Uzasadnienie
ISA/Wa 2514/21
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia 6 września 2021 r. nr DAP-WN-727-42/2021/WWP, po rozpatrzeniu wniosku J. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 czerwca 2021 r., nr DAP-WPK-727-l-95/2021/Kpu, odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Suwalskiego z dnia 20 grudnia 1990r., nr G-ll.8224-2-14/203/90, stwierdzającej nabycie przez Gminę G. z mocy prawa nieodpłatnie własności szeregu nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w kartach inwentaryzacyjnych [...], stanowiących integralną część w/w decyzji, w części dotyczącej działki nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewoda Suwalski decyzją z dnia 20 grudnia 1990r., nr G-ll.8224-2-14/203/90, działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie przez Gminę G. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...] nr działek [...] zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w kartach inwentaryzacyjnych [...], stanowiących integralną część w/w decyzji.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody Suwalskiego z dnia 20 grudnia 1990r., w części dotyczącej działki nr [...] wystąpił J. L..
W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia 10 czerwca 2021r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Suwalskiego z dnia 20 grudnia 1990 r.
W wyniku rozpatrzenia wniosku J. L. o ponowne rozpoznaje sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działający jako organ II instancji postanowieniem z dnia 6 września 2021 r. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu w sposób prawidłowy wyjaśniono, że skarżący nie wykazał aby działka nr [...] była w jakikolwiek sposób tożsama, z którąkolwiek działką wskazaną w decyzji komunalizacyjnej Wojewody Suwalskiego z dnia 20 grudnia 1990 r., a tym samym aby istniał przedmiot postępowania dający możliwość jego prowadzenia.
Organ odwoławczy przypomniał, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić - zgodnie z treścią art. 157 § 2 Kpa - na żądanie strony, bądź z urzędu.
Podkreślił, że wszczęcie samego postępowania wymaga uprzedniej kontroli organu, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Jednocześnie wskazał, że w myśl art. 61a § 1 Kpa gdy żądanie, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, a organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny.
Organ ustalił, ze decyzją Wojewody Suwalskiego z dnia 20 grudnia 1990r., objęte zostały nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...] nr działek: [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisane w kartach inwentaryzacyjnych nr [...],stanowiących integralną część w/w decyzji.
Minister w myśl art. 77 § 1 Kpa zwrócił się do skarżącego o wskazanie, czy działka nr 148 (wskazana we wniosku) jest w jakikolwiek sposób tożsama z działkami objętymi ww. decyzją komunalizacyjną.
Organ wskazał, że skarżący pomimo serii pism kierowanych w do niego w niniejszym wstępnym postępowaniu nie odniósł się do tej kwestii, a także nie przedłożył dokumentów mogących potwierdzać, że objęta wnioskiem działka nr [...], odpowiada skomunalizowanym działkom wymienionym w decyzji komunalizacyjnej Wojewody Suwalskiego z dnia 20 grudnia 1990 r.
Organ podkreślił, że decyzją Wojewody Suwalskiego z dnia 20 grudnia 1990r., nie jest objęta działka nr [...], którą J. L. wskazuje w swoich wnioskach i pozostałych wystąpieniach.
Powyższe okoliczności, zdaniem organu, wskazują jednoznacznie, że ze względu na brak przedmiotu postępowania, nie jest dopuszczalne rozpoznanie żądania J. L.. Powyższe okoliczności w zestawieniu z obowiązującymi przepisami prawa prowadzą do konieczności wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 września 2021 r. nr DAP-WN-727-42/2021/WWP do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. L. reprezentowany przez I. L..
Pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi wskazała, że nie zgadza się z odmową ponieważ jest to fałszerstwo dokumentacji przez Gminę G. oraz że na to fałszerstwo zostało złożone doniesienie do prokuratury.
Wnosiła w imieniu skarżącego o zwrot działki nr [...].
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem dokonywanej w niniejszej sprawie kontroli sądowej jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 września 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 czerwca 2021 r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Suwalskiego z dnia 20 grudnia 1990r., nr G-ll.8224-2-14/203/90, stwierdzającej nabycie przez Gminę G. z mocy prawa nieodpłatnie własności szeregu nieruchomości, zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w kartach inwentaryzacyjnych [...], w części dotyczącej działki nr [...].
Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego J. L. z dnia 20 grudnia 1990r., w części dotyczącej działki nr [...].
Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 kpa.
W myśl powołanego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten ustanawia dwie samodzielne podstawy do odmowy wszczęcia postępowania:
- 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną,
- 2) jeżeli z "innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte".
Użyte przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym.
W rozpatrywanej sprawie zachodzi przyczyna przedmiotowa do odmowy wszczęcia postępowania, gdyż ujęta we wniosku działka nr [...] nie jest objęta Decyzją Wojewody Suwalskiego z dnia 20 grudnia 1990r., nr G-fl.8224-2-14/203/90.
Skarżący pomimo pism kierowanych do niego nie przedłożył żadnych dokumentów mogących potwierdzać, że objęta wnioskiem działka nr [...], odpowiada działkom wymienionym w decyzji komunalizacyjnej Wojewody Suwalskiego z dnia 20 grudnia 1990 r.
Wobec powyższych okoliczności wskazujących na brak przedmiotu postępowania, nie było dopuszczalne rozpoznanie żądania J. L.. W związku z tym, Minister zasadnie wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z "inną uzasadnioną przyczyną", której zaistnienie powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte.
Organ w toku ustalania czy istnieją prawne przeszkody decydujące o niemożności wszczęcia postępowania, nie jest uprawniony do podejmowania czynności charakterystycznych dla wszczętego już postępowania, w tym w szczególności prowadzenia postępowania dowodowego na podstawie art. 7 i art. 77 k.p.a.
Niedopuszczalne jest wydanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia w sytuacji, gdy organ podejmuje działanie, które polega m.in. na ustalaniu stanu faktycznego bez formalnego wszczęcia takiego postępowania. W takim przypadku właściwą formą rozstrzygnięcia powinna być decyzja o umorzeniu postępowania.
Zdaniem Sadu w sprawie niniejszej taka sytuacja nie zaistniała. Organ nie prowadził postępowania dowodowego jedynie w toku ustalenia czy istnieją przeszkody do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w części, zwrócił się do strony o uzupełnienie wniosku poprzez wykazanie, że działka nr 148 była tożsama, z którąkolwiek działką wskazaną w decyzji komunalizacyjnej Wojewody Suwalskiego.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.