Uzasadnienie
A.O., wnioskiem z dnia 19 stycznia 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. O. i A. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne skarżącej oraz jej męża w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Jedyny posiadany majątek to dom o powierzchni [...] m². Skarżąca wskazała, że uzyskiwany dochód przeznaczany jest na utrzymanie i zakup lekarstw i nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym.
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).
Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że A. O. wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Sytuacja majątkowa skarżącej, utrzymującej się wraz z mężem z niewysokich świadczeń emerytalnych - jest trudna i nie jest ona w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - ponieść kosztów ustanowienia adwokata.
Jednocześnie wskazać trzeba, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z akt sądowych wynika bowiem, że wniosek z dnia 19 stycznia 2015 r. jest kolejnym (drugim) wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowym zakresie. Poprzedni wniosek z dnia 8 września 2014 r. rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 września 2014 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się natomiast, że rozpoznając ponowny wniosek ocenia się czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie bowiem do treści art. 165 powołanej ustawy postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się również, że przez pojęcie zmiany okoliczności sprawy w rozumieniu powołanego art. 165 należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie kolejnego wniosku A. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Składając ponowny wniosek w przedmiotowy zakresie skarżąca nie przedstawiła nowych okoliczności dotyczących jej sytuacji majątkowej, które uzasadniałyby odmienną ocenę możliwości poniesienia przez nią tych kosztów. Jak wynika z oświadczenia zawartego w ponownie złożonym wniosku wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, posiadany majątek nadal obejmuje dom o powierzchni [...]m². Na niezmienionym poziomie pozostaje również wysokość uzyskiwanego przez rodzinę dochodu ([...]zł miesięcznie).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni od czasu rozpoznania wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie uległa zmianie (pogorszeniu). Do zmiany stanowiska i wydania pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia mogłoby dojść natomiast jedynie w razie zmiany okoliczności, związanych z pogorszeniem jej sytuacji materialnej i życiowej. Skoro zatem skarżąca nie wykazała nowych okoliczności istotnych dla sprawy, to brak było podstaw do zmiany wcześniejszego stanowiska i uwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.