Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania w trybie art. 160 kpa.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że decyzją z dnia [...] lutego 1996 r. Nr [...] Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. Nr [...], utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. Nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości w. położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części określonej w aktach notarialnych dotyczącej sprzedanych lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz praw związanych z tymi lokalami wydana została z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku H. W., M. M. i H. C. o przyznanie odszkodowania w związku ze szkodą spowodowaną wydaniem decyzji przez Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. Nr [...], odmówił przyznania odszkodowania.
W dniu 24 marca 2005 r. H. W. złożyła do Ministra Infrastruktury wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i
Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...].
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] Minister Infrastruktury umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...].
W dniu 25 sierpnia 2005 r. do Ministra Infrastruktury wpłynął wniosek H. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...].
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy w/w decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...]. W motywach decyzji organ wskazał na art. 160 § 5 kpa zgodnie z którym strona niezadowolona z przyznanego odszkodowania może wnieść powództwo do sądu powszechnego oraz powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2002 r., w myśl którego w pojęciu tym mieści się również odmowa przyznania odszkodowania (sygn. akt I SA 2258/00 niepubl.). Ponadto podniósł, iż w wyroku z dnia 6 lutego 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "możliwość rozpoznania sprawy – w całości i od początku – przez sąd powszechny przeczy dopuszczalności prowadzenia w sprawie postępowania nadzorczego" (sygn. akt I SA 2850/01, niepubl.).
Art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) uchylił m.in. art. 160 kpa z dniem 1 września 2004 r. Jednakże zgodnie z art. 5 ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004 r. stosuje się przepis art. 160 kpa, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2004 r.
Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H. W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. Podniosła, że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji powinna zostać rozstrzygnięta merytorycznie przez organ administracji w formie decyzji orzekającej co do istoty sprawy, nie zaś w drodze umorzenia postępowania jako "bezprzedmiotowego".
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, a więc skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...].
Organ umarzając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania w trybie art. 160 Kpa uznał, że niedopuszczalne jest rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, gdyż w ocenie organu art. 160 kpa przewidywał jednoinstancyjny tryb postępowania administracyjnego, polegający na wydaniu na żądanie strony decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - przez organ administracji publicznej. Wraz z wydaniem decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - kończy się postępowanie w trybie administracyjnym.
Decyzja orzekająca o odszkodowaniu nie podlega zaskarżeniu w toku instancji administracyjnych, zaś decyzja odmowna lub budząca niezadowolenie strony, co do przyznanego odszkodowania upoważnia stronę do wniesienia powództwa do sądu powszechnego w terminie podanym w art. 160 § 5 kpa.
Przedstawiona powyżej regulacja prawna zawarta w art. 160 kpa, stanowiąca samodzielną i wyłączną podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej za szkody spowodowane wydaniem decyzji, której nieważność została stwierdzona z powodu naruszenia art. 156 § 1 kpa albo stwierdzono w myśl art. 158 § 2 kpa, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 kpa, nie oznacza, że wydana następnie decyzja w postępowaniu odszkodowawczym nie może podlegać weryfikacji, jeżeli jest obarczona wadami o których mowa w art. 156 § 1 kpa. Każda bowiem decyzja administracyjna obarczona wadami wymienionymi w powołanym wyżej przepisie jest aktem administracyjnym indywidualnym istniejącym w obrocie prawnym, a jej eliminacja z niego następuje w trybie i na zasadach określonych w kpa. Powszechnie przyjmowany zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie pogląd, że postępowanie określone w art. 160 § 4 i 5 kpa jest postępowaniem jednoinstancyjnym, w którym nie ma postępowania odwoławczego, nie stoi w sprzeczności z poglądem, że weryfikacja decyzji wydanej w tym postępowaniu może nastąpić w trybie nadzwyczajnym.
Należy bowiem mieć na uwadze stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 1999 r., sygn. akt OPS 12/99 (opublik. ONSA 2000 z. 2, poz. 47), w której powołując się na art. 184 Konstytucji, stwierdzono, że w przypadkach przekazywania do właściwości sądów powszechnych określonych spraw, które w pierwszej fazie załatwiane są przez organy administracyjne, właściwość sądu administracyjnego jest wyłączona tylko w takim zakresie, w jakim sąd powszechny może przejąć sprawę do rozpoznania. Według wyroku NSA z dnia 26 września 1996 r. (sygn. akt IV SAB 84/96 - niepublik) dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności takiej decyzji z powodu wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. W wyroku NSA z 19 listopada 1996 r., sygn. akt IV SA 781/95 (niepublik.) Sąd stwierdza, że nie jest wyłączona droga postępowania przewidzianego w art. 156-159 kpa również w odniesieniu do tych decyzji, dla których nie przewiduje się trybu postępowania odwoławczego w postępowaniu administracyjnym, jak to ma miejsce w przypadku decyzji określonych w art. 160 kpa.
Również w wyroku NSA z dnia 23 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 660/01 (niepublik) Sąd stwierdził, że decyzja wydana na podstawie art. 160 kpa nie podlega zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, co nie wyłącza możliwości domagania się przez stronę jej oceny w postępowaniu nadzwyczajnym.
Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach. W konsekwencji więc tego stanowiska należy stwierdzić, że dopuszczalna jest weryfikacja ostatecznej decyzji wydanej przez organ administracji publicznej w wyniku postępowania określonego w art. 160 § 4 i 5 kpa przy zastosowaniu trybu określonego w art. 156 kpa, o co wnosiła w niniejszej sprawie skarżąca. Rozpoznając więc wniosek H. W., złożony w trybie art. 156 kpa organ, rozstrzygnie o zasadności tego wniosku w świetle przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...] określonych w tym przepisie. Sprawę wszczętą wnioskiem skarżącej należało potraktować jako nową sprawę i rozpoznać wniosek merytorycznie.
Nie było więc podstaw do umorzenia postępowania, a umarzając je organ I instancji wydał decyzję naruszającą art. 105 § 1 kpa. W związku z powyższym decyzja taka podlega uchyleniu. Ponieważ organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję sprzeczną z prawem to również wydał decyzję naruszającą prawo.
Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.