Uzasadnienie
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia A. M., L. K. i P. K., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...].
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] Prezydent [...] działając na postawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...][...], ozn. Hip. [...] - działka nr [...] i nr [...] w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] (obręb [...]) do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lutego 2001 r. (III Ns [...]) oraz przedłożenia prawomocnego postanowienia lub aktu poświadczenia dziedziczenia, stwierdzającego nabycie praw do spadku po B. M. Na ww. postanowienie zażalenie złożyli A. M., L. K. oraz P. K. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] po rozpatrzeniu wyżej wskazanego zażalenia A. M., L. K. i P. K. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Z dniem wejścia w życie dekretu tj. 21 listopada 1945 r. grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie użytkowanie wieczyste).
Objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 roku, tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] - termin do złożenia wniosku upłynął więc w dniu [...] lutego 1949 roku.
W dniu [...] stycznia 1948 roku do Zarządu Miejskiego [...] wpłynęły wnioski H. S. J., B. K. i L. Z. o przyznanie prawa własności czasowej Nieruchomości położonych przy [...][...] i [...], ozn hip. [...] - działki nr [...] i nr [...]. Do wniosków dołączono zaświadczenia Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...]: z dnia [...] września 1947, z którego wynika, że działka nr [...] zawiera powierzchni [...] sąż. kw., a tytuł własności uregulowany jest jawnym wpisem na imię W. Z. oraz z dnia 14 listopada 1947 stwierdzającego, że działka nr [...] zawiera powierzchni [...] sąż. kw i stosownie do wniosku z dnia [...] grudnia 1931r., zaprojektowano treść na przepisanie tytułu własności tej nieruchomości na imię H. J., I. Z. i B. Z. w częściach równych niepodzielnie.
W/w wnioski zostały rozpoznane orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1950 roku odmawiającym H.J., B. K. i L. Z. przyznania prawa własności czasowej do gruntu Nieruchomości [...] położonej przy [...][...] i [...].
Decyzją z dnia [...] marca 1994 roku Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził nieważność w/w orzeczenia.
Po rozpatrzeniu wniosku dekretowego Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] odmówił wnioskodawcom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.
W dniu [...] lutego 2015 Wojewoda [...] decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
W dniu 25 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt. I SA/Wa 654/15) uchylił zaskarżone decyzje Prezydenta [...] z dnia [...] października 2014 oraz Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r.
Mając powyższe na względzie Wojewoda [...] wskazał, że organ
I instancji wydając postanowienie w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania do czasu usunięcia wadliwości postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po J. M. dokonał prawidłowego i uzasadnionego merytorycznie rozstrzygnięcia.
Wojewoda nie podzielił stanowiska skarżącego jakoby równoległe funkcjonowanie w obrocie prawnym dwóch prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po tym samym spadkobiercy było zgodne z przepisami obowiązującego prawa, a fakt ich uzupełniania się w przedmiocie całości majątku spadkowego oraz okoliczność, że nie są one wobec siebie sprzeczne miałaby pozwalać na skuteczne stwierdzenie na ich podstawie następstwa prawnego w niniejszej sprawie.
Podkreślono, że wadliwość postępowania spadkowego w sytuacji gdzie po tym samym spadkobiercy istnieje kilka prawomocnych postawień stwierdzających nabycie spadku wbrew stanowisku Skarżącego została uznana za problemem na tyle poważny dla praktyki, że stała się przedmiotem zainteresowania Rzecznika Praw Obywatelskich, który kwestię zmiany lub uchylenia kilku równolegle obecnych w obiegu prawnym prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku uczynił przedmiotem wystąpienia do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego w tym zakresie.
W odpowiedzi na zapytanie Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu [...] lipca 2012 roku Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę, że "istnienie dwóch lub więcej prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po tym samym spadkobiercy uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 403 § 2 w zw.
z art. 13 § 2 lub art. 524 § 2 k.p.c." (sygn. akt III CZP 81/11; lex nr 1172966).
