Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa decyzją z dna [...] października 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołań K. S. i H. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] odmawiającej K. S. i H. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i E. małżonków J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] oraz umorzył postępowanie przed organem I instancji w stosunku do K. S. i H. S. Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 9 marca 2009 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek H. S. i K. S. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i E. małżonków J. nieruchomości we wsi B., gmina R., powiat [...], dawne województwo [...].
Decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku K. S. oraz H. S. z dnia [...] marca 2009 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia H. S. oraz K. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. J. gospodarstwa rolnego we wsi B. w gminie R. w powiecie [...], w dawnym województwie [...]. Od przedmiotowej decyzji H. S. oraz K. S. złożyły odwołania za pośrednictwem Wojewody [...] do Ministra Skarbu Państwa.
Po rozpatrzeniu odwołań Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy przedmiotową decyzję Wojewody [...]. Od ww. decyzji Ministra Skarbu Państwa strony nie wniosły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], Wojewoda [...] odmówił H. S. oraz K. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu powołanej decyzji, organ wojewódzki stwierdził, że H. S. oraz K. S. złożyły wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za "mienie zabużańskie" po upływie terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto w ocenie organu I instancji H. S. oraz K. S. w oświadczeniach złożonych w dniu 30 grudnia 2009 r. w trybie art. 3 ust. 2 ww. ustawy nie dokonały skutecznego wskazania prawa do rekompensaty na rzecz swojego brata tj. W. J. syna J. Zdaniem Wojewody [...] H. S. oraz K. S. nie mogły scedować na W. J. swoich praw do rekompensaty, ponieważ nigdy ich nie nabyły.
Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], K. S. oraz H. S. złożyły odwołania z dnia 9 lipca 2010 r. do Ministra Skarbu Państwa za pośrednictwem Wojewody [...].
Minister Skarbu Państwa decyzją z dna [...] października 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołań K. S. i H. S. - uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] oraz umorzył postępowanie przed organem I instancji w stosunku do K. S. i H. S. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kpa oraz art. 7 ust. 2 w związku z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. odmówił potwierdzenia H. S. oraz K. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. J. oraz E. J. nieruchomości tj. [...] ha lasu we wsi B., gminie R. w powiecie [...] w dawnym województwie [...].
Minister Skarbu Państwa zwrócił uwagę, że sprawa H. S. oraz K. S. była już przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewody [...].
Organ odwoławczy zauważył, że K. S. oraz H. S. złożyły odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] odmawiającej potwierdzenia wyżej wskazanym prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Powodem odmownej decyzji organu wojewódzkiego było złożenie wniosku z dnia 9 marca 2009 r. po terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy "zabużańskiej".
Na skutek wniesionych odwołań Minister Skarbu Państwa wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. Od przedmiotowego rozstrzygnięcia organu odwoławczego nie wniesiono skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Organ odwoławczy podniósł, że decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Wojewoda [...] ponownie odmówił K. S. oraz H. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tej samej przyczyny oraz na podstawie tego samego wniosku, który był przedmiotem wcześniejszego postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. (utrzymaną w mocy przez Ministra Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r.). Z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. wynika bowiem, że H. S. oraz K. S. złożyły wniosek (z dnia 9 marca 2009 r.) o potwierdzenie prawa do rekompensaty za "mienie zabużańskie" po upływie terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., a w związku z tym należało odmówić prawa do rekompensaty wyżej wskazanym.
Minister Skarbu Państwa zwrócił uwagę, że organ wojewódzki wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. na podstawie wniosku, który już został rozstrzygnięty ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r.
Organ odwoławczy na podstawie materiału dowodowego sprawy ustalił, że jedynym wnioskiem K. S. oraz H. S. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty był wyżej wspomniany wniosek z dnia 9 marca 2009 r. Wskazał, iż na tle przedstawionego stanu faktycznego nie było podstaw do wszczęcia nowego postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji orzekającej co do istoty sprawy. Z odwołań stron wynika również, że strony nie składały nowego wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ wojewódzki wydając ponowną decyzję w stosunku do H. S. oraz K. S. naruszył zasadę powagi rzeczy osądzonej. Organ wojewódzki wydał bowiem rozstrzygnięcie w tym samym stanie faktycznym i prawnym, a także orzekał ponownie co do tego samego prawa, które było przedmiotem rozstrzygnięcia wcześniej wspomnianej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r.
W ocenie organu odwoławczego zachodzi więc tożsamość spraw rozstrzygniętych po sobie dwiema kolejnymi decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna.
