Uzasadnienie
Pismem z dnia 1 czerwca 2016 r. (10 luty 2017 r. – data wpływu skargi do Sądu) W. G., A. M. J., A. N.-S., A. S.-P., A. N., B. L.-G., G. K., J. M., K. N., M. K.-N., M. M., P. S., S. K., U. K., W. K. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 555/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku z dnia 24 marca 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], o pow. [...] m2, pochodzącej z księgi hip. nr [...].
Jednocześnie Sąd stwierdził, iż bezczynność Prezydenta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W ww. skardze skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny, zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.
Sąd ustalił, iż akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r. wpłynęły do Prezydenta w dniu 22 kwietnia 2015 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 22 czerwca 2015 r.
Sąd ustalił również, że w sprawie został już wydany przez tut. Sąd wyrok w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta powołanego wyżej wyroku. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1510/15 Sąd wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 500 zł i stwierdził, że niewykonanie wyroku przez Prezydenta nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis tego wyroku ze stwierdzeniem prawomocności z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi doręczony został organowi w dniu 16 marca 2016 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżący pismami z dnia 16 maja 2016 r. i z dnia 24 maja 2016 r. wezwali Prezydenta do wykonania opisanego na wstępie wyroku, jednak Prezydent nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji odszkodowawczej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nierozpoznawanie jej w trybie uproszczonym. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że prowadzone jest – z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej jako: "ugn", zgodnie z którym jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym w sprawie przedmiotowej nieruchomości jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką.
Prezydent podał, że wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 555/14, WSA w Warszawie zobowiązał do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za ww nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Organ wskazał, że w celu zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę zostanie zlecone wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "ppsa", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa).
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r. po wyroku tut. Sądu, który zapadł w dniu 10 grudnia 2015 r. skarżący po raz kolejny pismami z dnia 16 maja 2016 r. i z dnia 24 maja 2016 r. wezwali Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że ukaranie Prezydenta grzywną w wysokości 3000 zł stanowi adekwatną sankcję za niewykonanie prawomocnego wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r. Wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę ponad dwuletni okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r., jak również to, że mimo wymierzenia organowi grzywny prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 10 grudnia 2015 r., Prezydent wciąż nie wydał decyzji odszkodowawczej. Uwzględnił także, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 ppsa.
Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa
Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.
Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 555/14, ma już charakter rażącego naruszenia prawa, gdyż z akt sprawy wynika, że organ nie podjął żadnych czynności w celu załatwienia sprawy.
Z powyższych względów, w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 i art. 154 § 2 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).