Uzasadnienie
W. R., wnioskiem z dnia 11 lutego 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwójka dzieci. Skarżący podkreślił, że przebywa obecnie na urlopie wychowawczym i uzyskuje z tego tytułu [...] zł miesięcznie. Źródło utrzymania rodziny stanowią ponadto zasiłki rodzinne na dzieci w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł miesięcznie oraz wynagrodzenie żony wnioskodawcy w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to należące do skarżącego - dom o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, działka o powierzchni [...] ha (zalesiona) oraz dwie działki o powierzchni [...] ha i [...] ha. Żona wnioskodawcy posiada z kolei działkę o powierzchni [...] m² z budynkiem mieszkalnym o powierzchni [...] m² oraz mieszkanie o powierzchni [...] m².
W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, że sytuacja materialna rodziny jest trudna, zwłaszcza, że od wypadku w dniu [...] czerwca 2011 r. wnioskodawca przebywał na zasiłku chorobowym, następnie na świadczeniu rehabilitacyjnym, a obecnie od [...] czerwca 2012 r. do [...] grudnia 2013 r. na urlopie wychowawczym. W tej sytuacji nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 18 lutego 2013 r. skarżący nadesłał dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej rodziny.
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).
Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, osobom które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do niezbędnej egzystencji, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby.
Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że W. R. nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika co prawda, że skarżący przebywa obecnie na urlopie wychowawczym i czteroosobowa rodzina utrzymuje się z zasiłków (wychowawczego i rodzinnych) oraz z wynagrodzenia żony wnioskodawcy, w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Zauważyć jednakże trzeba, że z danych zawartych we wniosku oraz z nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący posiada wraz z żoną dość znaczny majątek w postaci dwóch mieszkań, dwóch domów oraz kilku działek, w tym rolnej i zalesionej.
Nie można zatem uznać, że wnioskodawca znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacji materialnej skarżącego, posiadającego wskazane wyżej nieruchomości, nie można utożsamiać z sytuacją osób ubogich, bez środków do życia, nieposiadających jakiegokolwiek majątku. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa skarżącego nie jest szczególnie trudna i jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieść koszty sądowe w sprawie.
Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób znajdujących się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym, w sytuacjach, gdy zdobycie przez wnioskodawcę środków na poniesienie kosztów sądowych jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy zwłaszcza, w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego wykorzystania w celu pozyskania dochodu, obciążenia, czy zbycia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I OZ 806/12 oraz z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 826/12).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zauważyć dodatkowo trzeba, że z analizy akt sądowych wynika, iż wpis od skargi został już przez stronę uiszczony. Pozostałe więc, ewentualne koszty sądowe, takie jak opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń czy też opłat kancelaryjnych, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł, zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.