Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 238/11

Uzasadnienie

1. I. Stan faktyczny
2. 1. Wnioskiem z dnia 21 września 2010 r. E. K. (dalej zwany skarżącym) wystąpił do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przyznanie zasiłku celowego w związku z powodzią w 2010 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest rolnikiem i posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha oraz to, że przed powstaniem szkody nie zawarł umowy ubezpieczenia upraw rolnych obejmującej ochronę ubezpieczeniową, co najmniej 50 % powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem pastwisk i łąk.
3. 2. Decyzją z dnia [...] października 2010r. nr [...] Wójt Gminy M. przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 2000 zł. Organ wskazał w uzasadnieniu, że wprawdzie skarżący spełnia wymogi do przyznania mu zasiłku celowego, jednak w związku z nie zawarciem umowy ubezpieczenia upraw, zasiłek może być przyznany jedynie w pomniejszonej wysokości tj. 2000 zł.
4. 3. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, wskazując że nie wiedział o konieczności zawarcia umowy ubezpieczenia upraw.
5. 4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podniósł, że przyznanie skarżącemu pomocy w wysokości 2000 zł jest zasadnie i zgodne z obowiązującym prawem w tym z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, osunięcie się ziemi lub huragan w 2010r (Dz. U. Nr 132, poz. 889). Organ wskazał, że zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia zasiłek celowy przyznawany jest rolnikowi, który w wyniku m. in. powodzi poniósł szkody w gospodarstwie wynoszące średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym. Wysokość szkód szacuje komisja powołana przez właściwego wojewodę.

Organ podkreśli, że wysokość pomocy określona została w § 5 pkt 2 cytowanego rozporządzenia i wynosi 2000 zł. - dla gospodarstw o powierzchni do 5 ha użytków rolnych lub dział specjalny produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez powódź lub 4000 zł. - w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo powyżej 5 ha. użytków rolnych, w których powstały szkody. Kolegium wskazało, że skarżący spełnia wymogi do przyznania mu odszkodowania w wysokości 4000 zł., jednakże z uwagi na nie zawarcie przez niego umowy ubezpieczenia upraw rolnych, organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował § 7 dokonując obniżenia należnego odszkodowania o 50% tj. do kwoty 2000 zł.

1. II. Zarzuty zawarte w skardze oraz stanowisko organu
2. 1. Na decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. E. K. (dalej zwany skarżącym) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że czuje się pokrzywdzony faktem pomniejszenia przyznanych świadczeń o 50%. Jak wielu innych rolników miał ubezpieczone budynki oraz opłacone OC. W roku 2011 ubezpieczy również uprawy rolne.
3. 2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
4. III. Stan prawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

1. 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
2. 2. W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
3. 3. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w oparciu o przepisy cytowanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, osunięcie się ziemi lub huragan w 2010r.

Zgodnie z § 2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów pomocy udziela się rodzinie rolniczej jeżeli:

1. 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników;
2. 2) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach, innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód;
3. 3) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich wynoszą średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, lub dziale specjalnym produkcji rolnej - w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że skarżący jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, co potwierdzone zostało m. in. zaświadczeniem z KRUS w S. z dnia [...] września 2010r. Nr [...].

Ponadto z protokołu z szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym, powodzi sporządzonego przez Komisję powołaną przez Wojewodę [...] zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2010r. wynika, że szkody w uprawach rolnych skarżącego wynoszą średnio powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody.

4. Ustalając wysokość udzielonej pomocy organy również był związane odpowiednimi przepisami cytowanego wyżej rozporządzenia. W ocenie Sądu prawidłowo zostało przyjęte, że skarżący jest uprawniony do otrzymania odszkodowania. Odszkodowanie to ustalone było zgodnie z § 5 pkt. 2 rozporządzenia, który stanowi, iż pomoc w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 5 ha użytków rolnych przysługuje, z zastrzeżeniem § 6 i § 7, w wysokości 4000 zł. W przedmiotowej sprawie organy były zmuszone jednak do zastosowania § 7 rozporządzenia, mającym wpływ na wysokość przedmiotowego świadczenia. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że pomoc dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsuniecie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich, pomniejsza się o 50% jeżeli przed powstaniem tych szkód nie została zawarta umowa ubezpieczenia obejmująca ochronę ubezpieczeniową co najmniej 50% powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem łąk i pastwisk, lub co najmniej 50% liczby zwierząt gospodarskich, co najmniej od jednego z ryzyk: suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny.

5. Bezspornym w sprawie jest, że skarżący przed dniem powstania szkody nie zawarł umowy ubezpieczenia, o której mowa w wyżej cytowanym przepisie. Przyczyny zaś dla których nie dopełniono temu obowiązkowi nie maja znaczenia w sprawie. Zdaniem Sądu zasadnym wobec tego było pomniejszenie przez organy pomocy o 50% i przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 2000 zł.

6. Na marginesie wskazać należy, że prawodawca decydując się na pomniejszenie w § 7 rozporządzenia pomocy udzielanej rolnikom z powodu braku zawarcia umowy ubezpieczenia, zamierzał skłonić rolników do zawierania tego rodzaju umów, a tym samym zabezpieczenia w wyższym stopniu ich potrzeb materialnych na wypadek wystąpienia w gospodarstwie rolnym poważnej szkody majątkowej w postaci klęski żywiołowej. Ratio legis tej regulacji wskazuje, że celem Rady Ministrów było nakłanianie rolników do zawierania umów ubezpieczenia w zakresie opisanym w § 7 rozporządzenia, gdyż to na nich w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek zadbania o własne interesy na wypadek wystąpienia zdarzeń losowych.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.