Uzasadnienie
|I SA/Wa 2308/19 UZASADNIENIE |
|Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z [...] lipca 2019 r. | |nr [...] odmawiającą przyznania M. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku| |z opieką nad matką N. S. za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2018 r. |
|Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: |
|M. C. [...] czerwca 2019 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej | |pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2018 r. w wysokości [...] zł | |miesięcznie z jednoczesnym pomniejszeniem kwoty świadczenia pielęgnacyjnego o pobrany we wskazanym wyżej okresie zasiłek dla opiekuna. | |W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawczyni pobierała zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką przyznany decyzją Wójta | |Gminy L. z [...] czerwca 2014 r. nr [...] od [...] maja 2014 r. bezterminowo. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [....] | |października 2018 r. nr [...] przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne od [...] września 2018 r. na czas nieokreślony w wysokości [...] zł | |miesięcznie. Wnioskodawczyni powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 orzekający o częściowej | |niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki | |uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz wyrok NSA sygn. akt I OSK 1512/16 wskazujący na możliwość skutecznego ubiegania | |się o świadczenie pielęgnacyjne przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych pomimo braku wykonania orzeczenia Trybunału | |Konstytucyjnego K 38/13. |
|Wójt Gminy L. decyzją z [...] lipca 2019 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia podnosząc, że nie zostały spełnione warunki do | |jego przyznania. Organ zaznaczył, że data powstania niepełnosprawności wskazuje, że matka miała [...] lata, a ponadto negatywną przesłanką, | |która wyklucza wnioskodawczynię z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego jest pobrany w okresie od [...] lipca 2013 r. do | |[...] sierpnia 2018 r. zasiłek dla opiekuna. Organ zaznaczył, że z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych | |wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym | |mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. |
|M. C. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. rozpoznając sprawę - mimo, że nie podzieliło | |wszystkich argumentów odmowy przyznania świadczenia wskazanych przez organ pierwszej instancji – uznało, że decyzja Wójta Gminy L. z [...] | |lipca 2019 r. jest prawidłowa. |
|Organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z| |2018 r. poz. 2220 ze zm.) i podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż M. C. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką pobierała świadczenie | |pielęgnacyjne przyznane decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] od [...] lutego 2012 r. bezterminowo. Decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem [...]| |lipca 2013 r. w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie decyzją z [...] czerwca 2014 r. nr [...] przyznano M. C. od| |[...] lipca 2013 r. bezterminowo zasiłek dla opiekuna. Na wniosek M. C. decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] uchylono w całości od dnia [...]| |września 2018 r. decyzję z [...] czerwca 2014 r. i od [...] września 2018 r. M. C. w związku z opieką nad matką pobiera świadczenie | |pielęgnacyjne. |
|SKO w C. wskazało, że główną podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w niniejszej sprawie spełnienie przesłanki z | |art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że nie podziela stanowiska organu | |pierwszej instancji w zakresie spełnienia przesłanki negatywnej określonej w przepisie art. 17 ust. 1b powołanej ustawy. Przepis ten | |wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 - w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia | |pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na| |moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Po wejściu w życie tego orzeczenia (tj. | |23 października 2014 r. – data publikacji w Dzienniku Ustaw), powołany art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być | |stosowany w dotychczasowym brzmieniu.
Wydanie w sprawie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji,| |gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje więc | |uzasadnienia. Na poparcie twierdzeń organ przytoczył stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. | |Zdaniem Kolegium w sprawie nie zaistniały jednak przesłanki do zmiany lub uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, bowiem jej | |podstawą jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. |
|Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżąca decyzją z [...] czerwca 2014 r. miała przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna, która została | |uchylona ostateczną decyzją od [...] września 2018 r. Prawo do świadczenia rodzinnego, a takim jest również świadczenie pielęgnacyjne | |zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo | |wypełnionymi dokumentami. Do czasu, kiedy w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna i prawomocna o przyznaniu jednego ze świadczeń | |wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, nie jest możliwe przyznanie innego świadczenia. |
|SKO w C. podkreśliło, że nie jest możliwe, aby na etapie postępowania odwoławczego, wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia | |pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, zmieniając w ten sposób decyzję ostateczną wydaną przez organ pierwszej | |instancji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Decyzję ostateczną można wzruszyć tylko i wyłącznie w trybach nadzwyczajnych, o ile | |zaistnieją przesłanki do jej wzruszenia. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. |
|Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. C. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie | |art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. | |W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 podnosząc, że z | |tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką należne jej jest świadczenie | |pielęgnacyjne w wysokości otrzymywanej przez osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi, ponieważ jakiekolwiek różnicowanie ich| |sytuacji jest niezgodne z Konstytucją. W cenie skarżącej przeszkodą do wyrównania świadczenia nie jest brak wykonania obowiązku | |wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego i niewprowadzenie regulacji dotyczących wyrównania świadczeń pielęgnacyjnych przez | |ustawodawcę, o czym świadczy m.in. decyzja organu odwoławczego uwzględniająca wyrok NSA wydany w sprawie I OSK 1512/16.
