Uzasadnienie
Decyzją z [...] listopada 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania P.S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] września 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania odwołującemu się zasiłku okresowego.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r. P.S. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie mu szeregu świadczeń z pomocy społecznej w tym m.in. zasiłku okresowego. Wniosek ów wpłynął do organu [...] sierpnia 2015 r.
Wyżej wymieniony jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, aktywną zawodowo. Zatrudniony jest w firmie [...], a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku – do 11 lipca 2015 r. – zatrudniony był w firmie [...], gdzie za lipiec 2015 r. uzyskał wynagrodzenie w kwocie [...] netto. Za pracę w [...], za miesiąc lipiec 2015 r. uzyskał natomiast wynagrodzenie w wysokości [...] netto, które wypłacone mu zostało [...] sierpnia 2015 r. W toku wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego [...] sierpnia 2015 r., określał swoją sytuację zdrowotną jako dobrą.
W tym stanie rzeczy Prezydent [...] decyzją z [...] września 2015 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2015 r. odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku stałego, z uwagi na niespełnienie żadnej z przesłanek z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) dalej: "u.p.s.". Przywołany przepis stanowi bowiem, że zasiłek stały przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Dla takiej osoby kryterium to ustalone było w dacie składania wniosku – stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. na poziomie 542 złotych. Organy zwracał również uwagę na niezaistnienie w przypadku wnioskodawcy żadnego z ryzyk socjalnych wymienionych w art. 7 pkt 2 do 15 powołanej ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
W związku zaś ze zgłoszeniem w odwołaniu od decyzji Prezydenta [...] wniosku o wyłączenie 88 członków Kolegium od rozpoznania sprawy motywowanego tym, że wymienione osoby w latach 2013-2015 często orzekały w jego sprawach, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że orzekanie przez członków Kolegium w innych sprawach P.S. nie stanowi okoliczności, która może wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. Samo zaś subiektywne przeświadczenie skarżącego, iż nie są oni w pełni bezstronni nie może, w ocenie organu, stanowić przesłanki ich wyłączenia.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] P.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach skargi podnosił zarzut, że do dnia wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, mimo zgłoszenia wniosku o wyłączenie poszczególnych pracowników organu, Kolegium nie wydało w tym przedmiocie żadnego orzeczenia, a przez to zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 24 w zw. z art. 27 k.p.a. Przy czym w kontekście złożonego wniosku o wyłączenie pracowników zwracał uwagę, że nie został on prawidłowo podpisany i organ odwoławczy winien wezwać go o uzupełnienie braków formalnych tego wniosku. Zarzucał także organowi niedotrzymanie trzydziestodniowego terminu załatwienia sprawy, w związku z czym, żądał wymierzenia Kolegium z tego tytułu grzywny. Podniósł również zarzut skierowania podjętej przez Kolegium decyzji do podmiotu, który nie jest stroną postępowania, tj. Ośrodka Pomocy Społecznej [...], zamiast Prezydenta [...].
W oparciu o tak sformułowane i umotywowane zarzuty domagał się uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obydwu instancji wnioskując jednocześnie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. W przedmiocie zawartego w skardze żądania rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, nie zgłosiło sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga jest niezasadna.
Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.); przywoływana dalej jako: "u.p.s.", które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. w art. 38 ust. 1 udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków okresowych. W myśl tego przepisu otrzymanie zasiłku okresowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje ze względu na szczególne okoliczności, jak np. długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność. Rozstrzyganie w przedmiocie prawa do zasiłku okresowego nie zostało przez ustawodawcę pozostawione uznaniu administracyjnemu organów, lecz przykładowo zdefiniowane przesłanki przyznawania zasiłku okresowego dają organowi stosunkowo dużą swobodę decyzyjną oraz powodują, że przyznanie tej formy wsparcia zależy od spełnienia ogólnych warunków udzielenia pomocy społecznej.
Te zaś w przypadku świadczeń pieniężnych uzależniają ich przyznawanie od wystąpienia jednego z tzw. ryzyk socjalnych określające trudne sytuacje życiowe opisanych w art. 7 pkt 2 do 15, a obejmujących: sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwałą lub ciężką chorobę, przemoc w rodzinie, potrzebę ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizm lub narkomania, zdarzenia losowe i sytuacje kryzysowe oraz klęski żywiołowe lub ekologiczne.
W rozpoznawanej sprawie jak ustaliły organy skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku - a ten okres jest miarodajny przy ustalaniu prawa do świadczeń, co wynika z art. 8 ust. 3 u.p.s. - uzyskał dochód w wymiarze przekraczającym kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wynoszące wówczas 542 złote (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s w zw. przez § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej -Dz.U. z 2012 r. poz. 823). Powyższe ustalenia potwierdza znajdujące się w aktach zaświadczenie o wynagrodzeniu z 6 sierpnia 2015 r., zgodnie z którym uzyskał on w firmie DPD Polska sp. z o.o. w lipcu 2015 r. wynagrodzenie w wysokości [...] brutto, co po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne, dało kwotę netto w wymiarze [...].
