Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. decyzją z dnia [...] listopada 2005 roku, [...] po rozpoznaniu odwołania A. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta S. z dnia [...].09.2005r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej na P. i J. M. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Jak wynika ze zgromadzonego przez organ administracji publicznej materiału dowodowego organ I instancji odmówił przyznania zaliczki alimentacyjnej na P. i J. M. uzasadniając to tym, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z 2005r.) ustalenie prawa do zaliczki następuje na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego. Wniosek składa się za pośrednictwem Komornika Sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej.
Organ I instancji podniósł, że z przedłożonych dowodów wynika, że postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone przez Komornika, natomiast złożony został wniosek do Sądu Okręgowego w P. o dochodzenie alimentów w trybie Konwencji Nowojorskiej od D. K., przebywającego na terenie W. Wnioskowi temu nie nadano biegu, ponieważ wnioskodawczyni nie wskazała dokładnego adresu dłużnika.
Organ I instancji uznał, że Pani A. M. nie może być osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej, ponieważ nie okazała zaświadczenia o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę ustaliło, że A. M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na dwoje dzieci: P. i J. M..
Do wniosku załączone zostały skrócone akty urodzenia dzieci, Wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2003r. Sygn. akt [...] zasądzający od D. K. alimenty na rzecz małoletnich synów po [...] miesięcznie na rzecz każdego z nich.
Do wniosku załączone zostało też zaświadczenie Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lipca 2005r. Sygn. akt [...] o tym, że Pani A. M. złożyła wniosek o dochodzenie alimentów w trybie Konwencji Nowojorskiej z dnia [...].06.1956r. od D. K. przebywającego na terenie W. Wnioskowi nie nadano biegu, bowiem wierzycielka nie wskazała dokładnego adresu dłużnika.
Organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 10 ust. la ustawy z dnia 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - jeżeli świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją.
W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny przebywa za granicą zaświadczenie wydane przez sąd okręgowy stwierdzające bezskuteczność egzekucji względem dłużnika alimentacyjnego traktowane jest tak samo jak zaświadczenie komornika o bezskutecznej egzekucji wydane na terytorium RP.
Organ odwoławczy wskazał, że osoba ubiegająca się o przyznanie zaliczki alimentacyjnej wniosek o zaliczkę składa nie za pośrednictwem organu egzekucyjnego, tylko osobiście w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania, dołączając do niego w/w zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji alimentów od dłużnika zamieszkałego za granicą oraz inne odpowiednie dokumenty.
Zdaniem Kolegium załączone do akt zaświadczenie jedynie pośrednio wskazuje na bezskuteczność egzekucji i powinno być uzupełnione o stwierdzenie, że egzekucja na tym etapie jest bezskuteczna, o czym należy poinformować wnioskodawczynię w celu uzyskania takiego zapisu w Sądzie Okręgowym.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2005 roku, nr [...] wniosła A. M. W uzasadnieniu powoływała się na trudną sytuację rodzinną.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona, lecz z innych przyczyn niż w niej podane, a zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Stosownie do ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 § 1), a kryterium tej kontroli to zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji (art. 1 § 2) przy czym Sąd nie jest związany granicami skargi.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 kpa. Organ odwoławczy może wydać decyzję określoną wart. 138 § 2 kpa, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości zachodzi wówczas, gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, zaś przeprowadzenia go w znacznej części konieczne jest, gdy organ I instancji nie przeprowadził przeważającej części postępowania wyjaśniającego. Dotyczyć będzie to także wypadków, gdy postępowanie wyjaśniające w całości lub znacznej części zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych.
W zaskarżonej decyzji nie wykazano, by zachodziła potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w jakimkolwiek zakresie.
W aktach postępowania administracyjnego znajduję się zaświadczenie wystawione przez Sąd Okręgowy w P. z dnia [...] lipca 2005 roku wydane zgodnie z dyspozycją art.10 ust. la ustawy z dnia 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
Realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania, przepis art. 138 k.p.a. ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym - co do zasady - jako postępowanie merytoryczne.
Organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym.
Organ II instancji powinien dokonać oceny znajdującego się w aktach administracyjnych zaświadczenia wydanego przez Sąd Okręgowy w P. z dnia [...] lipca 2005 roku.
W związku z tym stwierdzić należy, że brak było podstaw do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Przyczyna uchylenia decyzji organu I instancji wskazana w zaskarżonej decyzji nie odpowiada przesłankom określonym w art. 138 § 2 kpa.
Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji kasacyjnej jest ograniczona przez to, że art. 138 § 2 w związku z art. 136 kpa przyjmuje jako przesłankę wydania tego typu decyzji określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części". W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, nie mieści się to w jego kompetencji. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone wart. 138 § 2. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest dopuszczony wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Nie jest zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c oraz art. 152, art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.