Organ odwoławczy wskazał, iż z uwagi na brak nowego wniosku K. S. oraz H. S., a także ze względu na tożsamość sprawy rozstrzygniętej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. (utrzymanej w mocy przez Ministra Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r.), a następnie decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., że zaskarżona decyzja organu wojewódzkiego jest wadliwa i powinna zostać uchylona, a postępowanie w stosunku do skarżących jako bezprzedmiotowe umorzone.
Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dna [...] października 2010 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. S. i H. S. Wnosiły o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] względnie o uchylenie wyżej wskazanych decyzji organu I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Skarżące zarzucały zaskarżonej decyzji:
- a) rażące naruszenie art. 61 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, art. 158 kpa oraz w związku z art. 5 ustawy zabużańskiej z 2005 r., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie decyzji pomimo braku wniosku inicjującego postępowanie oraz uchylenie decyzji Wojewody [...] w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do stwierdzenia jej nieważności wobec wydania jej bez wniosku inicjującego postępowanie;
- b) rażące naruszenie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie uwzględnienie interesu prawnego skarżących w toczącym się z wniosku W. J. postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione na wschodzie oraz odmówienie im przymiotu strony;
- c) rażące naruszenie art. 107 § 1 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy wobec całkowitego braku ustosunkowania się przez organ II instancji do zarzutów podniesionych przez strony w odwołaniu a także braku wyraźnego wskazania w treści decyzji jakimi względami kierował się organ przy jej wydawaniu a także na jakich okolicznościach się oparł i jakie dowody, z jakich względów uznał za mało wiarygodne;
- d) rażące naruszenie art. 77 § 1 kpa które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i w niezbędnym zakresie, a także błędną ocenę dowodów i materiałów zebranych w sprawie;
- e) rażące naruszenie art. 7 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie i naruszenie zasady prawdy obiektywnej;
- f) rażące naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa i w zw. z art. 64 kpa poprzez nieuzasadnione ograniczenie rozpoznania sprawy jedynie do [...] ha lasu pozostawionych przez rodziców skarżących na wschodzie, gdy tymczasem pozostawiony majątek obejmował również ponad [...] ha gruntów rolnych wraz z budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi;
- g) rażące naruszenie art. 136 kpa poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji uzupełniającego postępowania wyjaśniającego;
- h) rażące naruszenie art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pozbawienie de facto strony prawa do odwołania (zapewnienia instancyjnej kontroli decyzji administracyjny cli) poprzez nieustosunkowanie się w żadnej części decyzji do twierdzeń i zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu od decyzji organu I instancji;
- i) rażące naruszenie zasady legalności działania organów administracji z art. 6 kpa, zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa z art. 8 kpa, zasady wnikliwości i szybkości postępowania z art. 12 kpa, a także konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego z art. 2 ustawy zasadniczej oraz zasady działania organów na podstawie i w granicach prawa z art. 7 Konstytucji;
- j) rażące naruszenie art. 138 kpa poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.
Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymał w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ odwoławczy może podjąć w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa decyzję o umorzeniu postępowania tylko wówczas, gdy zachodzą okoliczności wskazane w art. 105 k.p.a. Umorzenie postępowania w wypadku uchylenia decyzji organu I instancji jest dopuszczalne tylko w powiązaniu z treścią art. 105 kpa
Stanowiący podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 105 kpa stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Tak więc przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy postępowanie administracyjne ulega obligatoryjnemu umorzeniu, a jedyną przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowość tego postępowania. W doktrynie przyjmuje się w związku z tym, iż zachodzi ona wtedy, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty, jest to sytuacja, gdy żądanie strony jest nieaktualne lub wygasło z mocy prawa. O bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można zatem mówić, gdy zachodzi brak strony postępowania lub brak przedmiotu postępowania, czyli gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, tak więc również wówczas gdy ta sama sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, iż Wojewoda [...] w wyniku rozpoznania wniosku skarżących z dnia 9 marca 2009 r. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP decyzją z dnia [...] września 2009 r. Rozpoznając ten sam wniosek Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. ponownie odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Powyższe więc oznacza, że kwestia dotycząca potwierdzenia K. S. i H. S. prawa do rekompensaty była przedmiotem wcześniejszej decyzji Wojewody [...] a po raz drugi organ administracji nie może orzekać w tej samej sprawie, w tym wypadku o potwierdzeniu prawa do rekompensaty.
Minister Skarbu Państwa dokonał prawidłowej oceny, że w sprawie niniejszej naruszona została zasada powagi rzeczy osądzonej.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późno zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.