Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] potwierdzającą prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:
Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Wojewoda [...] - działając na podstawie art. l ust. l pkt l, art. 2 pkt l i 2, art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 6 ust. l i 2, art. 8 ust. l ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 104 § l i 2 k.p.a. - potwierdził B. T., A. T. i M. T. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wartość mienia pozostawionego ustalono na kwotę [...] zł. przyjmując, że wysokość rekompensaty stanowi 20% w/w kwoty tj. sumę [...] zł., z czego B. T. otrzymał kwotę [...] zł., zaś A. T. i M. T. kwoty po [...] zł.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli A. T. oraz M. T., podnosząc, iż decyzja organu I instancji winna być wydana niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku Sądu [...] w Z. z dnia [...] kwietnia 1997 r. (sygn. akt [...]) oraz wyroku Sądu [...] w P. z dnia [...] października 1997 r. (sygn. akt [...]), na podstawie których przedmiotowa decyzja została oparta, bowiem w tym czasie większość Zabużan otrzymała pełne odszkodowanie. Jednocześnie odwołujący się twierdzili, iż prawo do rekompensaty nie powinno być potwierdzone B. T., wobec zrzeczenia się przez niego swojej części udziału w rekompensacie na rzecz nieżyjącego obecnie A. T. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Minister ustalił, że wnioskami z dnia 20 stycznia 2006 r. B. T. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej mu prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. T. nieruchomości w miejscowości J., powiat D., województwo [...] oraz z tytułu pozostawienia przez J. T. nieruchomości w miejscowości D. w województwie [...].
Z kolei M. T. i A. T. wystąpili w dniu 22 grudnia 2006 r. z wnioskami o wydanie decyzji potwierdzającej im prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. i J. T. w/w nieruchomości.
Na podstawie wyroku Sądu [...] w Z. z dnia [...] kwietnia 1997 r.(sygn. akt. [...]) oraz wyroku Sądu [...] w P. z dnia [...] października 1997 r. (sygn. akt. [...]) wydanych w sprawie o ustalenie składu majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Państwa organ ustalił, że L. T. pozostawiła w miejscowości J. nieruchomość oznaczoną nr [...], położoną przy ul. [...], w postaci działki o długości [...] m i szerokości [...] m. zabudowaną budynkiem mieszkalnym [...], zaś J. T. pozostawił - jako właściciel we wsi D. gmina N., powiat w. - gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, zabudowane budynkiem mieszkalnym o kubaturze [...] m3, [...], wybudowanym w [...] r. wraz z [...] o kubaturze [...] m3, o ścianach [...], wybudowanym w [...] r. i [...] o kubaturze [...] m3, [...], wybudowaną w [...] r.
W oparciu o oświadczenia wnioskodawców, poświadczenie zamieszkania z dnia [...] września 1972 r. oraz kserokopię [...] z dnia [...] maja 1945 r. wystawionego na nazwisko J. T. ustalono, że L. i J. T. powrócili na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w [...] r.
Na podstawie złożonych do akt postanowień Sądu Rejonowego w Z. z dnia: [...] maja 1990 r. (sygn. akt. [...]) wywiedziono, że spadek po J. T. nabyli L. T. oraz A. T. i B. T. w częściach równych tj. po 1/3 części każda z w/w/ osób, zaś spadek po L. T. nabyli A. T. i B. T. w częściach równych.
Z mocy natomiast postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] października 2004 r. (sygn. akt. [...]) prawa do spadku po A. T. przeszły na A. T. oraz M. T. w częściach równych.
W tych warunkach postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wymogi przewidziane w/w ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. oraz wezwał wnioskodawców do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, a w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego – zobowiązał do wskazania numeru rachunku bankowego oraz do przedłożenia operatu szacunkowego, określającego wartość nieruchomości pozostawionych przez J. T. poza obecnymi granicami Państwa.
Oceniając zgromadzony materiał dowodowy Minister stwierdził, że choć w postępowaniu administracyjnym zasadą powinno być rozpatrzenie i rozstrzygnięcie całej sprawy administracyjnej, co do jej istoty, jedną decyzją administracyjną to procedura ta umożliwia również wydanie decyzji częściowej (art. 104 § l i art. 138 § l pkt 2 k.p.a.). Dopuszczalność zatem wydania decyzji częściowej należy wiązać z charakterem przedmiotu postępowania, który może być w tym sensie podzielny, że możliwe jest rozstrzyganie kolejno, co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek.
Wydana w tej sprawie zatem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. zawierała rozstrzygnięcie jedynie co do części roszczenia stron tj. potwierdzała prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia przez J. T. Jak wynikało bowiem z treści pisma organu I instancji z dnia [...] grudnia 2007 r. - postępowanie dotyczące nieruchomości stanowiących własność L. T. - pozostaje nadal w toku i będzie mogło być zakończone poprzez wydanie odrębnej decyzji, po przedłożeniu brakujących dokumentów.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, a dotyczącego niewłaściwego określenia udziału w rekompensacie dla poszczególnych uprawnionych Minister uznał, że Wojewoda [...] prawidłowo potwierdził prawo do rekompensaty spadkobiercom J. T. w osobach: B. T., A. T. i M. T., w częściach wynikających z w/w postanowień spadkowych. Oświadczenie bowiem B. T. z dnia [...] stycznia 1990 r. o zrzeczeniu się swoich uprawnień na rzecz A. T., wobec śmierci A. T., przed wydaniem decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty, należało uznać za niebyłe i w związku z tym, nie zostało ono (jako niebyłe) uwzględnione przy określaniu udziału dla poszczególnych uprawnionych. Oświadczenie to ponadto dotyczyło jedynie majątku pozostawionego przez L. T. w miejscowości J. a nie nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji.
