Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 12 sierpnia 2021 r. nr KOC 4776/Op/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 lipca 2021 r. nr OPS.5122.2947.00156.2021 przyznającą W. P. prawo do usług opiekuńczych od dnia 19 lipca 2021 r. do dnia 31 stycznia 2022 r. w wymiarze 3 godzin w tygodniu, ustalającą odpłatność za przyznane świadczenie w wysokości 10% stawki za jedną godzinę usług i zwalniającą stronę całkowicie z odpłatności.
W załączniku do decyzji z dnia 16 lipca 2021 r. Prezydent m.st. Warszawy określił zakres przyznanych usług, wskazując, że obejmują one pomoc w robieniu zakupów. Organ stwierdził, że W. P. spełnia warunki określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.) dla przyznania takiego świadczenia. Wnioskodawca ma 76 lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest niepełnosprawny. Jego łączny dochód wynosi [...] zł miesięcznie. Podczas wizyty domowej, w dniu 1 lipca 2021 r. pracownik socjalny przedstawił adresatowi całościowy zakres usług świadczonych na rzecz osób potrzebujących, w tym sprzątanie mieszkania. Wyjaśnił też, że opiekun nie wykonuje generalnych porządków lecz tylko czynności polegające na utrzymaniu czystości otoczenia, w którym przebywa świadczeniobiorca. Pracownik socjalny zaproponował pomoc w formie gruntownego uprzątnięcia lokalu i wykonania w nim dezynsekcji, na co jednak strona nie wyraziła zgody.
Pracownik socjalny ocenił, że stan sanitarny mieszkania jest zły i nie pozwala na wprowadzenie opiekuna bez narażenia jego zdrowia. Przyznanie usług opiekuńczych w szerszym zakresie będzie możliwe dopiero po wykonaniu generalnego sprzątania mieszkania i przeprowadzeniu w nim dezynsekcji. W tym stanie strona wyraziła zgodę na ograniczenie zakresu usług opiekuńczych do robienia zakupów.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji W. P. wyraził niezadowolenie ze sposobu prowadzenia jego spraw. Podniósł, że mieszkanie nie jest zarobaczone i nie wymaga dezynsekcji. Jego zdaniem, opiekun, który się zgłosił, "jest zbyt wiekowy", ponieważ ma 58 lat. Odmowa sprzątania jest natomiast oparta na kłamstwach i pomówieniach. Mieszkanie, które zajmuje, wymaga remontu, doprowadzenia ciepłej wody i urządzenia łazienki. Odnowienie mieszkania potrwa 3 dni, a w tym czasie nie ma on gdzie się przenieść. Mieszkanie od 2002 r. jest zalewane przez sąsiadów. Pracownik OPS nie rozmawiał o pogarszającym się stanie jego zdrowia i zagrożeniach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy, a w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniosło, że wprawdzie w niniejszej sprawie stwierdzono przekroczenie kryterium dochodowego, jednak wobec uznania, że udzielenie pomocy w formie wskazanej w decyzji jest niezbędne, wniosek o przyznanie tej pomocy uwzględniono.
Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że pomoc innej osoby w formie usług opiekuńczych jest niemożliwa do zrealizowania w tak zaniedbanym mieszkaniu, ze względu na zagrożenia dla zdrowia tej osoby, wobec czego konieczne stało się ograniczenie zakresu usług opiekuńczych wyłącznie do robienia zakupów.
W. P. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że organ uwierzył w kłamstwa i oszczerstwa związane koniecznością dezynsekcji mieszkania. Skarżący wyraził swoje niezadowolenie ze sposobu rozpoznania jego sprawy.
W piśmie procesowym z dnia 31 marca 2022 r. skarżący podniósł, że nie wnosi o pomoc w generalnym sprzątaniu, lecz wnioskuje o pomoc w bieżącym utrzymaniu czystości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne dokonują kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jedynie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, nie jest zatem uprawniony do oceny, czy kontrolowana decyzja w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych jest zgodna z oczekiwaniami i życzeniami skarżącego, bada jedynie, czy decyzja ta została wydana zgodnie z prawem.
Należy podkreślić, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji przyznającą skarżącemu pomoc w formie usług opiekuńczych. Zastrzeżenia skarżącego do tej decyzji wynikają z faktu, że nie jest on zadowolony z formy i zakresu uzyskanej pomocy. Podnosi, że osoba świadcząca pomoc ma 58 lat, uważa, że nie zdąży ona zrobić zakupów w ciągu godziny. Chciałby ponadto uzyskać pomoc w sprzątaniu, lecz jednocześnie nie chce wyprowadzać się z mieszkania na czas dezynsekcji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, badając zaskarżoną decyzję pod względem wskazywanego wyżej kryterium legalności, stwierdza, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego i procesowego.
Materialnoprawną podstawą decyzji przyznającej usługi opiekuńcze był art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu, osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Jak z kolei stanowi art. 50 ust. 5 ustawy, ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Niezbędnym elementem decyzji przyznającej usługi opiekuńcze jest więc określenie zakresu przyznanej pomocy.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o pomocy społecznej, do zadań własnych gminy należy organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych. Organizowanie przez gminę usług opiekuńczych oznacza również ustalanie, w jakim zakresie i w jakiej formie takie usługi będą świadczone.
Jak wynika z pkt 10 załącznika do zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 30 października 2017 r. nr 1710/2017 w sprawie ustalenia standardów usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych dla m.st. Warszawy, wydanego m.in. na podstawie wspomnianego art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o pomocy społecznej, "zakres przyznanych usług opiekuńczych, w tym konkretnych czynności, uzależniony jest od wielu czynników, w szczególności wykorzystania własnych zasobów i możliwości odbiorcy usług, jego stopnia samodzielności." Ustalając zakres świadczonych usług, organ jest zatem zobowiązany wziąć pod uwagę nie tylko potrzeby strony, lecz także jej możliwości zarówno osobiste, jak i lokalowe. Na tej podstawie określa, jakie konkretnie usługi mogą być świadczone na rzecz odbiorcy z uwzględnieniem jego indywidualnej sytuacji. Skoro organ uznał, że do czasu gruntownego uprzątnięcia i dezynsekcji lokalu skarżącego, nie jest możliwe świadczenie usług opiekuńczych w mieszkaniu skarżącego, to zasadne było ograniczenie w załączniku do decyzji z dnia 16 lipca 2021 r. zakresu usług opiekuńczych jedynie do robienia zakupów, co prawidłowo zaakceptował również organ odwoławczy.
Sąd podziela ocenę organu, że przebywanie przez osobę świadczącą usługi opiekuńcze w lokalu wymagającym przeprowadzenia dezynsekcji może stwarzać zagrożenie dla zdrowia nie tylko tej osoby, lecz także wszystkich innych odbiorców świadczonych przez nią usług opiekuńczych.
Zarzuty skarżącego dotyczące formy świadczenia usług, tj. m.in. wieku opiekuna oraz jego zdolności do wykonania zleconych czynności w ustalonym w decyzji czasie, pozostają – jak już wskazywano – poza zakresem kontroli sądu administracyjnego w niniejszej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji.