Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa po przeprowadzeniu na wniosek A. D. z dnia 4 marca 2014 r. oraz na wniosek A. S., Z. W. i W. R. z dnia 4 marca 2014 r. wznowionego postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], odmawiającej potwierdzenia wnioskodawcom prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r.
Pismem z dnia 26 maja 2014 r. A. S. w imieniu własnym oraz Z. W. i W.R. oraz A. D. pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że T. R. pomimo tego, że również złożył wniosek po terminie przewidzianym w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. zostało potwierdzone prawo do rekompensaty.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2014 r.
W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że T. R. pismem z dnia 22 listopada 1990 r. wystąpił do Urzędu Rejonowego w K. o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione przez W. R. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Sąd Rejonowy w K. stwierdził, że spadek po W. R. na podstawie ustawy nabyły dzieci spadkodawcy: E. R., J. R., A. D. i T. R., po 1/4 części każde z nich.
Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. stwierdził, że spadek po J. R. na podstawie ustawy nabyły dzieci spadkodawczyni: W. R., Z.W., A.S., po 1/3 części każde z nich. Z. W. i W. R. pismem z dnia 23 czerwca 2010 r. udzielili A. S. pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy. Wojewoda [...] pismem z dnia 1 grudnia 2010 r. wystąpił do A. D., W. R. i Z. W. o wypowiedzenie się w kwestii uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu.
Pismem z dnia 9 grudnia 2010 r. A. S. w imieniu własnym oraz w imieniu swoich mocodawców wniosła o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Z takim samym wnioskiem w dniu 18 grudnia 2010 r. wystąpiła A.D.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Wojewoda [...] pozytywnie ocenił spełnienie wymogów ustawy.
Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku T. R. potwierdził T.R. prawo do rekompensaty.
Odrębną decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku A. S. z dnia 9 grudnia 2010 r. wniesionego także w imieniu Z. W. i W. R. oraz wniosku A. D. z dnia 18 grudnia 2010 r. odmówił A. S., W. R., Z. W. i A. D. potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wymienione wnioski z dnia 9 grudnia 2010 r. i z dnia 18 grudnia 2010 r. zostały złożone po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołań A. D. i A. S. działającej w imieniu własnym oraz Z.W. i W.R. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], podzielając argumentację zawartą w rozstrzygnięciu organu I instancji.
A. D. oraz A. S., Z. W. i W. R. pismami z dnia 4 marca 2014 r. wystąpili do Wojewody [...] o ponowną weryfikację dokumentów w ich sprawie wskazując w uzasadnieniu na nowelizację ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Do wniosku załączono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...].
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie.
Po rozpatrzeniu zażalenia A. S. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie Wojewody [...] oraz umorzył postępowanie organu I instancji w całości, w związku z tym, że organ wojewódzki nie był organem właściwym do rozpatrzenia wniosków z dnia 4 marca 2014 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Minister wznowił postępowanie w sprawie.
Minister Skarbu Państwa uzasadniając decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymującą w mocy własną decyzję o odmowie uchylenia decyzji [...] lipca 2011 r. wskazał, że wyrokiem z dnia 23 października 2012 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt. SK 11/12, sentencja wyroku ogłoszona dnia 30 października 2012 r. Dz. U. z 2012, poz. 1195) orzekł, że art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania w dacie 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 27 lutego 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2014, poz. 195). Na podstawie art. 1 ww. ustawy dokonano zmiany przepisu art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Podał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. "osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania.
Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183), stosuje się odpowiednio, z tym że termin na zgłoszenie żądania wznowienia postępowania wynosi 6 miesięcy i biegnie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Przepisów art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z póżn. zm.) nie stosuje się."
Minister wskazał, że w sprawie brak podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r. wynika z faktu, że w przedmiotowym rozstrzygnięciu przesłanka zamieszkiwania w ogóle nie była przez organ badana, a podstawą odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty było złożenie przez A. S. i A. D. wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. po dniu 31 grudnia 2008 r. Zmiana ww. ustawy w żaden sposób nie zmieniła sytuacji prawnej wnioskodawcy, przesłanka domicylu nie miała bowiem wpływu na ocenę ich uprawnień. Uchylenie decyzji dotychczasowej w postępowaniu wznowieniowym na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. w zw. z art. 145a § 1 k.p.a. możliwe byłoby wyłącznie w przypadku, gdy odmowa potwierdzenia związana była z niespełnieniem przesłanki zamieszkiwania przez właściciela pozostawionej nieruchomości.
