Uzasadnienie
Decyzją [...] z [...] sierpnia 2020r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 24 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) i art. 127 § 2 kpa w związku z art. 17 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. Nr [...], znak: [...] zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości będącej współwłasnością M. i S. P. małż. L. oraz A. i P. małż. M. oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], położonej w obrębie [...], gmina [...].
Organ podał, że współwłaściciele ww. działki nr [...] wystąpili z wnioskiem o zatwierdzenie projektu podziału, a uprzednio o wydanie postanowienia stwierdzającego możliwość dokonania podziału w/w nieruchomości zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] przyjętego Uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. (Dz. Urz. Województwa [...] z 2012 r., poz. [...], dalej jako mpzp). W jego wyniku miały powstać działki nr [...] o pow. - [...] ha, nr [...] o pow.
[...] ha, nr [...] o pow.
[...] ha, nr [...] o pow.
[...] ha, nr [...] o pow. - [...] ha (te dwie pod poszerzenie istniejącej drogi gminnej dojazdowej - ul. [...]), i nr [...] o pow.
[...] ha - pod poszerzenie istniejącej drogi powiatowej zbiorczej - ul. [...].
Przedmiotowa nieruchomość wg mpzp położona jest w części na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz usługi - symbol planu [...] z minimalną powierzchnią działki budowlanej o wielkości [...] mkw z tolerancją do [...]%; w części na poszerzenie istniejącej drogi powiatowej zbiorczej – tj. ul. [...] - oznaczonej w mpzp symbolem [...] (minimalna szerokość w liniach rozgraniczających [...]m – [...]m zgodnie z rysunkiem planu); w części na poszerzenie istniejącej drogi gminnej dojazdowej - ul. [...] - oznaczonej w mpzp symbolem [...] (minimalna szerokość w liniach rozgraniczających [...]m – [...]m zgodnie z rysunkiem planu).
Po pozytywnym zaopiniowaniu wstępnego projektu podziału, postanowieniem doręczonym Staroście [...] [...] września 2019 r., w dniu [...] listopada 2019 r. Powiat [...] złożył wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, powołując się na złożony przez siebie wniosek do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Powiat [...] prawa własności części pierwotnej działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej pas drogowy urządzonej drogi powiatowej, w trybie art. 73 pkt 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. nr 133 poz.872 ze zm, dalej jako ustawa). Osobnym postanowieniem organ gminy odmówił zawieszenia postępowania, a następnie, po jego uprawomocnieniu, zapadła decyzja zatwierdzająca projekt podziału. Odwołanie od niej złożył Powiat [...] zarzucając organowi I instancji, że nie wziął pod uwagę, że część działki ewidencyjnej nr [...] stanowi pas drogowy urządzonej drogi powiatowej, a w konsekwencji pominął regulację z art. 73 pkt 3a ustawy.
Rozpoznając odwołanie organ pozytywnie zweryfikował legitymację procesową Powiatu [...], wskazując, że decyzja podziałowa Wójta Gmina [...] Nr [...] wydziela m.in. działkę przeznaczoną na poszerzenie drogi powiatowej. W tym zakresie SKO przywołało pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1763/10. Wskazano tam, że w przypadku podziału nieruchomości, który wiąże się z wydzieleniem działki pod drogę powiatową, (...) powiat powinien brać udział w tym postępowaniu jako strona w rozumieniu art. 28 kpa.
Co do meritum sprawy i podstaw prawnych decyzji organ wskazał na przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm., dalej jako ugn). Wyjaśnił, że zgodnie art. 93 ust. 1 i 2 ugn podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, a zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta (art. 93 ust. 4 ugn) a opinię wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 93 ust. 5 ugn).
Wg organu projekt podziału ww. działki nr [...] jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., który pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału. Przewiduje on m.in. wydzielenie działki nr [...] przeznaczonej pod poszerzenie istniejącej zbiorczej drogi powiatowej. Jak wskazał organ postanowienie pozytywnie opiniujące wstępny projekt podziału zgłoszonych działek wskazujące wyraźnie przeznaczenie wszystkich działek powstałych w jego wyniku, i nie zostało zaskarżone zażaleniem.
Dalej organ wskazał na art. 98 ust. 1 ugn, który miał zastosowanie w niniejszej sprawie. Stanowi on, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu dziatek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.
Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO podało, że organ gminy nie miał podstaw by w trakcie dokonywania podziału geodezyjnego działki ewid. nr [...] do wydzielenia gruntu, na którym urządzona jest droga powiatowa. Podkreślił, że w ramach postępowania podziałowego, prowadzonego na podstawie przepisów ugn organ nie jest władny oceniać czy w dniu [...] grudnia 1998 r. dzielona nieruchomość istotnie spełniała przesłanki wynikające z art. 73 ustawy i czy w związku z tym z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Powiatu [...]. Podkreślił w tym zakresie, że w świetle regulacji art. 73 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a ustawy, podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność jednostki samorządu terytorialnego nieruchomości pozostającej w dniu [...] grudnia 1998 r. w jej władaniu, a zajętej pod drogę publiczną - jest ostateczna decyzja wojewody, a takiej w sprawie nie przestawiono.
SKO zaznaczyło przy tym, że działanie Powiatu [...], który dopiero po 20 latach wystąpił u uregulowanie kwestii własnościowych, wynikających z funkcjonowania drogi powiatowej nie powinno mieć negatywnego wpływu na interes obywateli, którzy realizują - zgodnie z prawem - przysługujące im prawo własności nieruchomości.
W skardze na ww. decyzję SKO Powiat [...] zarzucił mu:
- 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu i dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, w zw. z art. 77 § 1, art. 10 oraz 80 kpa;
- 2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 73 pkt 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Powiat zarzucił że po analizie mapy, wizji w terenie oraz pozyskaniu informacji w Wydziale Inwestycji, Remontów i Drogownictwa Starostwa Powiatowego w [...] stwierdzono, że część wydzielonej działki stanowiło już drogę na dzień 1 stycznia 1999 r. Wskazał na rozporządzenie Ministra Komunikacji z 17 listopada 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: [...], [...], [...], [...] i [...] (Dz. U. nr 42, poz. 205 ze zm.), gdzie ww. droga d. nr [...] (obecnie [...]) stanowiła w dniu [...] grudnia 1998 r. drogę wojewódzką, a na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy Rada Ministrów określiła w drodze rozporządzenia z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. nr 160, poz. 1071) wykaz dróg wojewódzkich, który nie obejmował drogi d. nr [...]. Stosownie do art. 103 ust. 3 ustawy dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie nie wymienione w ust. 1 stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami powiatowymi.
W związku z podniesionymi zarzutami na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c ppsa skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji wójta (art. 135 ppsa).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy prawidłowo zakwalifikowały stan faktyczny sprawy do stanu prawnego, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie podziałowe było w kontrolowanej sprawie prowadzone na podstawie art. 92 i n ugn. Kwestie normatywne, podstawy dokonania podziału nieruchomości, kwestia zgodności wstępnego projektu podziału czy mapy z projektem podziału nie budzą w sprawie wątpliwości. Organ I instancji wydał postanowienie opiniujące, którym co do zasady jest związany. Postanowienie doręczone skutecznie skarżącemu nie było przez niego kwestionowane.
Problem zarysowany w skardze sprowadza się do tego, że wg Powiatu, zaskarżona decyzja pozostaje wadliwa gdyż część działki wydzielonej zgodnie z przepisami planu miejscowego pod poszerzenie drogi powiatowej była już zajęta pod drogę publiczną [...] grudnia 1998r. i z mocy prawa w trybie art. 73 ustawy stała się własnością powiatu. Jak wynika bowiem z tego przepisu, nieruchomości pozostające w dniu [...] grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje jednak na podstawie deklaratoryjnej decyzji wojewody, na co słusznie zwrócił uwagę organ. Zasadnie też organ podniósł, że orzekający o podziale organ gminy nie stosuje art. 73 ustawy, nie ocenia zatem czy faktycznie dana część dzielonej nieruchomości była zajęta pod drogi publiczne.
Jakkolwiek przejście prawa własności następuje w takich przypadkach z mocy prawa w dacie określonej ustawą tj. z dniem 1 stycznia 1999r., to jednak bez legitymowania się prawomocną decyzją wojewody w tym przedmiocie żaden podmiot publicznoprawny nie może powoływać się na prawo własności tak zajętej części drogi publicznej. Taka sama zasada obowiązuje przy komunalizacji czy w sprawach o zasiedzenie nieruchomości. W pewnym aspekcie orzeczenie wojewody ma zatem charakter deklaratoryjno-konstytutywny, wyznacza bowiem granicę czasową, od której dany podmiot może skutecznie w obrocie powoływać się na prawo własności nabyte z dniem 1 stycznia 1999r. Skoro zatem skarżący nie przedstawił prawomocnej decyzji zapadłej w trybie art. 73 ustawy, to organy orzekające o podziale nie naruszyły prawa, w szczególności gdy chodzi o ustalenia istotne dla wyniku sprawy. Przepisu art. 73 z przyczyn oczywistych również organ nie naruszył, gdyż w ogóle go nie stosował.
Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).