Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy G. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] odmawiające wydania G. S. kserokopii dokumentu (oświadczenia M. P.) znajdującego się w aktach sprawy o numerze [...] z danymi osobowymi osoby składającej oświadczenie.
Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] września 2014 roku G. S. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w G. pismo, w którym wnosił o wydanie;
- 1) kserokopii dokumentu - oświadczenia M. P. z [...] września 2014 r. dotyczącego możliwości sprawowania opieki nad matką W. P.
- - uzasadniając to koniecznością przedłożenia w Prokuraturze Rejonowej w O., celem doniesienia o popełnieniu przestępstwa przez M. P.
- 2) kserokopii opinii prawnej, wydanej w postępowaniu w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna, prowadzonej z jego wniosku.
Pismem z dnia 17 września 2014 roku Ośrodek zwrócił się do G. S. o doprecyzowanie czy wnosi o kserokopię czy uwierzytelnioną kopię żądanych dokumentów.
W dniu 19 września 2014 roku do organu wpłynęło pismo wnioskodawcy z 18 września 2014 r., z którego wynika, że oświadczenie M. P. ma być poświadczone za zgodność z oryginałem a opinia prawna - w formie kserokopii.
Wcześniej jeszcze w dniach 12 i 16 września 2014 roku - korzystając z uprawnień określonych w art. 73 §1 kpa – G. S. zapoznał się z aktami sprawy oraz sporządził notatki ze zgromadzonej dokumentacji.
Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Wójt Gminy G. odmówił wydania G. S. uwierzytelnionej kopii oświadczenia M. P. z dnia [...] września 2014r.
Stwierdził, że według art. 73 § 1 kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Natomiast w myśl art. 73 § 2 kpa, strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
Następnie podniósł, iż wnioskodawca nie wykazał dostatecznie istnienia ważnego interesu w wydaniu z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu oświadczenia M. P. Dodał, że uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, należy jeszcze wykazać, iż nie ma się samemu możliwości sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy.
W dalszej części uzasadnienia organ twierdził, że G.. S. nie wykazał braku możliwości sporządzenia odpisów dokumentów. Ponadto w wyniku wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy powstają nowe dowody, które mogą być wykorzystane poza postępowaniem macierzystym - co z kolei uzasadnia sprawowanie w tym przypadku kontroli przez organy administracji publiczne, dlatego wymagane jest wykazanie przez stronę ważnego interesu w uzyskaniu takiego dokumentu.
W zażaleniu na to postanowienie G. S. podniósł, iż ma interes prawny w żądaniu wydania mu z akt sprawy uwierzytelnionej kopii pisma, gdyż zamierza złożyć do prokuratury wniosek o popełnienie przestępstwa przez M. P. Podkreślił, że jego interesem jest dbanie o dobrą opinię swoją i rodziny, a podawanie do publicznej wiadomości, jakim są akta sprawy, oszczerstw i składanie fałszywych zeznań to przestępstwo. Dodał, iż w postępowaniach prokuratorskich czy też przed sądami, organy te wymagają, aby osoby pokrzywdzone przedstawiły wiarygodne dowody w sprawie, zaś dowodem takim są tylko dokumenty poświadczone za zgodność z oryginałem.
Natomiast zwykłe kopie czy też odpisy nie są dowodami wiarygodnymi - dlatego też wystąpił o dokumenty poświadczone. Dodał, że pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., jako funkcjonariusz publiczny, odmawiając wydania mu poświadczonego dokumentu, podlega pod art. 231 kodeksu karnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. - po rozpoznaniu zażalenia
- - postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...] utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.
Podniosło, że Kodeks postępowania karnego nie nakłada na osobę zgłaszającą popełnienie przestępstwa obowiązku przedkładania dowodów w oryginale lub uwierzytelnionych kopii. Jeżeli organ prowadzący postępowanie w sprawie uzna, iż na potwierdzenie faktów zawartych w informacji o popełnieniu przestępstwa konieczne są określone dokumenty - to wystąpi do właściwego organu o ich przekazanie. Dlatego nie można mówić o przekroczeniu swoich uprawnień lub niedopełnieniu obowiązków przy wydawaniu niniejszego postanowienia przez pracownika Ośrodka.
