Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 16 grudnia 2009 r. (zawartym w skardze) uzupełnionym złożonym na urzędowym druku PPF wnioskiem dnia 21 stycznia 2010 r. M. D. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub powyżej kwoty 30,00 w sprawie ze swojej skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] maja 1976 r.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż uzyskiwane we wspólny gospodarstwie domowym dochody są niewystarczające na pokrycie kosztów sądowych w całości bez uszczerbku dla niezbędnego koniecznego utrzymania rodziny. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz niepracującą córką. Źródłem ich utrzymania są emerytury małżonków w łącznej kwocie [...] złotych. W skali miesiąc rodzina ponosi średnio wydatki na łączna kwotę [...] złotych. Obejmują one koszty zakupu żywności, ubrań, środków higieny osobistej, opłaty za energię, opał, gaz, wodę, wywóz nieczystości, podatek od nieruchomości, telefon, utrzymanie budynku i leki. Po odliczeniu powyższych wydatków od dochodu rodziny, pozostaje im kwota [...] złotych czyli [...] złotych na jednego domownika.
Skarżący wskazał przy tym na zły stan zdrowia, który uniemożliwia mu podęcie dodatkowej pracy zarobkowej. Według podanych w formularzu wniosku informacji skarżący jest właścicielem odziedziczonego drewnianego domu o pow. [...] m2, posadowionego na działce budowlanej o pow. [...] m2 oraz [...] ha lasu. Obecnie rodzina zamieszkuje w [...] m2 domu, który stanowi współwłasność córek (jedna z nich prowadzi wspólne ze skarżącym gospodarstwo domowe).
Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego referendarz sądowy, pismem z dnia 26 stycznia 2010 r. wezwał M. D. do przedłożenia m.in. dokumentów potwierdzających dochód rodziny, zaświadczenia o zarejestrowaniu córki jako osoby bezrobotnej, wyciągów z posiadanych rachunków bakowych oraz wyjaśnienia czy w związku z posiadanym lasem uzyskuje on jakiekolwiek dopłaty z funduszy Unii Europejskiej.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył zaświadczenie o zarejestrowaniu córki jako osoby bezrobotnej, odcinek emerytury, wyciąg z rachunku bankowego wskazujący na zgromadzone na nim na dzień 10 stycznia 2010 r. środki finansowe w kwocie [...] złotych, zaświadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa potwierdzające że skarżący nie figuruje w ewidencji ZSZiK ARiMR jako producent rolny oraz beneficjent płatności, faktury za zakup sadzonek brzozy dokonany w roku 2006, a także opis i mapę podziału działki należącej do skarżącego o łącznej pow. [...] ha.
Jednocześnie skarżący oświadczył, że zarówno on jak i córka nie posiadają rachunków bankowych, zaś zgromadzone na rachunku żony środki są zarezerwowane na remont przeciekającego dachu.
Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych, co oznacza, że ubiegają się oni o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 powołanej ustawy.
Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem formę pomocy państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów procesu bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania.
W badanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku własnego koniecznego utrzymania - co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przeciwnie, w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym jego sytuacji materialnej i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie rodziny nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów sądowych, obejmujących obecnie wyłącznie wpis od skargi wynoszący 200 złotych leżało poza zakresem jego możliwości finansowych. Także poniesienie w przyszłości ewentualnych opłat kancelaryjnych takiego zagrożenia, w ocenie orzekającego, nie stwarza.
Zarówno bowiem skarżący jak i jego małżonka posiadają stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytur w łącznej kwocie [...] złotych miesięcznie. Rodzina ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Skarżący jest także właścicielem zabudowanej nieruchomości oraz zalesionej częściowo nieruchomości o łącznej pow. [...] ha. Wprawdzie wskazuje on na znaczne wydatki (zbliżone do uzyskiwanych dochodów), niemniej wskazać należy, że mimo tak wysokich wydatków małżonkowie byli w stanie zaoszczędzić kwotę ponad [...] złotych, którą zamierzają przeznaczyć w przyszłości na remont dachu. Skoro zatem są oni w stanie wygospodarować w ramach własnych możliwości dodatkowe środki finansowe (w tym wypadku przeznaczone na remont) to nie ma podstaw do uznania, że są oni osobami na tyle ubogimi, że uiszczenie wpisu od wniesionej skargi w kwocie 200 złotych oraz ewentualnych opłat kancelaryjnych mogłoby stwarzać realne zagrożenia dla ich ekonomicznej egzystencji.
Zważyć przy tym należy, że jako właściciele nieruchomości gruntowych i leśnych są oni w stanie pozyskać dodatkowe środki finansowe umożliwiające opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Mogą je bowiem uzyskać chociażby poprzez zaciągnięcie kredytu, którego zabezpieczeniem będą ww. nieruchomości. Skoro zaś mają oni możliwość uzyskania dodatkowych środków pieniężnych pozwalających na opłacenie wpisu do skargi oraz posiadają stałe i regularne źródło dochodów, a także posiadają odłożone na rachunku bankowym oszczędności (niezależnie od tego na jaki cel są one przeznaczone) to nie ma usprawiedliwionych podstaw do przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Podkreślić bowiem należy, że celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, dla których opłacenie kosztów sądowych wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia zagrożenie, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący zaś do takich osób, w ocenie referendarza sądowego, nie należy.
W tej sytuacji, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.