Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji Wójta Gminy [...] odmawiającej przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówił R. S. prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. oraz dnia złożenia wniosku (tj. 19 maja 2014 r.) do nadal. Swoją decyzję organ pierwszej instancji uzasadnił tym, że wnioskodawca od dnia 1 lipca 2013 r. nie sprawuje opieki nad osobą niepełnosprawną babcią L T. Według ustaleń organu opiekę nad nią sprawuje jej córka L.S.
Od decyzji powyższej odwołanie złożył R. S. wskazując, że w jego ocenie spełnia on wszystkie warunki niezbędne do przyznania zasiłku dla opiekuna, określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Oświadczył ponadto, że na babcię L. T. nikt nie otrzymywał żadnych świadczeń pielęgnacyjnych ani opiekuńczych. Powołał się na przeprowadzony wywiad środowiskowy, z którego wynika, że przy babci zawsze ktoś jest obecny i nie jest ona zaniedbywana. Wskazał ponadto na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. o niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej podnosząc, że w jego ocenie postępowanie Ośrodka Pomocy Społecznej jest niezgodne ze stanowiskiem Trybunału wyrażonym w tym orzeczeniu.
Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. ustaliło, że R. S. nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią L. T., na okres od [...] maja 2010 r. na stałe. Świadczenie to zostało mu przyznane ponieważ osoba spokrewniona w pierwszym stopniu tj. córka osoby niepełnosprawnej L. S. legitymowała się wówczas orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności co stanowiło przesłankę uniemożliwiającą sprawowanie opieki zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawo do powyższego świadczenia wygasło z dniem 30 czerwca 2013 r. na mocy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548).
W dniu 19 maja 2014 r. R. S, wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłki dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią L.T., za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. oraz od dnia złożenia wniosku. W dniu 28 maja 2014 r. w sprawie przeprowadzony został wywiad środowiskowy z którego wynika, że opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym L. T. sprawuje córka L. S. Opieka polega na podawaniu leków jedzenia i przebieraniu. Córka śpi także z nią w pokoju. W razie nieobecności córki dogląda ją zięć oraz czasami, gdy trzeba coś pomóc wnuki R. i R. W trakcie prowadzenia wywiadu środowiskowego wnioskodawca oświadczył, że nie pracuje i jest na utrzymaniu rodziców. W skład gospodarstwa domowego poza nim wchodzą jego rodzice i babcia. Opieka z jego strony nad babcią polega na podawaniu leków 2 razy dziennie, wożeniu do lekarza, prowadzeniu po domu (co dwie godziny), podnoszeniu do jedzenia i robieniu zakupów.
Informacji tych nie potwierdza L. T. Jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji wnioskodawca nie sprawuje stałej opieki nad babcią. Opiekę taką sprawuje jej córka L. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że R. S. w złożonym odwołaniu nie kwestionował ustaleń dokonanych podczas wywiadu środowiskowego. Organ wskazał, że w sprawie bezspornym jest fakt, że R. S. pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia w związku z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią. Obecnie jednak tj. od dnia 1 lipca 2013 r. sytuacja związana ze sprawowaniem opieki nad L. T. uległa zmianie i opiekuje się nią córka – L. S. a wnuk doraźnie pomaga.
W związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, nie można przyjąć, że wnioskodawca, w sytuacji gdy nie sprawuje opieki nad niepełnosprawną babcią, jest osobą uprawnioną do otrzymania zasiłku dla opiekuna. Jak wynika ponadto z akt sprawy L. T. ma osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu córkę L. S., która sprawuje nad nią opiekę. Dlatego też R. S. jako sobą spokrewniona w dalszym stopniu nie jest osobą uprawnioną do zasiłku dla opiekuna.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w terminie, złożył R. S. W skardze zarzucił organowi naruszenie:
- - art. 2 ust. 1-4 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów;
- - art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2012 r.;
- - art. 6, art., art.8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 I art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.
W skardze podniósł, że wywiad środowiskowy z dnia 28 maja 2014 r. przeprowadzony został niestarannie w sposób powodujący złamanie podstawowych zasad postępowania administracyjnego takich jak zasada prawdy obiektywnej i zasada pogłębiania zaufania. Wywiad ten ponadto w jego przekonaniu jest błędny i niepełny. Zdaniem skarżącego organ winien był przesłuchać wszystkich członków rodziny ponieważ L. T., z którą rozmawiał pracownik socjalny jest osobą głuchą, mającą zaniki pamięci, zwidy, choruje na otępienie mózgu i demencję. Często nie poznaje członków rodziny.
Skarżący wskazał, że w jego ocenie spełnia on wszystkie warunki wskazane w przepisach zatem wydanie decyzji odmownej bez wyjaśnienia rozbieżności w wyjaśnieniach L. T. i jego, bez wskazania dlaczego dano wiarę jedynie oświadczeniu L. T., stanowi naruszenie art. 107 § 1 kpa. W skardze powołał ponadto przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenie zarzucał w petitum skargi.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie i wskazało, że z wywiadu środowiskowego wynika, że faktyczną bezpośrednia opiekę nad niepełnosprawną L. T. sprawuje jej córka L.S.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy czym, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę uznać należało za nieuzasadnioną.
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. Nr 567) ustalając prawo do zasiłku dla opiekuna organ prowadzący postępowanie, zwraca się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, na zasadach określonych w przepisach o pomocy społecznej, w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o zasiłek dla opiekuna.
W sprawie niniejszej wywiad środowiskowy przeprowadzony został przez pracownika socjalnego w dniu 28 maja 2014 r. Jak wynika z jego treści opiekę nad niepełnosprawną L. T. sprawuje jej córka L. S. Z materiału dokumentacyjnego, w tym oświadczenia L. T. oraz podpisanej przez skarżącego notatki urzędowej z dnia 28 maja 2014 r. wynika, że skarżący jedynie pomaga w opiece nad niepełnosprawną babcią. Okoliczności pomagania w opiece nad niepełnosprawną babcią, w tym jak wskazuje skarżący m.in. podwożenie do lekarza czy też podawanie leków podczas nieobecności L. S., nie neguje ani Sąd ani organy prowadzące postępowanie w sprawie. Jak słusznie jednak uznały organy orzekające w sprawie nie sposób uznać tego za sprawowanie stałej, faktycznej opieki, uniemożliwiającej podjęcie przez skarżącego pracy. Tym bardziej, że jak sam podał w okresie od 1 lipca 2013 r. do listopada 2013 r. pracował dorywczo.
Jak wynika ponadto z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązek alimentacyjny, a co za tym idzie obowiązek opieki, ciąży na osobie spokrewnionej w pierwszym stopniu, którą jest córka niepełnosprawnej L. T.– L. S. Przy tym z akt niniejszej sprawy nie wynika aby nie była ona w stanie tego robić, a wprost przeciwnie, z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że zajmuje się ona niepełnosprawną L. S. Z tych wszystkich względów uznać należało, że podnoszone w skardze argumenty są nietrafne i nie mogły zostać uwzględnione. Raz jeszcze podkreślić należy, na co zwracały uwagę również organy obu instancji, że mimo iż skarżący otrzymywał do [...] czerwca 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną L. T., to od 1 lipca 2013 r. sytuacja związana ze sprawowaniem nad nią opieki uległa zmianie i obecnie opiekę tą sprawuje matka skarżącego L. S. I to ona może ewentualnie ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 12015 r. Nr 114).
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.