Uzasadnienie
Pismem z [...] września 2020 r. W. G., U. K., K. N.(1), M. N., K. P., A. J., B. G., J. M., P. S., M. M., W. K., M. N., S. K., G. K., H. Z., J. S., C. S., K. N.(2) i A. P. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 556/14, którym to wyrokiem sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] marca 2014r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] pochodzącą z księgi hipotecznej [...], oznaczoną nr ewid. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Skarżący wskazali, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 1 lipca 2015 r., zatem zgodnie z ww. wyrokiem organ winien był wydać decyzję do 1 września 2015 r. Pomimo upływu wskazanego terminu prezydent nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, 2) przyznanie w trybie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako ppsa) na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 5000 złotych, 3) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz 4) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie są podejmowane czynności zmierzające do zakończenia postępowania, jednak dotychczas zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Poza sporem jest, że wyrokiem z 25 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 554/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy, akta wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 8 lipca 2015 r. Termin na rozpatrzenie sprawy wyznaczony w ww. wyroku upływał zatem z dniem 8 września 2015 r. i nie został przez organ dotrzymany. Wyrokiem z 28 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1935/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 500 złotych za niewykonanie wyroku z 25 marca 2015r.
Następnie wyrokiem z 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1872/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył prezydentowi grzywnę w kwocie 1500 złotych za niewykonanie wyroku z 25 marca 2015 r. oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Kolejnym wyrokiem z 15 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 163/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w kwocie 3000 złotych i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Powyższy prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 6 lutego 2019 r. W aktach sprawy nie odnotowano żadnych czynności po tej dacie.
Skoro zaś organ nadal sprawy nie załatwił, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie. Należy wziąć pod uwagę, że wniosek inicjujący postępowanie w niniejszej sprawie został złożony ponad siedem lat temu, a termin wskazany w wyroku z 25 marca 2015 r. upłynął ponad pięć lat temu. Ponadto należy zauważyć, że jest to czwarty z kolei wyrok wymierzający grzywnę za niewykonanie wyroku z 25 marca 2015 r. a organ nadal nie podjął skutecznych działań zmierzających do wydania decyzji, od dnia otrzymania poprzedniego prawomocnego wyroku wymierzającego grzywnę nie odnotowano żadnych czynności w sprawie.
W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy Sąd ocenił, iż dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w dwukrotnie wyższej wysokości niż wymierzona ostatnio, tj. 6000 złotych. Kwota ta mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa.
Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Suma ta pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest także zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności wskazane powyżej zasadne jest przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2000 złotych.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 ppsa orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 154 § 7 ppsa w zw. art. 154 § 6 ppsa jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 ppsa.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.