Uzasadnienie
B. G. pismem z [...] października 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 12 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 269/17, zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi [...] września 2017 r.
Wobec niewykonywania wyroku, B. G. pismem z [...] marca 2019 r. wezwał organ do jego wykonania. Wobec bezskuteczności wezwania wniósł wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny oraz wydanie na podstawie art. 154 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", zastępczego orzeczenia merytorycznego o przysługującym skarżącemu i innym uczestnikom postępowania dekretowego uprawnieniu do ustanowienia na ich rzecz użytkowania wieczystego. W motywach skargi zwracał uwagę na upływ 2 lat od wydania wyroku oraz fakt, iż został zebrany cały materiał dowodowy w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał na bardzo dużą ilość wpływającej korespondencji w sprawach dotyczących nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], wagę tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań. W związku z powyższym podniósł, iż nie miał możliwości skutecznie zareagować na poprzedni wyrok i rozpoznać przedmiotowego wniosku.
W replice do tej odpowiedzi na skargę B. G. zwrócił uwagę, że organ już [...] grudnia 2017 r. stwierdził, że zgromadził materiał dowodowy w sprawie. Niezrozumiałym więc jest dla skarżącego, dlaczego organ nie rozpoznał wniosku i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga, w części w jakiej zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki.
Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 12 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 269/17 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te natomiast wpłynęły do organu [...] września 2017 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana.
W konsekwencji upłynął on [...] grudnia 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął.
Oznacza to, że od ponad dwóch lat organ pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia to, że organ [...] grudnia 2017 r. poinformował strony postępowania, iż zgromadził materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie. Organ zaniechał jednak wydania decyzji w sprawie oraz przez okres do kwietnia 2019 r. nie podejmował żadnych czynności w sprawie, które prowadziłyby do jej zakończenia. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej.
Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Biorąc pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy oraz długotrwały okres, w którym organ nie podejmował żadnych czynności, bezczynność organu w wykonaniu wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany.
Stąd zasadne jest żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny z tytułu zaistniałej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku. Miarkując jej wysokość Sąd wziął pod uwagę zarówno okres owej zwłoki, a także znane Sądowi z urzędu okoliczności związane ze znaczną ilością tego typu sprawa zawisłych przed organem i ich skomplikowanej materii, co nie pozostaje bez wpływu na tempo ich rozpoznawania. Stąd za adekwatną w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Sąd uznał grzywnę w wymiarze 3000 złotych.
Brak jest natomiast podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego dotyczącego stwierdzenia istnienia po jego stronie (oraz innych uczestników postępowania dekretowego) uprawnienia do uzyskania prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...], oznaczonej hip. nr [...]. Tego rodzaju rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje przyznane sądowi administracyjnemu przez ustawodawcę. Co do zasady bowiem, w świetle przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne nie mogą przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego rozpatrzenia. Stanowiący zaś odstępstwo od tej zasady, art. 154 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. takich, które dotyczą spraw kończących się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącej praw lub obowiązków (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 czerwca 2016 r. I SA/Wa 275/16).
Do takich zaś sprawa o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie dekretu z dnia [...] października 1945 r. nie należy. Stąd w tej części skarga i zawarte w niej żądanie podlegać musi oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 wyroku.