba wymagająca opieki T. S. mocą orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] lutego 2006 r. został zaliczony na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie orzeczono, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W niniejszej sprawie kwestą sporną jest natomiast zaistnienie drugiej przesłanki, tj. okoliczności niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę sprawującą opiekę, tj. przez odwołującą.
W art. 17 ust. 1 uśr unormowano sytuacje, gdy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz o sytuację kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad taką osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej).
Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem na celu zrekompensować osobie - która zmuszona była zrezygnować z zatrudnienia lub nie może podjąć zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - utracony zarobek. Ważne jest ustalenie, że wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną osoba sprawująca taką opiekę nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W ocenie Kolegium odwołująca nie zalicza się do żadnej ze wskazanych wyżej grup.
Zdaniem organu odwoławczego Z. S. zamieszkuje i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem T. S. i czwórką dzieci: [...] lat, [...] lat, [...] lata i [...] rok. Odwołująca nie pracuje zawodowo. Z akt sprawy wynika, że: - mocą decyzji z [...] listopada 2017 r. został stronie przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad mężem na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] października 2018 r., - [...] kwietnia 2018 r. odwołująca urodziła córkę M., a [...] kwietnia 2018 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, które zostało stronie przyznane decyzją z [...] maja 2018 r. na okres od [...] maja 2018 r. do [...] kwietnia 2019 r., - decyzją z [...] maja 2019 r. stronie - po rozpatrzeniu wniosku z [...] maja 2019 r. - został ponownie przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad mężem na okres od [...] maja 2019 r. do [...] października 2019 r., - [...] lipca 2019 r. strona urodziła córkę A., a [...] sierpnia 2019 r. złożyła wniosek o świadczenie rodzicielskie na córkę oraz pisemne oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego pobieranego na męża od dnia urodzenia dziecka.
Mocą decyzji z [...] sierpnia 2019 r. zostało stronie przyznane świadczenie rodzicielskie na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] lipca 2020 r., - po zakończeniu pobierania świadczenia rodzicielskiego, strona [...] lipca 2020 r. ponownie wystąpiła o specjalny zasiłek opiekuńczy, który został stronie przyznany mocą decyzji z [...] lipca 2020 r. na okres od [...] lipca 2020 r. do [...] października 2020 r. Jednocześnie [...] lipca 2020 r. wniosła o przyznanie jej innego świadczenia dla opiekuna osoby niepełnosprawnej - o świadczenie pielęgnacyjne.
Kolegium pismem z [...] października 2020 r. wezwało Z. S. do stawienia się osobiście w siedzibie SKO w [...] [...] października 2020 r. celem złożenia zeznań w charakterze strony. O wezwaniu tym pismem z [...] października 2020 r. zawiadomiony został również pełnomocnik strony adw. [...] [...] października 2020 r. do Kolegium wpłynęło pismo strony, w którym poinformowała, że nie jest w stanie stawić się na wezwanie do Kolegium, ponieważ nie jest w stanie pozostawić męża samego na czas drogi do organu, przesłuchania, jak i drogi powrotnej do domu. Dodatkowo podała, że jest matką czwórki niepełnoletnich dzieci i nie ma możliwości, aby zostawiła je same pod opieką męża.
Kolegium uznało zatem, że nie można uznać odwołującej za osobę rezygnującą lub niepodejmującą zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem. Strona nie jest z pewnością osobą rezygnującą z zatrudnienia, skoro nie pracuje od wielu już lat. Nie można też uznać, że nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wyłącznie z powodu sprawowania opieki nad mężem, lecz z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad czworgiem niepełnoletnich dzieci, zwłaszcza nad najmłodszymi córkami: [...]-letnią M. i [...] A. Zdaniem Kolegium rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie musi być spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować albowiem świadczenie to ma zrekompensować osobie sprawującej opiekę utratę dotychczas uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu. W sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmuje zatrudnienia z innych przyczyn (np. brak pracy, stan zdrowia, opieka nad dziećmi), to świadczenie takie nie będzie przysługiwało.
W ocenie organu odwoławczego okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują natomiast, że wnioskodawczyni nie podejmuje pracy zarobkowej również, z uwagi właśnie na inne przyczyny niż sprawowanie opieki nad mężem - tym powodem jest sprawowanie opieki nad czworgiem niepełnoletnich dziećmi.
Sama odwołująca w piśmie z [...] października 2020 r. oświadczyła - pod odpowiedzialnością karną - że "jestem również matką czwórki niepełnoletnich dzieci i nie ma możliwości, abym zostawiła je same pod opieką mojego męża".
