Uzasadnienie
Decyzją z [...] października 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozparzeniu odwołania R. O., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2011 r., nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. orzeczeniem z [...] listopada 1960 r., nr [...] stwierdziło, że zgodnie z art. 15 pkt 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 18 poz. 107) oraz art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 174), całość gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego w G., powiat S., stanowiącego własność E. O., przeszła z mocy prawa na własność Państwa, bez żadnego odszkodowania. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że E. O. wraz z rodziną ww. gospodarstwo opuścił w 1956 r., a zatem zaistniały okoliczności uzasadniające przejęcie gospodarstwa na własność Państwa w trybie wyżej przytoczonych przepisów. Wobec niewniesienia odwołania orzeczenie stało się prawomocne.
Wnioskiem z [...] listopada 2008 r., jeden z następców prawych E. O., syn – R. O. wystąpił do Wojewody [...] z żądaniem stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] listopada 1960 r.
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu złożonego wniosku, decyzją z [...] listopada 2011 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1960 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przedmiotowa nieruchomość rolna spełniała warunki do uznania jej za opuszczoną, bowiem z akt sprawy jednoznacznie wynika fakt opuszczenia gospodarstwa rolnego położonego we wsi G. przez E. O.. Opuszczenie ww. gospodarstwa wynika chociażby z treści pisma E. O. z [...] stycznia 1956 r., adresowanego do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. oraz Gromadzkiej Rady Narodowej w G. Pismem tym E. O.zwrócił się z prośbą "o zwolnienie go w jak najkrótszym czasie z gospodarstwa rolnego, ponieważ ze względu na chorobę żony oraz zły stan zdrowia własnego nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa nadal i mogłoby ulec całkowitemu zniszczeniu".
Od powyższej decyzji organu I instancji R. O. wniósł odwołanie zarzucając, że rozstrzygnięcie Wojewody [...] jest dla niego krzywdzące, bo chciałby w zamian za przejęte gospodarstwo ojca otrzymać gospodarstwo o mniejszym obszarze.
Decyzją z [...] października 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego z [...] listopada 2011 r.
W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Ministra, R. O. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu sprowadzającą się do stwierdzenia, że brak było podstaw do przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego nadanego uprzednio na własność E. O. Skarżący ponownie podkreślił, iż organy orzekające w niniejszej sprawie nie odniosły się do składanych w sprawie pism i wydawały rozstrzygnięcia błędnie czytając akta administracyjne.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z urzędu obowiązany jest uwzględnić wszelkie naruszenia prawa materialnego oraz przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia) nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Jak wynika ze złożonego do akt sądowych odpisu skróconego aktu zgonu nr [...], wystawionego przez Urząd Stanu Cywilnego w Z., w dniu [...] grudnia 2011 r. zmarła B. D. z domu G. Była ona stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1960 r. o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania opuszczonego gospodarstwa rolnego składającego się z działek nr [...],[...] i [...]. Wyżej wymienionym bowiem orzeczeniem gospodarstwo rolne położone we wsi G., składające się z działek [...],[...] i [...] o pow. [...] ha, przeszło z mocy prawa na własność Państwa. W roku 1960 decyzją o wykonaniu aktu nadania z [...] listopada 1960 r., nr [...] gospodarstwo rolne nadano H. D..
Następnie decyzją Naczelnika Powiatu w S. z [...] kwietnia 1974 r., nr [...] zostało podjęte postępowanie scaleniowe gruntów położonych we wsi G. i Z, w wyniku którego uczestnik scalenia za działkę nr [...] o pow. [...] ha otrzymał ekwiwalent zamienny składający się z działki nr [...]. Z kolej działki oznaczone nr [...] i [...] w 1991 r. zostały podzielone na działki nr [...],[...],[...] i [...]. W tym samym roku nieruchomości oznaczone numerami ewidencyjnym [...],[...] i [...] umową darowizny zostały przekazane D. i M. małżonkom D. (akt notarialny Rep. [...] Nr [...] z [...] lipca 1991 r.). Natomiast działki oznaczone nr ewid. [...] i [...]umową darowizny zostały przekazane G. i B. małżonkom D. (akt notarialny Rep. [...] Nr [...]z [...] lutego 2010 r.).
B. D. nie żyła jednak w dacie wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji, a mimo to Minister uczynił ją adresatem tego rozstrzygnięcia.
Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wydawać aktu administracyjnego.
Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to taki akt administracyjny obarczony jest wadą nieważności i powinien być usunięty z obrotu prawnego, aby nie wywoływał skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 IV 1983 r. II SA 261/83, LEX nr 10693; z 14 XI 2001 r. I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w W-wie z 20 VII 2006 r. IV SA/Wa 1973/05, LEX nr 258282; wyrok NSA z 11 III 2008 r. I OSK 1959/06, LEX 505429, wyrok NSA z 6 VI 2012 r. I OSK 829/11, LEX 1216580, Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 – OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108). Wskazać należy, że nie ma istotnego znaczenia, czy organ administracji prowadząc postępowanie wiedział o śmierci strony, czy też takiej wiedzy nie posiadał.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152, w zw. z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, z przyczyn wyżej omówionych, przedwczesne jest odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi.