Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] lipca 2022 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium"), po zapoznaniu się z odwołaniem D. S., (dalej: "Skarżący"), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent") z [...] maja 2022 r. nr [...] wydanej w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – E. S. Postanowienie Kolegium wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z [...] lutego 2022 r. nr [...] Prezydent orzekł o odmowie przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – E. S. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z [...] marca 2022 r. nr [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję ze wskazaniem konieczności uzupełnienia materiału dowodowego poprzez zażądanie od strony dokumentów na wykazanie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki.
Na dwukrotne wezwanie organu Skarżący oświadczył, że matka w styczniu 2021 r. przeszła udar, następnie przez kilka miesięcy przebywała w szpitalach w L. i K., a w listopadzie i grudniu w domu opieki. Z matką ustalił, że od stycznia 2022 r. będzie się nią opiekował. Przedłożył zaświadczenie wystawione przez właściciela firmy [...], z którego wynika, że w miesiącach od czerwca do grudnia 2021 r., na umowę zlecenia przepracował po 10 godzin w każdym miesiącu.
Decyzją z [...] maja 2022 r. Prezydent orzekł o odmowie przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – E. S. W uzasadnieniu podano, że u osoby uprawnionej nie spełniono przesłanki powstania niepełnosprawności do ukończenia 18 lub 25 roku życia. Wskazano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 nie może być podstawą prawną do przyznania świadczenia. Nadto wnioskodawca nie udokumentował wykonywania zatrudnienia przez wymagany (znaczący) okres pracy.
Niezgadzając się z powyższą decyzją w dniu [...] czerwca 2022 r. (data nadania) pełnomocnik Skarżącego – r.pr. M. J. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie mu świadczenia, albo uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z [...] lipca 2022 r. Kolegium orzekło na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000) dalej: "kpa", stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu stwierdziło, że przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania było zobowiązane zbadać zachowanie wymogów formalnych środka zaskarżenia. Przywołując treść art. 129 § 2 kpa wskazało, że decyzją Prezydenta doręczona została stronie w dniu [...] czerwca 2022 r. (środa). Stwierdziło, że okoliczność ta wynika zarówno z odręcznych adnotacji naniesionych przez odbiorcę i doręczyciela na pocztowym dowodzie doręczenia, jak i datownika urzędu pocztowego oddawczego (nanoszonego każdorazowo przy doręczeniu przesyłki). Podało, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] czerwca 2022 r. (środa). Pełnomocnik nadała odwołanie przesyłką pocztową w dniu [...] czerwca 2022 r. Zaznaczając, że nie złożyła ona także wniosku o przywrócenie terminu do czynności. A to, zdaniem Kolegium oznacza, że odwołanie strony zostało złożone z uchybieniem terminu.
Na postanowienie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając mu naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 134 kpa, poprzez niewłaściwe uznanie, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania podczas gdy był on w usprawiedliwionym przekonaniu, iż złożył odwołanie w ustawowym terminie. Podkreślił, że z treścią decyzji Prezydenta zapoznał się w dniu [...] czerwca 2022 r., kiedy to ją faktycznie otrzymał. Wskazał, że w dniu [...] czerwca 2022 r. członkowi rodziny nieprawidłowo została wydana na poczcie przedmiotowa decyzja. Z uwagi na brak wiedzy przez osobę odbierającą pocztę o ww. przesyłce (gdyż została wydana zbiorczo z innymi listami) ww. list trafił do rąk Skarżącego w dniu [...] czerwca 2022 r. i z uwagi na liczną korespondencję przychodzącą na jego adres zamieszkania był on w usprawiedliwionym przekonaniu - że ten dzień był datą odbioru.
Podkreślił, że sytuacja ta została zgłoszona do placówki właściwej Poczty Polskiej - tym samym zobowiązał się on niezwłocznie przedłożyć pismo wyjaśniające z Poczty Polskiej wnosząc tym samym o dopuszczenie ww. dowodu do akt niniejszego postępowania. Powołując się na orzecznictwo stwierdził, że doręczenie korespondencji domownikowi strony poza miejscem zamieszkania jest nieskuteczne.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie postanowienia w całości; zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie; zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych; oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga jest niezasadna.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Kolegium z [...] lipca 2022 r. stwierdzające uchybienie do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z [...] maja 2022 r. orzekającej o odmowie przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.
Postępowanie odwoławcze sensu stricto, tj. postępowanie przed organem odwoławczym, składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego, fazy wydania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie.
W myśl art. 134 kpa organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest ostateczne.
Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z kolei w myśl art. 40 § 1 kpa pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 kpa. Treść powołanego przepisu, będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Komentarz do art. 134 kpa, Lex 2023 r.).
W świetle powyższej regulacji stwierdzić należy, że w sprawie należało ustalić dwie okoliczności, datę doręczenia stronie decyzji organu I instancji oraz datę wniesienia przez nią odwołania. Obie te okoliczności zostały w sprawie prawidłowo ustalone, czego wynikiem jest zaskarżone postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Jak wynika z akt sprawy przesyłka zawierająca decyzję Prezydenta z [...] maja 2022 r., w związku z niemożnością doręczenia Skarżącemu pod adresem wskazanym na przesyłce, pozostawiona została w Urzędzie Pocztowym [...], o czym w dniu [...] czerwca 2022 r. umieszczono zawiadomienie w skrzynce pocztowej adresata. Następnie, jak wynika z potwierdzenia odbioru ww. decyzji, przesyłkę wydano w ww. placówce pocztowej osobie pełnoletniej zamieszkującej z adresatem w dniu [...] czerwca 2022 r. (datownik urzędu pocztowego oddawczego nanoszony każdorazowo przy doręczaniu przesyłki wraz z podpisem wydającego) – tj. M. K. – co potwierdziła ona własnoręcznym podpisem opatrzonym datą [...] czerwca 2022 r.
Zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 202 r., poz. 896)) przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego. Ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący takie zastrzeżenie składał w stosunku do możliwości odbioru pism do niego adresowanych przez ww. domownika, przedmiotowe doręczenie do rąk tej ostatniej musi być traktowane jako doręczenie samemu Skarżącemu. Na marginesie Sąd dostrzega, że jak wynika z akt administracyjnych prawie cała korespondencja w niniejszym postępowaniu odbierana była przez ww. domownika (za wyjątkiem zaskarżonego postanowienia, które doręczono ustanowionemu profesjonalnemu pełnomocnikowi na adres jego Kancelarii) i nie było to przez Skarżącego kwestionowane.
Nie przedstawił w tym przedmiocie żadnych dowodów składania zastrzeżenia w stosunku do tego domownika. W skardze złożył zobowiązanie do złożenia wyjaśnienia, którego nie przedstawił do dnia wyrokowania. Nie budzi wątpliwości Sądu, że domownik ten skutecznie odebrał przesyłkę w placówce pocztowej w dniu [...] czerwca 2022 r., co bezsprzecznie potwierdza podpis dorosłego domownika (M. K.) na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Tym samym, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] czerwca 2022 r. Nie budzi również wątpliwości Sądu, że Skarżący swoje odwołanie wniósł w dniu [...] czerwca 2022 r. (data nadania – data stempla pocztowego), a zatem z uchybieniem terminu.
Rozstrzygnięcie organu w trybie art. 134 kpa, należy zatem uznać za prawidłowe. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Organ odwoławczy zobowiązany był do zastosowania art. 134 kpa. Nie miał przy tym wyboru albowiem stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy.
Mając na względzie powyższe Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skardze. Nie znaleziono także innych podstaw uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 powołanej ustawy.