Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 233/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę W. prawa własności nieruchomości położonej w W., obręb [...][...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę publiczną gminną ul. [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...].
W dniu 18 lutego 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga kasacyjna od powyższego wyroku, sporządzona przez pełnomocnika skarżącej adw. M. D. Do skargi załączony został sporządzony na urzędowym formularzu wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (PPPr).
Powyższy wniosek rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt. I SA/Wa 233/12.
W dniu 5 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. od ww. postanowienia z dnia [...] marca 2013 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.
W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik podniósł, że skarżąca w przedmiotowym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wskazała na wysokość straty za ostatni rok obrotowy w wysokości [...] zł, która jest znacznie wyższa od wskazanej w poprzednim wniosku, która wynosiła [...] zł. Zatem w jego opinii nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych, tj. pogorszenie sytuacji finansowej spółki. Podkreślił, że spółka prowadzi jedynie działalność developerską, która przynosi aktualnie straty, które uległy znacznemu zwiększeniu w stosunku do poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie podniósł, że odmawiając skarżącemu prawa pomocy uniemożliwiono spółce skorzystanie z prawa do sądu, pomimo iż obiektywnie nie stać jej na poniesienie kosztów postępowania.
W załączonym do skargi kasacyjnej, złożonym na urzędowym formularzu (PPPr), wniosku o przyznanie prawa pomocy, podniesiono, że skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie z uwagi na brak jakichkolwiek środków, które pozwoliłyby jej na ich uiszczenie. Zaznaczono, że w ostatnim roku obrotowym spółka wykazała stratę w wysokości [...] zł, ponadto nie posiada jakichkolwiek środków finansowych na posiadanych rachunkach finansowych. W oświadczeniu podano także, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych szacowana jest na [...] zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) wynosi [...] zł, zaś w bilansie za ubiegły rok wykazano stratę w wysokości [...] zł. Na wskazanych rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie zgromadzono żadnych środków. Następnie w wykonaniu wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów pełnomocnik spółki przesłał do Sądu wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w [...] Oddział w B. ze stanem [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 i 2).
Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd musi rozważać z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej strony interes strony w dochodzeniu swoich praw przed sądem, i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaakcentować jednocześnie należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Skoro udzielanie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa, to sprowadzać się powinno tylko do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Taka zaś sytuacja w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie występuje.
Nie można zgodzić się z argumentem strony, że spółka, która prowadzi działalność deweloperską nie jest w stanie samodzielnie uiścić kosztów sądowych wynoszących obecnie 100 złotych.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd miał przy tym na względzie to, że jest on już drugim wnioskiem [...] Sp. z o.o. oraz okoliczność, że pierwszy rozpoznany został odmownie prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2012 r., zatem dokonał oceny zasadności wniosku przez pryzmat ewentualnej zmiany sytuacji finansowej przedstawionej uprzednio.
W aktach sprawy znajdują się zeznania podatkowe, z których wynika, iż w 2010 r. spółka uzyskała przychód w wysokości [...] zł, a w 2011 r. - [...] zł, który znacznie przekracza wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (100 zł). Również bez znaczenia jest wykazana przez stronę strata za rok obrotowy 2011 w wysokości [...] zł, (która poprzednio wynosiła [...] zł), gdyż strata jest wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodem (skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych, jak również nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (por. post. NSA z 24 maja 2012 r., II FZ 403/12, czy z 13 czerwca 2012 r., II GZ 206/12). Podnieść zatem należy, że skarżąca spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w S., mimo że wykazuje straty, to nadal prowadzi działalność gospodarczą, zatem uznać należy, iż wbrew temu co wskazuje ona we wniosku posiada środki finansowe na prowadzenie swojej działalności, nakierowanej na uzyskanie przychodu, tym bardzie, że nie zgłasza wniosku o upadłość.
Jednocześnie wskazać należy, że pomimo wezwania Sądu do nadesłania wykazu i wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz złożenie oświadczenia z jakich środków wypłacane jest wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego spółkę (karta nr 164), skarżąca przedstawiła tylko wydruk z [...] Oddział w B. (karta nr 167) – nie wykazywanego we wniosku, natomiast nie przedłożyła wyciągów z czterech rachunków ujawnionych w formularzu PPPr, tj. trzech rachunków w Banku [...] S.A. oraz jednego w Banku [...] [...] S.A.
Warunkiem przyznania prawa pomocy osobie prawnej jest wykazanie, że nie tylko podmiot taki nie posiada wolnych środków finansowych, ale przede wszystkim wykazanie, że nie jest on ich w stanie zdobyć wykorzystując, w tym celu wszystkie możliwości. W niniejszej sprawie takich okoliczności strona nie wykazała, a tym bardziej nie wykazała, że sytuacja jej uległa pogorszeniu w stosunku do sytuacji mającej miejsce przy pierwszym rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zatem nie ma podstaw do zmiany, na zasadzie określonej w art. 165 p.p.s.a. uprzednio wydanego w tym względzie prawomocnego postanowienia z [...] czerwca 2012 r. i zwolnić obecnie skarżącą spółkę z obowiązku partycypowania w kosztach zainicjowanego przez nią postępowania sądowego.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.