Już tylko ta okoliczność wykluczała możliwość przyznania mu żądanego świadczenia. Niezależnie od powyższego – jak trafnie zauważały organy obydwu instancji – w jego przypadku nie wystąpiło także żadne ze szczególne okoliczności wymienionych w art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s, ani ryzyk socjalnych wskazanych w art. 7 tej ustawy. Przeciwnie, z materiału dowodowego zgormadzonego w aktach wynika, że jest on osobą młodą ([...]), zdrową i czynną zawodowo, a tym samym ma możliwość dzięki własnej zapobiegliwości zabezpieczania swoich niezbędnych potrzeb bytowych. Fakt, że uzyskiwane z pracy dochody ze względu na ich wysokość (według umowy z [...] lipca 2015 r. miesięczne uposażenie zasadnicze skarżącego wynosi [...] brutto) mogą być dla niego niesatysfakcjonujące, czy niewystarczające dla zabezpieczenia wszystkich potrzeb nie stanowi okoliczności wymienionej w art. 7 u.p.s.
Wskazać przy tym należy, że przywoływane we wniosku o przyznanie pomocy okoliczności takie jak brak uzyskania w miesiącu lipcu 2015 r. wynagrodzenia za pracę czy rzekoma długotrwała choroba skarżącego pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym sprawy, jak też informacjami podawanymi przez samego skarżącego w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego.
Skoro zatem w odniesieniu do skarżącego nie zostały spełnione materialnoprawne przesłanki przyznania zasiłku okresowego (wymienione w art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s.), to decyzji Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającej z tych względów owego świadczenia nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego. W konsekwencji nie narusza ich także, utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].
Bez wpływu natomiast na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostaje kwestia braku podjęcia przez Kolegium przed wydaniem decyzji postanowienia wpadkowego w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącego w odwołaniu żądania wyłączenie kilkudziesięciu członków Kolegium od rozpoznawania jego sprawy. Nie zachodziły bowiem w niej opisane w art. 24 § 1 k.p.a. sytuacje obligatoryjnego ich wyłączenia. Nie jest nią zwłaszcza podnoszony w żądaniu fakt udziału członków Kolegium przy wydawaniu decyzji administracyjnych w odrębnych postępowaniach inicjowanych przez skarżącego. Na tę okoliczność także wskazywało Kolegium w treści podjętej decyzji. Uprawniona jest przy tym ocena, że w okolicznościach niniejszej sprawy żądanie wyłączenia członków organu kolegialnego było li tylko ukierunkowane na doprowadzenie do paraliżu decyzyjnego organu, a nie ochronę praw jednostki przed ryzykiem stronniczości przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy.
Świadczy o tym choćby fakt wymienienia wszystkich ujawnionych w Biuletynie Informacji Publicznej członków tego organu, bez doprecyzowania w jakich konkretnych sprawach i którzy z nich brali udział. Tego zaś rodzaju działania strony, stanowiące swoiste nadużycie praw, nie mogą zyskać aprobaty Sądu. Z kolei podnoszony argument o rzekomym niepodpisaniu wniosku o wyłączenie pracowników jest o tyle niezrozumiały, że wniosek ów zawarty był w odwołaniu. To natomiast wniesione zostało za pośrednictwem platformy ePUAP i opatrzone było podpisem elektronicznym. W związku z czym, z mocy art. 20b ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014 r., poz. 1114) jest równoważne pod względem skutków prawnych dokumentowi opatrzonemu podpisem własnoręcznym.
Z kolei podnoszona w skardze ewentualna przewlekłość rozpoznawania odwołania i związane z tym żądanie wymierzenia Kolegium grzywny wykracza poza granice rozpoznawanej sprawy wyznaczonej zaskarżonym aktem i nie może być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu. Zwalczanie stanu bezczynności, czy też przewlekłości prowadzonego postępowania służy bowiem odrębna skarga, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Nie ma racji również skarżący, zarzucając Kolegium skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania, a to poprzez jej doręczenie (poza jej adresatem) także Ośrodkowi Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] zamiast Prezydentowi [...]. Skarżący błędnie bowiem utożsamia organ administracji publicznej kształtujący w pierwszej instancji na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej jego sytuację prawną (Prezydenta [...]) ze stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a więc osobą, której praw i obowiązków dotyczy władcze rozstrzygnięcie owego organu. Samo natomiast doręczania decyzji administracyjnej także innym niż strona podmiotom (w niniejszej sprawie jednostce organizacyjnej gminy wykonującej zadania pomocy społecznej), nie może być kwalifikowane jako jej skierowanie jej do osoby niebędącej stroną.
Z tych względów skarga P.S. jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu na wniosek strony, o ile żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.