Podsumowując uznało, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G.
- - wydając zaskarżone postanowienie - słusznie uznał, iż wnioskodawca występując o wydanie uwierzytelnionej kopii oświadczenia M. P. nie wykazał uzasadnionego interesu.
W dniu 27 października 2014 roku G. S. złożył wniosek o wydanie mu kserokopii ww. oświadczenia.
Żądaną kserokopię otrzymał w dniu 28 października 2014 roku – jednakże bez danych osobowych.
Następnie w dniu 31 października 2014 roku ponownie zwrócił się z wnioskiem o wydanie kserokopii oświadczenia w całym jego brzmieniu tj. z danymi osobowymi M. P. W związku z tym Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. wystąpił do M. P. o wyrażenie zgody na udostępnienie jego danych osobowych zawartych w żądanym dokumencie.
W odpowiedzi na powyższe pismo M. P. nie wyraził zgody na udostępnianie swoich danych osobowych.
Wobec powyższego Wójt Gminy G. postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] odmówił wydania G. S. kserokopii dokumentu (oświadczenia M. P.) znajdującego się w przedmiotowych aktach sprawy - z danymi osobowymi osoby składającej oświadczenie.
W uzasadnieniu podniósł, że wniosek o wydanie kserokopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem żądanego oświadczenia już był rozpatrywany i odmówiono wydania żądanego dokumentu.
Jest ono ostateczne, gdyż na to postanowienie wnioskodawca złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego - które postanowieniem dnia [...] października 2014 roku utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Zgodnie z art. 23 § 1 ustawy o ochronie danych osobowych "przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy:
- 1) osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę chyba, że chodzi o usunięcie dotyczących jej danych;
- 2) jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa".
Dodał, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. - jako administrator danych - powinien dołożyć szczególnej staranności w celu ochrony interesów osób, których dane dotyczą, a w szczególności jest obowiązany zapewnić, aby dane te były przetwarzane zgodnie z prawem i zbierane dla oznaczonych, zgodnych z prawem celów i nie poddawane dalszemu przetwarzaniu niezgodnemu z tymi celami.
Na powyższe postanowienie G. S. złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w którym podniósł, że w dniu 27 października 2014 r. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o wydanie kopii oświadczenia M. P. znajdującego się w aktach jego sprawy. Jako powód złożenia wniosku wskazał postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wydania uwierzytelnionej kopii oświadczenia - które potrzebne jest mu jako dowód w sprawie karnej, którą chce wytoczyć M. P. za zniesławienie i podawanie fałszywych dowodów.
Sądził, iż skoro nie może otrzymać poświadczonego dokumentu, to zwykłą kopię otrzyma bez problemu - a tymczasem otrzymał oświadczenie anonimowe tj. z zatartymi danymi osoby składającej oświadczenie.
Następnie poinformował, że otrzymał do wiadomości kopię pisma kierowanego do M. P. (z jego danymi osobowymi) o złożenie oświadczenia, czy wyrażą zgodę na udostępnienie swoich danych - a ponadto w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie przyznania zasiłku dla opiekuna również otrzymywał do wiadomości kopie korespondencji zawierającej dane osobowe M. P. Zarzucił organowi I instancji, iż nie otrzymał informacji, w jakiej formie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. wystąpił do M. P. o wyrażenie zgody na udostępnienie danych osobowych i w jakiej formie otrzymał od niego odpowiedź. Uznał zamazywanie danych na konkretnym dokumencie za złośliwość urzędniczą, bowiem udostępniając jego dane A. i M. P. nie przestrzegano ustawy o ochronie danych osobowych.