Z akt sprawy, w tym ze złożonego oświadczenia, wynika zatem, że strona opiekuję się zarówno czwórką dzieci, jak i mężem. Brak jest zatem w niniejszym przypadku bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Ponadto Kolegium podkreśliło, że w okresie od [...] listopada 2017 r. odwołująca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad mężem. Po urodzeniu córki M. strona zrezygnowała z tego świadczenia i od [...] maja 2018 r. pobierała świadczenie rodzicielskie na córkę. Następnie po zakończeniu pobierania świadczenia rodzicielskiego strona [...] maja 2019 r. ponownie wystąpiła o specjalny zasiłek opiekuńczy, który pobierała do [...] lipca 2019 r., kiedy to urodziła córkę A. i od tej daty zaczęła pobierać świadczenie rodzicielskie. Po zakończeniu jego pobierania [...] lipca 2020 r. ponownie wystąpiła o ten zasiłek, który otrzymała decyzją z [...] lipca 2020 r. na okres od [...] lipca 2020 r. do [...] października 2020 r.
Powyższe potwierdza, że odwołująca od 2017 r. naprzemiennie pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad mężem i świadczenia rodzicielskie z tytułu urodzenia córek. Składając wnioski o świadczenia rodzicielskie strona każdorazowo rezygnowała ze specjalnego zasiłku opiekuńczego (a więc tym samym również zaprzestawała opieki nad mężem) - wybierając świadczenie rodzicielskie jako świadczenie korzystniejsze finansowo. Powyższe daje podstawę do stwierdzenia, iż sprawowanie opieki nad mężem nie jest wyłącznym powodem niepodejmowania zatrudnienia.
Kolegium uważa, że nie można dokonywać wyboru rodzaju świadczenia w zależności od sytuacji rodzinnej i wybierać świadczenia korzystniejszego finansowo. Względy finansowe nie mogą być przesłanką wyboru rodzaju świadczenia, w tym przypadku rodzicielskiego - zwłaszcza wobec twierdzeń strony o sprawowaniu stałej i długotrwałej opieki nad mężem.
Wskazane powyżej okoliczności faktyczne powodują, że odwołująca nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2020 r. Z. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj.: 1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;
- 2) art. 27 ust. 5 uśr i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce bowiem wnioskodawczyni wskazała, że w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje ona z zasiłku opiekuńczego;
- 3) art. 17 ust. 1 uśr poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z [...] sierpnia 2020 r. i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie Z. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi l instancji do ponownego rozpoznania;
- 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
- 3) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty skargi Kolegium podkreśliło, że - wbrew zarzutom skargi - powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego nie jest fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak to wskazał pełnomocnik w skardze. W swojej decyzji Kolegium w żadnym miejscu nie wskazało - jak twierdzi pełnomocnik - że skoro skarżąca ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Niezasadny jest podnoszony w skardze zarzut, że Kolegium poprzestało jedynie na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Kolegium jest bowiem świadome, że zgodnie z art. 27 ust. 5 uśr w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, stronie przysługuje prawo wyboru korzystniejszego finansowo świadczenia.
Kolegium podkreśliło, że w niniejszej sprawie powodem odmowy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, że skarżąca nie spełnia innych przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Materiał dowodowy wskazuje, że nie można uznać skarżącej za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem, albowiem skarżąca nie pracuje już od wielu lat. Nie można też uznać, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wyłącznie z powodu sprawowania opieki nad mężem, lecz również z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad czworgiem niepełnoletnich dzieci, zwłaszcza nad najmłodszymi córkami: [...]-letnią M. i [...] A. Ponadto wbrew temu co stwierdzono w skardze Z. S. nie korzysta z zasiłku dla opiekuna, lecz pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Sąd nie podzielił zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], co do tego, że Z. S. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tego powodu, że nie opiekuje się ona "wyłącznie" niepełnosprawnym w stopniu znacznym na stałe mężem T. S., ale też czwórką dzieci.
Sąd zwraca uwagę, że z akt sprawy wynika, że T. S. (ur. 1976 r.) od [...] sierpnia 1991 r. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wymaga stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mąż skarżącej jest po wypadku, doznał ciężkich urazów głowy (w tym wstrząsu mózgu). Jego problemy zdrowotne są natury neurologicznej. Od 2003 r. pozostaje pod stałą opieką poradni neurologicznej i jest leczony z powodu padaczki pourazowej, bólów głowy. Pobiera rentę socjalną.
W ramach opieki nad mężem Z. S. wykonuje takie czynności jak: pobudka, przygotowanie ubrań, ubieranie, pomiar ciśnienia, podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, zakup leków, wyjścia na spacery, ćwiczenia rozwijające mowę, czytanie pisanie, myślenie. W oświadczeniu skarżąca podała, że ostatnio pracowała w 2015 r.
Z rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządzonego w trybie art. 23 ust. 4e uśr wynika, że Z. S. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Z oświadczenia z [...] października 2020 r. wynika, że skarżąca nie może stawić się osobiście w siedzibie Kolegium w [...] oddalonym ok. 40 km od jej miejsca zamieszkania ([...]), ponieważ mąż nie może zaopiekować się dziećmi pod jej nieobecność i sam wymaga jej opieki.
Zdaniem Sądu w dacie wydania zaskarżonej decyzji te okoliczności wskazywały, że Z. S. sprawowała opiekę nad T. S. i z tego powodu nie podejmowała zatrudnienia.
To, że skarżąca przebywając w domu i opiekując się mężem również opiekowała się dziećmi było naturalne i zrozumiałe. Trudno przyjąć, aby w sytuacji znacznie ograniczonych możliwości finansowych rodziny (matki nieuzyskującej dochodów z pracy zarobkowej i męża utrzymującego się z renty socjalnej) rodzina skarżącej generowała dodatkowe koszty związane z opieką nad dziećmi poza ich miejscem zamieszkania.
W ocenie Sądu długotrwałe pozostawanie skarżącej bez pracy jest niewątpliwie następstwem znacznej niepełnosprawności męża, która istnieje od wielu lat i ma charakter stały.
Sąd zwraca uwagę, że także Burmistrz Gminy i Miasta [...] nie miał wątpliwości, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym mężem, skoro decyzjami z: [...] listopada 2017 r., [...] maja 2019 r., [...] lipca 2020 r., [...] listopada 2020 r. przyznał Z. S. specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Jeżeli natomiast chodzi o kwestię wybierania przez skarżącą świadczeń rodzinnych wedle kryterium finansowego Sąd zwraca uwagę, że sam ustawodawca w art. 27 uśr uregulował prawo strony do wyboru jednego ze świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia rodzicielskiego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego) i nie uzależnił tego wyboru od wysokości poszczególnych świadczeń rodzinnych. Wobec tego czynienie przez organ odwoławczy skarżącej zarzutu, że dokonała wyboru świadczenia korzystniejszego, ze względów finansowych, nie było uprawnione.
Przechodząc do oceny innych zagadnień poruszonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że Burmistrz Gminy i Miasta [...] wadliwie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr. Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpił inny, niż małżonek osoby wymagającej opieki, uprawniony z art. 17 ust. 1 uśr. Przepis ten gwarantuje zatem małżonkowi osoby niepełnosprawnej pierwszeństwo w otrzymaniu świadczenia pielęgnacyjnego na współmałżonka wymagającego opieki, chyba że wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z. S. swoje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego wywodzi z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr.
Skoro zatem Burmistrz Gminy i Miasta [...] i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wadliwie uznali za niezasadny wniosek Z. S. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, to Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. odpowiednio: organ I instancji - art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, organ odwoławczy - art. 17 ust. 1 uśr w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz Gminy i Miasta [...] weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Organ I instancji będzie miał na uwadze to, że Z. S., składając wniosek z [...] lipca 2020 r. na urzędowym formularzu, realizowała uprawnienie z art. 27 ust. 5 uśr i w związku z tym domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji w odrębnym podaniu z tej samej daty wniosła o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.
Zatem Burmistrz Gminy i Miasta [...] winien przeprowadzić postępowanie zmierzające do wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, a przed wydaniem decyzji wyjaśnić aktualną sytuację rodziny skarżącej, w szczególności kwestię nie podejmowania przez Z. S. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem niepełnosprawnym w stopniu znacznym.
Jeżeli aktualna przed wydaniem decyzji sytuacja osobista rodziny skarżącej będzie świadczyła o tym, że spełnione są przesłanki z art. 17 ust. 1 uśr wówczas organ I instancji będzie zobowiązany do wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, a jeżeli w dniu wydania tej decyzji będzie realizowana decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy, to także w tym samym dniu organ I instancji będzie zobowiązany do wydania decyzji uchylającej decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 32 ust. 1 uśr) lub we właściwym trybie (art. 162 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 32 ust. 2 uśr) decyzji wygaszającej tę decyzję (por. wyrok NSA z 15 września 2020 r. sygn. akt I OSK 2199/19). Przy czym w takiej sytuacji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i jego wypłata będą możliwe począwszy od miesiąca w którym została wydana decyzja przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, która jest natychmiast wykonalna (art. 32 ust. 1d uśr).
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego w zakresie kosztów działania pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).