Uzasadnienie
Pismem z dnia 10 stycznia 2017 r. Gmina [...] i Skarb Państwa – Prezydent [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...]w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia w części oraz stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa w części
W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w którego uzasadnieniu wskazano, że brak wstrzymania wykonania tej decyzji może spowodować uzgodnienie treści księgi wieczystej poprzez wykreślenie z tej księgi Gminy [...] i Skarbu Państwa oraz wpisanie spółki [...], a w następstwie powyższego (lub niezależnie od tego) zbycie nieruchomości, co spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Podano również, że ewentualna zmiana wpisu właściciela w księdze wieczystej wymagać będzie bądź wszczęcia procesu o uzgodnienie bądź wznowienia takiego procesu. W obu przypadkach procesy będą trudne i czasochłonne. Zauważono również, że zbycie nieruchomości, jeżeli nabywcy chronieni będą rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych spowoduje, iż nie będzie w ogóle możliwe przywrócenie poprzedniego stanu prawnego nieruchomości. A nawet jeśli będzie możliwe, to konieczne będzie przeprowadzenie długotrwałego i kosztownego procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 § 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: ppsa, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie wykonania. Postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym, o czym stanowi art. 61 § 5 ppsa.
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń i okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że potencjalność zmiany stosunków własnościowych nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją lub możliwość dokonania zmian w dotyczącej jej księdze wieczystej - stwarzają niebezpieczeństwo spowodowania przez tę decyzję skutków trudnych do odwrócenia. Skutki trudne do odwrócenia to skutki, których w przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, organ nie będzie mógł - przy użyciu dostępnych mu środków prawnych - cofnąć jednostronną czynnością (postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2014 r., I OZ 455/14, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: cbosa). W wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., I OSK 1585/12 - cbosa, wskazano, że u podstaw stwierdzenia nieodwracalności skutku prawnego w odniesieniu do aktu wywołującego skutki w sferze prawa cywilnego tkwi to, że administracja nie dysponuje instrumentami do tego, aby tego rodzaju skutek odwrócić.
Jak zaznaczył NSA, szczególnie ma to miejsce w sytuacji, gdy decyzja administracyjna wywarła pośredni skutek w sferze prawa cywilnego, tj. gdy stała się ona podstawą do dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego.
Zdaniem Sądu, powołana w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji argumentacja przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż decyzją tą Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2016 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] listopada 1959 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] stycznia 1955 r. i protokół dodatkowy oraz ustalającego, że składniki majątkowe objęte ww. protokołem z dnia [...] stycznia 1955 r. stanowią część składową przedsiębiorstwa Fabryki [...] w R. Sp. z o.o., które przeszły wraz z ww. przedsiębiorstwem na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejściu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej – w części dotyczącej nieruchomości położonej w gm. kat. [...], obj. lwh [...], ozn. nr [...] stanowiącej współwłasność Fabryki [...] w R. Sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz [...] Sp. z o.o.
z siedzibą w K. w części obejmującej obecne działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz stwierdzającą nieważność ww. orzeczenia z dnia [...] listopada 1959 r. w części obejmującej obecne działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...].
W ocenie Sądu, należy mieć przede wszystkim na względzie następstwa prawne powstałe w wyniku wydania zaskarżonej decyzji. W następstwie wydania tego aktu uprawnieni będą mogli podjąć działania przed sądem powszechnym w celu uzgodnienia stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, co w dalszej kolejności może skutkować obrotem cywilnoprawnym nieruchomością i konsekwencjami wynikającymi z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. To oznacza, że istnieje realna możliwość spowodowania nieodwracalnych skutków prawnych oraz wyrządzenia znacznej szkody. Organ administracyjny działający w granicach swojej właściwości i kompetencji nie będzie miał żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych, które mogą powstać w wyniku np. zawartej umowy sprzedaży. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r., II OZ 752/14, cbosa). Takie niebezpieczeństwo w niniejszej sprawie zachodzi.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wstrzymanie wykonania decyzji jest środkiem ochrony tymczasowej. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie dokonuje oceny zasadności skargi.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ppsa, postanowił jak w sentencji.