Podniósł, że uważa, iż M. P. składając oświadczenie w dniu [...] września 2014 r. złożył je świadomie i dobrowolnie, oskarżając go i podając fałszywe oskarżenia. Dodał, iż przeglądając w Ośrodku dniu 10 lipca 2014 r. akta sprawy natknął się na pismo Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 czerwca 2013 r. - którego kopię otrzymał od ręki i to bez składania jakiegokolwiek wniosku.
Jego zdaniem urzędniczka Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. swoim postępowaniem pokazuje, że nie wie, co ma robić i sama tworzy przepisy, by usprawiedliwić swoją nieudolność i brak kompetencji do wykonywania zawodu. Odnosi wrażenie, iż urzędnik Ośrodka wytoczył wobec niego wojnę, bowiem nie może pogodzić się z upokorzeniem, jakiego doznał ze strony SKO, które przyznało mu świadczenie pielęgnacyjne.
W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wydanie mu kserokopii żądanego dokumentu.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy G. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] odmawiające wydania G. S. kserokopii dokumentu (oświadczenia M. P.) z danymi osobowymi osoby składającej oświadczenie.
Podniosło, że G. S. już w dniu 18 września 2014 r. występował do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z wnioskiem o wydanie z jego akt sprawy uwierzytelnionej kopii oświadczenia M. P. z dnia [...] września 2014 r. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. odmówił wydania mu żądanego dokumentu - bowiem nie wykazał on uzasadnionego interesu.
Następnie w dniu 31 października 2014 r. ponownie wystąpił on do Ośrodka o wydanie kopii tego oświadczenia, gdyż dokument ten jest mu potrzebny jako dowód w sprawie karnej, jaką chce wytoczyć osobie składającej oświadczenie - za zniesławienie i podawanie fałszywych dowodów.
W tym miejscu Kolegium wyjaśniło, iż dane osobowe znajdujące się w aktach sprawy (zgromadzone w trakcie prowadzonego postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego) podlegają ochronie na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1182).
Według art. 1 tej ustawy, każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych a przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę lub jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa.
Natomiast stosownie do art. 26 cytowanej ustawy administrator danych przetwarzający dane powinien dołożyć szczególnej staranności w celu ochrony interesów osób, których dane dotyczą, a w szczególności jest obowiązany zapewnić, aby dane te były przetwarzane zgodnie z prawem, zbierane dla oznaczonych, zgodnych z prawem celów i niepoddawane dalszemu przetwarzaniu niezgodnemu z tymi celami.
Dlatego oświadczenie złożone przez M. P. w sprawie o ustalenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego może być wykorzystane tylko w tym celu. Udostępnianie tego dokumentu innym osobom może mieć miejsce tylko w przypadku wyrażenia zgody przez osobę, której dane są wykorzystywane. Takiej zgody M. P. nie wyraził (stosowny dokument znajduje się w aktach sprawy) i bez znaczenia dla skarżącego pozostaje forma jego złożenia.
W związku z powyższym GOPS w G. - jako administrator danych osobowych
- - powinien zapewnić osobie składającej oświadczenie (M. P.), aby jego dane były przetwarzane zgodnie z prawem i niepoddawane ich dalszemu przetwarzaniu niezgodnemu z celem, dla którego zostały zebrane.
Trudno zatem dopatrywać się złośliwości lub niekompetencji pracownika Ośrodka, gdy spełnienie oczekiwań wnioskodawcy nie jest możliwe ze względu na ograniczenia prawne.
Natomiast pismo Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2013 r., znajdujące się w aktach sprawy jest pismem urzędowym a nie dokumentem pochodzącym od osoby fizycznej, dlatego też jego kopię mógł on otrzymać od ręki i bez składania jakiegokolwiek wniosku.
