Uzasadnienie
Minister Budownictwa, decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia PP P. [...], w części odnoszącej się do działek oznaczonych dawniej nr [...], [...] i [...], stanowiących część działki nr [...].
Z ustaleń organu nadzoru wynika, że Wojewoda Rzeszowski decyzją z dnia [...] grudnia 1993 r., wydaną na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464), stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w R., składającego się z szeregu działek wymienionych w decyzji, w tym działki nr [...], oraz nieodpłatne nabycie budynków i urządzeń wymienionych w decyzji.
Pismem z dnia 22 sierpnia 2006 r. J.J. wniosła o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] grudnia 1993 r. w odniesieniu do b. działek nr [...], [...] i [...] (stanowiących część działki nr [...]).
Materiał dowodowy wskazuje, iż działka nr [...] o pow. [...] m2, wymieniona w decyzji uwłaszczeniowej, w skład której weszły m.in. działki nr [...] i [...], przejęte aktem notarialnym z dnia 12 marca 1973 r. w trybie przepisów wywłaszczeniowych oraz orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] listopada 1968 r. nr [...] była własnością Skarbu Państwa i istniało prawo zarządu na rzecz uwłaszczonego przedsiębiorstwa.
Przepisy art. 2 ust. 1-2 w/w ustawy z dnia 29 września 1990 r. odnoszą się do państwowej osoby prawnej, która w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadała w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy, przy czym uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
Wnioskiem z dnia 2 stycznia 1991 r. który wpłynął do sekretariatu Prezydenta Miasta R. w dniu 3 stycznia 1991 r., była właścicielka nieruchomości J.J. wystąpiła o zwrot nieruchomości - działek nr [...], [...] i [...]. Natomiast wnioskiem z dnia 28 maja 1992 r. wystąpiła o zwrot "nieruchomości położonej w R. przy ul. [...]" (dot. to m.in. działki nr [...]).
Decyzją z dnia [...] sierpnia 1992 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w R. orzekł o zwrocie działki nr [...] składającej się z działki nr [...] i części działki nr [...] i [...], co oznacza, iż postępowanie dotyczące działki nr [...] i części działek nr [...] i [...] nie zostało zakończone.
Skoro uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich, bez rozstrzygnięcia sprawy zgłoszonych roszczeń, brak było podstaw do wydania decyzji uwłaszczeniowej, a postępowanie uwłaszczeniowe, w przedmiotowym zakresie, winno być zawieszone (art. 97 § 1 pkt 4 Kpa). Wynika to także z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99 (OSNP z 2000 r. nr 8, poz.294).
Mając powyższe na uwadze organ uznał, że decyzja uwłaszczeniowa, w przedmiotowym zakresie, jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, tj. rażącego naruszenia art. 2 ust. 1 w/w ustawy z dnia 29 września 1990 r. oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, co jest objęte dyspozycją art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Zaskarżona decyzja uwłaszczeniowa została wydana już po przekształceniach organizacyjnych byłej "P. [...]" i skierowana do jednostki powstałej w wyniku tego przekształcenia, co oznacza, że przekształcenie takie nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego uniemożliwiającego wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji uwłaszczeniowej, w powyższej części.
Negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie terminu 10 lat, o której mowa w art. 156 § 2 Kpa, nie dotyczy problematyki z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
W skardze na decyzję Ministra Budownictwa T. S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- 1) art. 6 i 7 kpa poprzez przyjęcie błędnego ustalenia niezgodnego ze stanem faktycznym sprawy, iż brak było podstaw do wydania decyzji uwłaszczeniowej przyznającej T. S.A. jako następcy prawnemu państwowej jednostki organizacyjnej "P. [...]" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...];
- 2) art. 97 § 1 punkt 4 kpa w związku z art. 104 kpa poprzez błędne ustalenie, iż wszczęte przez Kierownika Urzędu Rejonowego w R. postępowanie o zwrot nieruchomości oznaczonej w ewidencji nr [...] nie zostało zakończone prawomocną i ostateczną decyzją administracyjną i winno skutkować zawieszeniem postępowania uwłaszczeniowego;
- 3) art. 156 § 1 punkt 2 i § 2 kpa poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] grudnia 1993 r. znak [...] obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa jak również, iż nie wywołuje ona nieodwracalnych skutków prawnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Prawidłowo organ nadzoru uznał, że decyzja Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] grudnia 1993 r. o uwłaszczeniu PP P. [...], w części odnoszącej się do działki nr [...] w R. rażąco narusza prawo, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności takiej decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wynika bowiem z materiału dokumentacyjnego, że działka nr [...], wymieniona w decyzji uwłaszczeniowej powstała m.in. z działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...], [...] i [...]. Działki te stanowiły własność skarżącej J.J.. Działki te zostały wywłaszczone na własność Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. (działka nr [...]) oraz aktem notarialnym z dnia 12 marca 1972 r. (działki nr [...] i [...]).