Mając powyższe na względzie organ uznał argumentację Skarżącego co do uznania jako wystarczającej do podejmowania rozstrzygnięć wadliwie od strony formalnej przeprowadzonego postępowania spadkowego za błędną i nieuzasadnioną zaś żądanie organu I instancji do dostarczenia prawidłowo przeprowadzonego postępowania spadkowego za w pełni słuszne i uzasadniające zawieszenie prowadzonego postępowania z urzędu.
Podkreślono, że obydwie decyzje wydane w przedmiotowej sprawie - zarówno w I instancji przez Prezydenta [...] jak i w II przez Wojewodę [...], następnie uchylone na mocy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016 r., zawierały w swym uzasadnieniu jedynie późniejsze postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po J. M. z milczącym pominięciem istnienia jeszcze jednego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po tej samej osobie. Jak wynika to z akt sprawy dopiero powtórna analiza całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jaka miała miejsce po uchyleniu obu przedmiotowych decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pozwoliła na wychwycenie specyficznego problemu natury formalno-prawnej, wynikającego z załączonych w sprawie dwóch prawomocnych orzeczeń sądowych w tej samej sprawie oraz wezwanie skarżącego do jego usunięcia.
Podkreślono również, że organ I Instancji prawidłowo ocenił fakt niedopuszczalności funkcjonowania w obrocie prawnym dwóch prawomocnych postępowań spadkowych po J. M. i trafnie wskazał na konieczność uporządkowania tej sytuacji na drodze postępowania cywilnoprawnego.
Tym samym potrzeba zawieszenia z urzędu do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego jednego z dwóch prawomocnych postanowień po tym samym spadkobiercy oraz dostarczenia postanowienia spadkowego, pozwalającego na zgodne z prawem dalsze procedowanie w sprawie jest oczywista i uzasadniona.
Skargę na powyższe postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r. złożyli A. M., L. K. i P.K.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- - naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, błędną jego interpretację oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, a w konsekwencji podjęcie czynności naruszających słuszny interes obywatela,
- - naruszenie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia przez sąd powszechny w postaci konieczności wyeliminowania z obrotu postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lutego 2001 roku;
- - naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie postanowienia w całości w sytuacji gdy postanowienie Prezydenta [...] zostało wydane w sposób ewidentny z naruszeniem przepisów postępowania oraz w przypadku istnienia jednocześnie koniecznego do wyjaśnienia zakresu mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, którą to kwestią w niniejszej sprawie jest kwestia istnienia dwóch uzupełniających się postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, nie zaś jak twierdzi organ sprzecznych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że poza faktem, że przedmiotowe postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. M. są zgodne z prawem, uzupełniają się wzajemnie oraz stanowią łącznie rozstrzygnięcie co do całej masy spadkowej, to należy zwrócić uwagę na osobę spadkobiercy, którą jest A. M. Jest ona spadkobiercą zarówno w jednym jak i drugim postanowieniu spadkowym, dodatkowo jest również spadkobiercą B. M., co oznacza, że de facto jest jedynym spadkobiercą co do całego spadku po J. M. Jednocześnie trzeba zważyć na konsekwencje wyeliminowania z obrotu prawnego jednego z postanowień spadkowych. Skutkiem dokonania powyższego będzie nieuregulowana sytuacja prawna majątku spadkowego, gdyż postanowieniem stwierdzającym nabycie spadku będzie objęta jedynie części majątku spadkodawcy.
Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie w całości postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 roku, oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2302/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę L.K. i P. K. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za uzasadnioną.
Organy obu instancji wyraziły bowiem błędny pogląd, że w przedmiotowej sprawie zaszła potrzeba zawieszenia postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy [...][...], do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lutego 2001 r. ([...] Ns [...]) oraz przedłożenia prawomocnego postanowienia lub aktu poświadczenia dziedziczenia stwierdzającego nabycie praw do spadku po B. M. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a..
Zatem należy podkreślić, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić prowadzone postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Nie ma zatem podstaw do zawieszenia prowadzonego postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania jurysdykcyjnego, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy, na której tle wystąpiło.