W dalszej części uzasadnienia podkreśliło, że kodeks postępowania karnego nie nakłada na osobę zgłaszającą popełnienie przestępstwa obowiązku przedkładania dowodów w oryginale lub uwierzytelnionych kopii. Jeżeli organ prowadzący postępowanie w sprawie uzna, że na potwierdzenie faktów zawartych w informacji o popełnieniu przestępstwa konieczne są określone dokumenty - to wystąpi do właściwego organu o ich przekazanie.
W tym przypadku uznać należy, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. wydając zaskarżone postanowienie słusznie uznał, iż wnioskodawca występując o wydanie kopii oświadczenia z dnia 5 września 2014 r. nie jest osobą uprawnioną do otrzymania żądanego dokumentu, gdyż zabrania tego ustawa o ochronie danych osobowych.
Reasumując Kolegium uznało, że postępowanie organu I instancji w rozpatrywanej sprawie było prowadzone zgodnie z przepisami kpa i ustawy o ochronie danych osobowych - dlatego też nie ma podstaw do uchylenia lub zmiany tego postanowienia.
Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce G. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uznając je za niezgodne z prawem.
W skardze podtrzymał argumenty zawarte we wniosku o wydanie kopii oświadczenia, jak i argumenty zawarte w zażaleniu, podnosząc, że ten odpis jest mu niezbędny jako dowód w sprawie karnej, jaką chce wytoczyć M. P. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i ponownie stwierdzając, iż postępowanie organu
I instancji było prowadzone zgodnie z przepisami kpa oraz przepisami z zakresu ochrony danych osobowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie – aczkolwiek z innych powodów, niż wskazane w skardze.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy G. z dnia [...] listopada 2014 r. odmawiające wydania G. S. kserokopii dokumentu (oświadczenia M. P. z [...] września 2014 r.) z danymi osobowymi osoby składającej oświadczenie.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie art. 73 kpa. Zgodnie z art. 73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Natomiast w myśl art. 73 § 2 kpa, strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
G. S. pismem z dnia 18 września 2014r. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o wydanie kopii oświadczenia M. P. z dnia [...] września 2014 r. z poświadczeniem zgodności kopii dokumentu z oryginałem.
Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Wójt Gminy G. odmówił wydania mu uwierzytelnionej kopii oświadczenia - bowiem nie wykazał on uzasadnionego interesu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia [...] października 2014 r.
Następnie w dniu 31 października 2014 r. skarżący ponownie wystąpił do Ośrodka o wydanie kserokopii tego oświadczenia z danymi osobowymi M. P. Wójt Gminy G. postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. odmówił wydania G. S. kserokopii dokumentu (oświadczenia M. P.) znajdującego się w przedmiotowych aktach sprawy - z danymi osobowymi osoby składającej oświadczenie. Zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymało w mocy powyższe postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając przedmiotową sprawę uznał ją za niewystarczająco wyjaśnioną - dlatego też uchylił postanowienia organów obu instancji. Zdaniem Sądu należy dokładnie ustalić treść żądania G. S..
W związku z tym Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. powinien zwrócić się do niego o sprecyzowanie swojego żądania, a następnie rozpoznać sprawę zgodnie z wnioskiem.
Jeżeli skarżący będzie wnosił o wydanie mu kserokopii oświadczenia M. P. z dnia [...] września 2014 r. - to Ośrodek powinien pismem poinformować go, że zgodnie z art. 73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy i sporządzania z nich kopii lub odpisów. Dlatego też może skorzystać z tego uprawnienia i w lokalu organu (art. 73 § 1a kpa) dokonać tej czynności.
Natomiast, gdyby skarżący wnosił o wydanie uwierzytelnionej kopii tego oświadczenia - to organ powinien wziąć pod uwagę fakt, że już zostało wydane prawomocne postanowienie Wójta Gminy G. z dnia [...] września 2014 r. odmawiające wydania uwierzytelnionej kopii tego oświadczenia. W związku z tym
- - mając na uwadze zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) - organ powinien wydać stosowne orzeczenie w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit c i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.