J.J. po raz pierwszy z wnioskiem o zwrot wywłaszczonych gruntów wystąpiła pismem z dnia 2 stycznia 1991 r. wnosząc o zwrot nieruchomości składających się z działek nr [...], [...] i [...]. Ponownie z wnioskiem o zwrot wystąpiła pismem z dnia 28 maja 1992 r. wnosząc o zwrot nieruchomości położonej w R. przy ul. [...].
W wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia 28 maja 1992 r. decyzją z dnia [...] sierpnia 1992 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w R. orzekł o zwrocie na rzecz J.J. nieruchomości zabudowanej, położonej w R. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Jak to zostało ustalone przez organ nadzoru w skład zwróconej działki nr [...] weszły: działka nr [...] oraz część działek nr [...] i [...]. Tak więc nie została rozstrzygnięta sprawa zwrotu części działek nr [...] i [...], których to części dotyczył również wniosek J.J. z dnia 2 stycznia 1991 r. Należy mieć na uwadze, że brak jest w aktach jakiegokolwiek dokumentu, w którym J. J. ograniczałaby swoje żądanie tylko do działki nr [...], bądź cofnęła w pozostałym zakresie swój wniosek z dnia 2 stycznia 1991 r. Również nie została wydana, do dnia wydania kontrolowanej decyzji uwłaszczeniowej, żadna decyzja rozstrzygająca o wniosku J. J. co do żądania zwrotu pozostałej poza działką nr [...], części działki nr [...] i [...].
Należy więc uznać, że kwestia żądania przez byłą właścicielkę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zgłoszonego w piśmie z dnia 2 stycznia 1991 r., w części nieobjętej decyzją z dnia [...].08.1992 r. o zwrocie na datę wydania decyzji uwłaszczeniowej pozostała nierozstrzygnięta. Przepis art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), na podstawie którego uwłaszczono PP P. [...], przewidywał uwłaszczenie państwowej osoby prawnej, która spełniała określone w tym przepisie przesłanki z tym zastrzeżeniem, że uwłaszczenie nie mogło naruszać praw osób trzecich.
Wniosek o uwłaszczenie wpłynął do Urzędu Wojewódzkiego w R. w dniu 6 grudnia 1993 r. zaś decyzja o uwłaszczeniu została wydana w dniu [...] grudnia 1993 r. W tej dacie jak to wyżej wskazano, pozostawał nierozpoznany wniosek dawnej właścicielki o zwrot części wywłaszczonych gruntów, które weszły w skład działki nr [...] objętej decyzją uwłaszczeniową.
W takiej sytuacji organ obowiązany był zawiesić postępowanie uwłaszczeniowe na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa do czasu rozstrzygnięcia całości żądań byłej właścicielki.
Natomiast wydanie w tej sytuacji decyzji uwłaszczeniowej nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r., co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Zgodnie więc z tym przepisem organ nadzoru stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej. Utrwalony jest bowiem w orzecznictwie sądowym pogląd, że roszczenia byłych właścicieli o zwrot wywłaszczonych nieruchomości mają pierwszeństwo przed roszczeniami innych podmiotów odnośnie tych nieruchomości.
Prawidłowo również organ nadzoru ustalił, że decyzja uwłaszczeniowa nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu przepisu art. 156 § 2 kpa. Brak jest więc negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Sąd na zasadzie art.151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.