Należy podkreślić, że w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, w myśl której organ obowiązany jest rozstrzygać sprawę administracyjną z uwzględnieniem wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w chwili orzekania. Zaistnienie niezbędnej sfery faktów i sfery okoliczności prawnych obliguje organ administracji do podjęcia rozstrzygnięcia, nawet wtedy, gdy istnieje prawdopodobieństwo zmiany tych okoliczności w przyszłości. Jak wynika z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy "rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji". Użycie w tym wypadku koniunkcji wskazuje, że chodzi o wydanie decyzji w wyniku rozpatrzenia sprawy, tzn. decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia zależy "rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji" jest zatem zagadnieniem warunkującym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej.
Zagadnienie to musi dotyczyć w pierwszym rzędzie kwestii materialnoprawnej, która warunkuje możliwość wyznaczenia konsekwencji normy prawnej dla indywidualnej sytuacji i determinuje tym samym treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Zależy od niej zarówno treść przyszłego rozstrzygnięcia administracyjnego, jak i możliwość kontynuowania postępowania jurysdykcyjnego. Regulacja art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, gdy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy nie tylko rozpatrzenie sprawy, ale i wydanie decyzji, potwierdzają tezę, że przeszkoda, jaką stanowi zagadnienie wstępne ma bezpośredni wpływ na sprawę administracyjną. Tak silne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego koresponduje również z twierdzeniem, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi konieczną przesłankę dla wiążącego wyznaczenia konsekwencji normy prawnej w postępowaniu jurysdykcyjnym.
Wystąpienie zagadnienia wstępnego i brak jego rozstrzygnięcia wyklucza zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony merytoryczne zakończenie postępowania administracyjnego. Samo zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że w aktach sprawy administracyjnej rzeczywiście znajdują się dwa postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. M. Wcześniejszym z nich z [...] lutego 2001 r. syg.akt [...] Ns [...] Sąd Rejonowy [...] stwierdził, że spadek po J. M. zmarłym [...] grudnia 1989 r. w B. w części dotyczącej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr [...] przy ulicy [...] (obecnie [...]) nabyła z mocy ustawy w całości córka A. M. Natomiast kolejne postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] sierpnia 2012 r. sygn. akt [...] Ns [...] stwierdza, że spadek po J. M. zmarłym [...] grudnia 1989 r. w [...], w zakresie nieruchomości położonych w Polsce w całości nabyły żona B. M. i córka A. M. po 1/2 części spadku każda z nich. Oba postanowienia są zgodne z prawem, uzupełniają się wzajemnie oraz stanowią łącznie rozstrzygnięcie co do całej masy spadkowej.
Zwraca przy tym uwagę, że A. M. jest spadkobiercą zarówno w jednym jak i drugim postanowieniu spadkowym, dodatkowo jest również spadkobiercą B. M., co oznacza, że de facto jest jedynym spadkobiercą co do całego spadku po J. M.. Słusznie przy tym skarżący wskazali na konsekwencje wyeliminowania z obrotu prawnego jednego z postanowień spadkowych, czego skutkiem byłaby nieuregulowana sytuacja prawna majątku spadkowego, gdyż postanowieniem stwierdzającym nabycie spadku zostałaby objęta jedynie części majątku spadkodawcy. W kwestii dotyczącej stwierdzenia praw do spadku po B. M., postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] sierpnia 2016 r. sygn. akt [...] Ns [...], z którego wynika, że spadek po niej nabyła w całości jej córka A. M. zostało złożone w październiku 2016 r. do akt sprawy I SA/Wa 654/15 toczonej przed tutejszym sądem. Zwrot ww. akt do Wojewody [...] nastąpił 12 kwietnia 2017 r., wyrok w ww. sprawie zapadł natomiast 25 listopada 2016 r., stąd przedmiotowa okoliczność była organowi znana i nie mogła tym samym stanowić zagadnienia wstępnego i podstawy do zawieszenia niniejszego postępowania.
Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a..