Powyższa decyzja | |wskazuje na możliwość skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych pomimo braku | |wykonania orzeczenia TK. Organ odwoławczy słusznie uznał, że powołany wyrok Trybunału, choć nie ma mocy wstecznej, to jednak norma prawna | |o treści wskazanej w sentencji wyroku była już od momentu jej wejścia w życie niezgodna z prawem (art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. | |3 Konstytucji). |
|Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. | |W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu | |zaskarżonej decyzji. |
|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. |
|Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium legalności, a więc zgodności z prawem.| |Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje zatem jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w | |przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły co oznacza, że skarga podlega | |oddaleniu. |
|Z okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wynika, że Skarżącej M. C., na mocy decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] czerwca 2014r. | |- w okresie od [...] maja 2014 r. – bezterminowo, przyznane zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad | |niepełnosprawną matką N. S.. W to miejsce, w konsekwencji złożenia wniosku i rezygnacji z dotychczas otrzymywanego świadczenia, decyzją| |SKO z dnia [...] października 2018r. uzyskała świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia [...] września 2018r. |
|Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta zdecydowała, że w niniejszej sprawie spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17| |ust. 5 pkt 1 lit. b powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r., uniemożliwiająca przyznanie Skarżącej | |wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego we wskazanym przez nią okresie od [....] lipca 2013r. do [...] sierpnia 2018r.. | |Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej stanowisko to podziela. |
|Stosownie do literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie | |przysługuje, jeśli osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną ma ustalone prawo do innego świadczenia opisanego w tym przepisie. | |Celem wskazanej regulacji jest w oczywisty sposób uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania świadczeń, które pełnią tą | |samą funkcję m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego, pobieranego na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i | |wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Istotą i | |funkcją obydwu tych świadczeń jest zrekompensowanie opiekunowi utraty dochodów, w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania| |opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Poza sporem orzeczniczym pozostaje, że jakkolwiek nie jest dopuszczalne jednoczesne | |przyznanie i wypłata dwóch lub więcej świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy, to zainteresowanej stronie przysługuje prawo wyboru | |z którego z nich chce skorzystać.
Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie, w związku z czym ustalenie prawa do jednego z | |wymienionych w omawianym przepisie o świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełnienia warunków ubiegania się o | |przyznania innego świadczenia. Tym samym warunkiem jego wypłaty jest rezygnacja z dotychczas otrzymywanego świadczenia. Mając na uwadze | |treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozstrzygnięcie zbiegu praw do kilku świadczeń wymaga| |zatem złożenia przez osobę uprawnioną stosownego oświadczenia w tym przedmiocie. W sprawie niniejszej Skarżąca dokonała omawianego wyboru | |oraz złożyła przedmiotowe oświadczenie, w następstwie czego decyzją SKO w C. z dnia [...] października 2018r. uzyskała stosowne | |świadczenie pielęgnacyjne na matkę, począwszy od dnia [...] września 2018r. |
|W ocenie Sądu, decyzja organu jest zatem prawidłowa. Organ przytoczył przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach | |rodzinnych określające warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1| |i pkt 2 podkreślając, że z przepisów tych jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, poza wypełnieniem | |przesłanek podmiotowych, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich polega albo na niepodejmowaniu, | |albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem.| |Druga zaś stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń | |wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a lub b powołanej ustawy. |
|Skoro zaś z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni w wymienionym okresie uprawniona była do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z | |opieką nad matką to w sprawie spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b powołanej ustawy | |uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. |
|Jednocześnie Sąd zauważa, że wobec ustawowego zakazu jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń, przyznanie Skarżącej wnioskowanego przez | |nią świadczenia pielęgnacyjnego mogło mieć miejsce wyłącznie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji przyznającej jej specjalny | |zasiłek opiekuńczy, co też w badanej sprawie nastąpiło. |
|Podkreślenia wymaga także, że przyznanie świadczenia rodzinnego – także w postaci świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe z datą | |wsteczną. Z uwagi na treść art. 24 ust.2 cyt. ustawy, świadczenie to jest przyznawane począwszy od miesiąca w którym wpłynął prawidłowo | |złożony oraz merytorycznie zasadny wniosek. |
|Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi orzekł jak w sentencji. |