Uzasadnienie
M. W., M. W., K. M. i B. M. (Skarżący), reprezentowani przez adwokata J. G., pismem z [...] października 2020 r. (data wpływu do Sądu 23 listopada 2020 r.) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] (Prezydent) w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1236/16.
Skarżący wyjaśnili, że wyrokiem z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1236/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z [...] listopada 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...] hip. [...] wydzieloną z księgi hipotecznej "[...]" dz. [...], w terminie dwóch miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec powyższego wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku w maksymalnej wysokości oraz o przyznanie na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", od organu na rzecz Skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Jednocześnie wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie od organu na rzecz Skarżących sumy pieniężnej wskazali, że jest to uzasadnione stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z 13 marca 2020 r., w którym wskazano, że "istnieje wiele spraw, w których wyroki sądów administracyjnych uwzględniające skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, mimo wymierzenia organom grzywien nie są wykonywane. Tak więc z punktu widzenie skarżącego samo wymierzenie grzywny często jest nieskutecznym środkiem przymusu. Przy tym dodać należy, że zjawisko to nie tylko godzi w interes skarżących, ale także narusza powagę wymiaru sprawiedliwości, ponieważ u skarżącego musi narodzić się pytania "Co to za sąd, który nie potrafi wyegzekwować swoich wyroków?" Dlatego też, zastosowaniu dodatkowo środka dyscyplinującego w postaci przyznania sumy pieniężnie przyświeca jeszcze jeden cel, który należy mieć na względzie przy interpretacji art. 154 §7 P.p.s.a. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej ma bowiem uświadomić skarżącemu, że nie jest on bezbronny, że sąd administracyjny widzi wszelkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek długotrwałego prowadzenia jego sprawy i że obejmuje skarżącego swoją ochroną." W ocenie Skarżących w niniejszej sprawie właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia.
Ponadto, zdaniem Skarżących, wyznaczony przez Sąd termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona i nie może uleć przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, wskazując, że organ w toku prowadzonego postępowania podjął szereg czynności mających na celu zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego na podstawie, którego możliwe będzie wydanie decyzji merytorycznie kończącej postępowanie o przyznanie odszkodowania. Organ wskazał przy tym, że o powyższym pełnomocnik Skarżących został poinformowany pismem z [...] października 2020 r. oraz pismem z[...] listopada 2020 r. W pismach tych wskazano przewidywany termin wydania decyzji jako [...] lutego 2021 r.
Prawomocnym postanowieniem z 16 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2567/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. W., M. W. i K. M. Do rozpatrzenia przez Sąd pozostała jedynie skarga wniesiona przez B. M. (Skarżący).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1236/16, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z [..] listopada 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [....] przy ul. [...][...] hip. [...] wydzieloną z księgi hipotecznej "[...]" dz. [...], w terminie dwóch miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] marca 2017 r., zatem wyznaczony przez Sąd termin rozpoznania wniosku upłynął [...] maja 2017 r. Okolicznością niesporną jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania organu przez Skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej przedmiotowym wnioskiem.
Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z [...] listopada 2016 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Wobec powyższego uznać należało, że konieczne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] ([...]) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd, który w niniejszej sprawie wynosi już prawie pięć lat.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1236/16, ma charakter rażącego naruszenia prawa. W sprawie niniejszej Sąd, oceniając charakter bezczynności Prezydenta, wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, a w rezultacie nierespektowanie orzeczenia sądu.
Z tego też względu Sąd uznał, że wniosek o przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej jest zasadny. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że przyznanie Skarżącemu kwoty [...] ([...]) złotych uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, co uzasadnia przyznanie stronie zadośćuczynienia z tego powodu. Podkreślić należy, że w niewykonanym wyroku Sąd wyznaczył Prezydentowi termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, który upłynął [...] maja 2017 r. Tymczasem, organ od prawie pięciu lat od daty wydania tego orzeczenia - nadal nie rozpoznał wniosku.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd uwzględnił wniosek Skarżącego o przyznanie na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. sumy pieniężnej, przyznając w pkt 3 sentencji wyroku na rzecz Skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych. O kosztach postępowania (punkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.