Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 17 listopada 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu, M. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jedyny jego majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną, bez środków do życia. Oświadczył, iż nie przysługuje mu emerytura ani renta.
Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2502/14 referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł sprzeciw wraz z jego uzupełnieniem, zarzucając pomówienie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przepis art. 245 § 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie, o czym stanowi art. 260 p.p.s.a.
Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cytowanej ustawy. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz posiada mieszkanie o powierzchni [...] m². Stwierdził, iż jest osobą bezrobotną, bez środków do życia. Ponadto poinformował, że nie przysługuje mu emerytura, renta, ani jakikolwiek zasiłek oraz nie posiada oszczędności.
Z akt sprawy wynika jednak, że wnioskodawca jest uprawniony do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przy czym renta nie jest przez ubezpieczonego pobierana. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia za okres od 01.10.1998 r. do 30.06.2013 r. wynosi [...] zł brutto. Okoliczność ta została stwierdzona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia 28 czerwca 2013 r. Ponadto, z treści ww. pisma wynika również, że kwota przysługujących odsetek wynosi [...] zł.
W opisanych okolicznościach nie sposób przyjąć, aby wnioskodawca był pozbawiony środków do życia. Jest bowiem uprawniony do odbioru świadczenia w znacznej wysokości, lecz dobrowolnie środków tych nie podejmuje. Ponadto, jak wynika z treści decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2013 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej, pomimo iż wnioskodawca osiągnął wiek emerytalny w 2012 r., nie złożył wniosku o przyznanie emerytury, chociaż wielokrotnie był informowany o przysługującym mu prawie. Z tego względu stwierdzić należy, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego.
Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wyjaśnić należy, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. O zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga ustawa, zaś zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony oraz jej możliwości płatniczych. W zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych wniosek strony podlega zatem oddaleniu ze względów formalnych.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.