Minister Skarbu Państwa wskazał jednocześnie, że choć przesłanka zamieszkiwania nie była badana przez Wojewodę [...] w decyzji z dnia [...] maja 2011 r. ani przez Ministra Skarbu Państwa w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. to z zebranego materiału dowodowego wynika, że W. R. spełniał ten wymóg, także na podstawie przepisu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w brzmieniu zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2012 r. Takiego ustalenia dokonał również Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] maja 2011 r. potwierdzającej T. R. prawo do rekompensaty, wydanej na podstawie tego samego materiału dowodowego, co w niniejszej sprawie.
Minister nie podzielił twierdzeń strony, że ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. umożliwia wszystkim osobom, które nie złożyły wniosku w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., ponowne występowanie z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Przepis ten uprawnienie to przyznaje wyłącznie osobom, które wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. Organ podał, że w toku postępowania wznowieniowego nie może odnosić się do innych podstaw niewskazanych przez stronę. Podstawa wznowienia wskazana w podaniu o wznowienie postępowania wyznacza granice tego postępowania, a organ prowadzący postępowanie nie może wyjść poza te granice. Organ odnosząc się do zarzutów stron wskazał także, iż postepowanie, w którym Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r. potwierdził prawo do rekompensaty T. R., prowadzone było na podstawie wniosku tego spadkobiercy z dnia 22 listopada 1990 r., ponowionego jedynie w dniu 18 września 2009 r.
Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 r. [...] stała się przedmiotem skargi A. S., Z.W. i W. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skarżacy wskazali, że spełniają wszystkie wymogi ustawy i nie rozumieją dlaczego organ nie wydał pozytywnej decyzji potwierdzającej im prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez W. R. Wskazano, że wniosek w sprawie potwierdzenia prawa do rekopensaty A. S. złożyła 9 grudnia 2010 r. Jako pierwszy, wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożył spadkobierca T. R. i dopiero z tą chwilą skarżąca A. S. dowiedziała się, że istnieją dokumenty, które pozwalały na złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Do tego czasu fakt ten był ukrywany przez T. R.. Skarżąca A. S. podniosła, że organ pomija jej wcześniejsze wnioski.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wskazania wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wyłącznie zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 r. [...] utrzymująca w mocy własną decyzję tego organu z dnia z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] o odmowie uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...].
Kontrolowana decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 r. wydana została w postępowaniu wznowieniowym i dotyczy decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia A. S., Z. W., W.R. i A. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazania wymaga zatem, że przedmiotem oceny Sądu nie było w niniejszej sprawie postępowanie organu zakończone odrębną decyzją Wojewody [...] potwierdzającą T. R. prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy, co oznacza, że poza jej granice wyjść nie może.
Zaskarżona do Sądu decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nie narusza prawa.
W sprawie jest bezsporne, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia A. S., Z.W., W. R. i A. D. prawa do rekompensaty wydana została przez ten organ na skutek rozpatrzenia wniosków złożonych odpowiednio w dniu 9 grudnia 2010 r. i 20 grudnia 2010 r. Podstawą odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty było ustalenie przez organ, że wnioski te złożone zostały po upływie ustawowego terminu określonego w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 8 ipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).
W dniu 27 lutego 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2014, poz. 195), na którą powołali się skarżący. Na podstawie art. 1 powołanej ustawy dokonano zmiany przepisu art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. "osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183), stosuje się odpowiednio, z tym że termin na zgłoszenie żądania wznowienia postępowania wynosi 6 miesięcy i biegnie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Przepisów art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z póżn. zm.) nie stosuje się."
W świetle powyższego, za prawidłowe uznać należało ustalenie organu, że nowelizacja powołanej ustawy, w zakresie wynikającym z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt. SK 11/12, stwierdzającego, że art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania w dacie 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, pozostaje bez wpływu na możliwość wzruszenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r., albowiem to nie kwestia spełnienia przesłanki zamieszkiwania, o której mowa w przepisie, była powodem odmowy potwierdzenia wymienioną decyzją prawa do rekompensaty.
Prawidłowo organ stwierdził zatem, że nie zachodzi podstawa do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.