Uzasadnienie
Decyzją z [...]września 2019 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej jako organ/Minister) uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] oraz stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] własności nieruchomości położonej w gminie [...], oznaczonej jako działka nr [...]o pow. [...] ha, obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], zajętej pod drogę publiczną kategorii wojewódzkiej nr [...] (obecnie powiatową nr [...]).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm., dalej jako ustawa) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
W ocenie organu, w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie ww. przesłanki. Przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, gdyż z umowy darowizny oraz treści księgi wieczystej wynika, że stanowiła ona i nadal stanowi własność M. K. Nieruchomość ta na dzień 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną, co ustalono na podstawie:
- 1. rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. – na podstawie którego droga publiczna nr [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich;
- 2. art. 103 ust. 2 ustawy, w skutek niewymienienia powyższej drogi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. ustalającym wykaz dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. nr 160, poz. 1071) z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się ona drogą powiatową;
- 3. mapy sytuacyjnej z projektem podziału działki z [...] stycznia 2012 r. sporządzonej przez geodetę uprawnionego T. W., przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] lutego 2012 r. pod nr [...] zgodnie z którą działka nr [...] (wydzielona z działki [...]) zajęta była pod drogę publiczną.
Ponadto przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu publicznym, co ustalono na podstawie:
- 1. protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] grudnia 1998 r. zgodnie z którym Zarządowi Powiatu w [...] przekazano m.in. drogę nr [...] B.;
- 2. metryki drogi wojewódzkiej nr [...] B. z której wynika, że w latach [...] dokonano przeglądu stanu technicznego ww. drogi;
- 3. oświadczenia A. B., pracownika Zarządu Dróg w [...], z [...] maja 2012 r. który od lat 70-tych do 1991 r. zatrudniony był w Rejonie Dróg Publicznych w [...] na stanowisku [...] a następnie [...], a z którego wynika, że na wskazanej drodze prowadzone były prace związane z jej utrzymaniem.
W ocenie organu wykonywanie remontów drogi publicznej nie musi być wykazane dokumentami na konkretnym odcinku, lecz w ogóle, na którymkolwiek odcinku urządzonej drogi. Niezauważona przez właścicieli aktywność zarządcy drogi na odcinku przylegającym do ich nieruchomości nie oznacza braku władztwa publicznego, gdyż okolicznością podlegającą badaniu przez organ administracji publicznej jest władanie całą drogą publiczną na całej jej długości w ramach pasa drogowego.
Pismem z [...] października 2019 r. skargę na powyższą decyzję wywiódł M. K. (dalej jako skarżący). Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- 1. art. 11 kpa przez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na czym polega różnica w ocenie dowodów i których dowodów ta różnica dotyczy;
- 2. art. 80, art. 84 i art. 86 kpa przez dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów, skrajnie odmienną od oceny dokonanej przez organ pierwszej instancji oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, o który skarżący wnosił w toku postępowania przed Wojewodą.
Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi i zobowiązanie go do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego i z przesłuchania stron oraz dokonanie ponownej oceny materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przesłanki zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy wymagają ustalenia przez organ administracji czy nieruchomość objęta postępowaniem nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, czy była zajęta pod drogę publiczną, a przy tym, czy pozostawała we władaniu (w tym przypadku) powiatu. W sprawie nie budzi wątpliwości, że sporna nieruchomość w końcu 1998r. stanowiła własność "prywatną" i leżała w ciągu drogi, która z dniem 1 stycznia 1999r. miała kategorię drogi publicznej. Sporne pozostawało czy ww działka była zajęta pod drogę publiczną i czy pozostawała we władaniu zarządcy drogi.
Kluczowe w tym zakresie jest pojęcie pasa drogowego a także, gdy chodzi o stan faktyczny niniejszej sprawy – stanu urządzenia drogi. Kwestii tej organ w ocenie Sądu nie wyjaśnił, a wobec tego Sąd nie ma możliwości zweryfikować wyrażonego w zaskarżonej decyzji stanowiska. Organ II instancji orzekł reformatoryjnie w stosunku do decyzji I instancji nie uzasadniając dokonanej zmiany rozstrzygnięcia. W sprawie organ powołał się na dokumenty z akt sprawy, w tym w szczególności metrykę drogi czy protokół zdawczo-odbiorczy. Z dokumentów tych nie wynika jednak stan zajętości spornego gruntu pod drogę publiczną. Z akt sprawy wynika, iż skarżący kwestionuje zajętość przydrogowego pasa gruntu pod drogę powiatową. W aktach są zdjęcia obrazujące stan faktyczny na gruncie w 2012r. i protesty skarżącego reagującego na prace drogowe na terenie jego nieruchomości. Niewątpliwym manifestem w tej sprawie było wytoczone powództwo o naruszenie posiadania (sprawa [...] C [...]).
Z akt sprawy wynika, że powództwo to zostało oddalone, jednak w aktach nie ma jego uzasadnienia, nie ma też dowodu na to, że organ zwracał się do skarżącego o dostarczenie ww uzasadnienia – zwłaszcza że skarżący konsekwentnie powołuje na ww sprawę. W świetle zdjęć złożonych do akt przez skarżącego ma to, zdaniem Sądu, istotne znaczenie w sprawie. Tymczasem organ nie zajął w tym zakresie żadnego stanowiska. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jak organ odnosi się do zarzutów skarżącego odnośnie do naruszenia posiadania jego nieruchomości, wycięcia przydrożnych drzew dopiero w 2012r. a także zarzutu co do stanu urządzenia drogi i istnienia wzdłuż niej rowu odwadniającego. Wszystkie te okoliczności zostały całkowicie pominięte przez organ, a przez to decyzja nie nadaje się do weryfikacji.
W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że organ nie przeprowadził w sprawie pełnego postępowania wyjaśniającego. W sprawie organ wydał decyzję reformatoryjną nie odnosząc się do zarzutów strony skarżącej i nie przedstawiając argumentacji za przyjętą koncepcją, w szczególności nie odniósł się do ww zdjęć z 2012r. obrazujących przebieg i stan drogi na tym jej odcinku, interwencji skarżącego i jego wniosków dowodowych. Wobec tego zaskarżoną decyzję należało uchylić celem dokonania przez organ analizy akt sprawy i wypowiedzenia się co do wszystkich zgromadzonych w niej dowodów.
Na tym etapie sprawy Sąd nie przesądza jej wyniku. Wskazuje jedynie, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odnosi się do znacznej części materiału dowodowego i zarzutów strony skarżącej. Zadaniem Sądu nie jest zaś "rozstrzyganie" sprawy za organ administracji a jedynie kontrola prawidłowości zapadłego rozstrzygnięcia – w szczególności pod względem oceny zgromadzonego w aktach materiału dowodowego. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie dokonać analizy całości materiału dowodowego, a przy tym uzupełnić go o przesłuchanie skarżącego i ewentualnie właścicieli nieruchomości sąsiednich i odnieść się do rzeczywistego zajęcia gruntu pod drogę z końcem grudnia 1998r. a następnie przedstawić argumenty przemawiające za słusznością i zasadnością podjętego rozstrzygnięcia. Stanowisko swoje organ winien uzasadnić stosownie do treści art. 107 § 3 kpa, a zatem wskazać jakie dowody uznał za wiarygodne, a którym odmówił mocy dowodowej i z jakiej przyczyny.
Wyrok zapadł na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa w zw. z art. 77, 80 i 107 § 3 kpa. Na tym etapie sprawy rozstrzygnięcie co do naruszenia przepisów prawa materialnego pozostaje przedwczesne.