Na wyżej przedstawiona decyzję A. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze zarzucono Ministrowi Skarbu Państwa, że zaskarżona decyzja dotyczyła jedynie fragmentu majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Państwa. Skarżący twierdził przy tym, że przedkładał sądom i w urzędach różne dokumenty i sugerował obecnie, że część z nich zaginęła.
Jednocześnie A. T. twierdził, że na skutek zaniedbań urzędniczych i dowolności w interpretacji dokumentów, sądy powszechne nie ustaliły obiektywnie stanu faktycznego dotyczącego składu majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący w szczególności podkreślał, że organ, orzekając w tej sprawie, pominął dokumentację dotycząca wykupu ziemi przez rodzinę [...] w [...] r.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W szczególności organ centralny zwracał uwagę na treść art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, określającym co może być dowodem świadczącym o pozostawieniu przedmiotowego mienia i podkreślał, że w tej sprawie w/w orzeczenia sądów były jedynymi dowodami przedłożonymi przez strony, które to dokumenty spełniały wymagania ustawowe.
Ponadto akcentowano też, że uwierzytelnione kopie dokumentów dotyczyły majątku pozostawionego przez L. T. a nie przez J. T. Organ uzupełniająco wyjaśnił także, że wysokość wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej ustalono w oparciu o wycenę rzeczoznawcy majątkowego określającego wartość rynkową nieruchomości wg stanu na dzień jej pozostawienia tj. na dzień [...] maja 1945 r. oraz wg cen na dzień sporządzenia wyceny tj. na dzień [...] marca 2008 r. Wyniosła ona – jak wynikało z uzasadnienia decyzji [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skargę należało uznać za nieuzasadnioną, co skutkowało jej oddaleniem.
Zgodnie z procedurą administracyjną organ wydając decyzję obowiązany jest zastosować przepisy prawa obowiązujące w dacie wydawania decyzji. W związku z powyższym organ w niniejszej sprawie winien orzekać w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418), co zostało uczynione.
Ustawa ta w art. 14 ust. 2 stanowi, że zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi zatem 20 % wartości pozostawionych nieruchomości.
Okoliczność, że inne akty prawne, które w latach minionych regulowały problematykę tzw. mienia zabużańskiego przewidywały przyznanie rekompensaty o pełnej wartości mienia pozostawionego, pozostaje aktualnie bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Skarżący natomiast, jeśli uważa, że na skutek opieszałości działania organów poniósł szkodę to może ubiegać się o odszkodowanie, ale jedynie w trybie procesu cywilnego przed sądem powszechnym.
W myśl przepisu art. 6 ust. 1 omawianej ustawy do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty strona winna dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn wskazanych w art. 1 ustawy oraz dowody świadczące o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Rodzaje dowodów, które w szczególności mogą być w tego rodzaju sprawie zgłaszane zawiera przepis art. 6 ust. 4 ustawy. Przepis ten w pkt 1 wymienia urzędowy opis mienia a w pozostałych punktach - określa inne rodzaje dokumentów. Przepis art. 6 ust. 5 przewiduje również możliwość dowodzenia składu pozostawionego majątku za pomocą oświadczeń dwóch świadków złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, ale dowód ten może być przeprowadzany w przypadku braku urzędowego opisu mienia lub orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny.
Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego należy stwierdzić, że skoro w sprawie złożony został wyrok sądu cywilnego (wspomniany na wstępie wyrok Sądu [...] w Z.) ustalający skład mienia zabużańskiego, to brak było podstaw do przeprowadzania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań świadków. Powyższy wyrok, na skutek oddalenia apelacji strony powodowej przez Sad [...] w P. (wyrok z dnia [...] października 1997 r. sygn. akt. [...]), stał się prawomocny i wiąże swą treścią inne sądy jak i organy.
Podkreślić wypada, że Sąd [...] w Z. nie uwzględnił wszystkich postulatów strony powodowej i ustalając skład pozostawionego na kresach majątku nie w takiej wielkości, w jakiej strona powodowa się tego domagała, szczegółowo omówił powody, dla których odmówił wiary zeznaniom szeregu świadków. Zatem za niedopuszczalną trzeba uznać sytuację, aby obecnie w postępowaniu administracyjnym skarżący, który nie może pogodzić się z treścią wspomnianego wyroku, mógł skutecznie podważać jego treść domagając się poczynienia przez organ odmiennych ustaleń w oparciu o dowody, którym sąd odmówił wiary.
Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców. Skoro zatem osoba wskazana przez współspadkobiercę zmarła przed wydaniem w sprawie decyzji i w momencie orzekania osoba ta nie istniała, to owo wskazanie traci swój sens. Przyznanie więc prawa do rekompensaty B. T., w sytuacji, gdy osoba przezeń wskazana (A. T.) zmarła wcześniej, było uzasadnione.
Wskazać też trzeba, że przedmiotowa sprawa dotyczyła jedynie majątku pozostawionego przez J. T., powyższe wskazanie przez B. T. nie dotyczyło w istocie rzeczy tej masy majątkowej.
Skoro wnioski złożone w tej sprawie dotyczyły różnych majątków pozostawionych przez różne osoby, to wydanie osobnych rozstrzygnięć było dopuszczalne.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że wycena majątku nastąpiła w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego i zgodnie z wymaganiami prawa, Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.