Uzasadnienie
M. M. pismem z [...] stycznia 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku tutejszego Sądu z 7 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 208/14.
Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku).
Skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w wysokości co najmniej [...] zł, na podstawie art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, wniosła o przyznanie od Prezydenta W. na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy zasądzonej grzywny, na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przepisanej.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że prawomocnym wyrokiem z 7 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 208/14 Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Ze względu na niezałatwienie sprawy w wyznaczonym terminie pismem z [...] kwietnia 2015 r. wezwała organ do wykonania wyroku i wydania decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1015/15 wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] złotych za niewykonanie wyroku Sądu z 7 października 2014 r.
W związku z dalszym niepodejmowaniem działań przez organ zmierzających do wydania decyzji w sprawie, skarżąca pismem z [...] grudnia 2015 r. ponownie wniosła skargę do Sądu.
Wyrokiem z 23 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 161/16 tutejszy Sąd wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] zł oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżąca wskazała, że ze względu na niewykonanie wyroku przez organ pismem z [...] grudnia 2017 r. po raz trzeci wezwała Prezydenta W. do zakończenia postępowania i wykonania wyroku.
Zaznaczyła, że pomimo trzykrotnego wezwania organu do wykonania wyroku Sądu organ nie podjął jakichkolwiek czynności zmierzających do załatwienia sprawy.
Podniosła, że Prezydent W. od ponad 3 lat jest bezczynny podczas, gdy dysponuje kompletnym materiałem dowodowym, umożliwiającym merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku. Skarżąca żądanie zasądzenia od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy zasądzonej grzywny uzasadniła bezczynnością organu wynikającą z jego złej woli, a nie obiektywnymi przeszkodami, co stanowi o łamaniu prawa. Dodała, że uwzględnienie powyższego żądania stanowić będzie urzeczywistnienie zasad sprawiedliwości obywatelskiej, jak też będzie pełnić funkcję zadośćuczynienia za wieloletnie trwanie w niepewności co do rozstrzygnięcia wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 Kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie wyznaczonym w wyroku Sądu z 7 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 208/14. Organ wyjaśnił, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkuje wymierzeniem organowi grzywny.
Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 208/14 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Bezsporne jest, że odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi W. [...] lutego 2015 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 208/14 (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął [...] kwietnia 2015 r.
Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również trzykrotnego wezwania przez skarżącą organu do wykonania prawomocnego wyroku Prezydent W. nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
Z powodu niewykonania wyroku z 7 października 2014 r., Sąd wyrokami z 4 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1015/15 oraz z 23 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 161/16 wymierzył Prezydentowi W. grzywny w wysokości [...] zł i [...] zł jednocześnie stwierdzając, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pomimo powyższych orzeczeń Sądu i wymierzenia organowi dwóch grzywien Prezydent W. nadal nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania.
W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Biorąc pod uwagę znaczne przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 7 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 208/14 terminu na załatwienie sprawy, a także okoliczność, że skarżąca po raz trzeci występuje z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny ze względu na niewykonanie wyroku, Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno-dyscyplinującą. Uwzględniono przy tym fakt, że dwoma wyrokami z 4 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1015/15 oraz z 23 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 161/16 wymierzono już Prezydentowi dwie grzywny, lecz grzywny te nie spełniły swej funkcji.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 7 października 2014 r., miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o przyznanie odszkodowania - pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku oraz wyroków wymierzających grzywny - nie została przez organ dotychczas załatwiona, a wyznaczony w wyroku z 7 października 2014 r. termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony.
Podnoszona w odpowiedzi na skargę duża ilość spraw wpływających do organu nie może natomiast usprawiedliwiać niewykonania wyroku. Organ powinien w taki sposób zorganizować pracę, aby wnioski były rozpatrywane na bieżąco. Kwestie sposobu organizacji pracy i wykorzystania kadr pozostają poza oceną Sądu i nie mogą stanowić okoliczności zwalniających organ od terminowego załatwiania spraw.
Organ od ponad 3 lat pozostaje w bezczynności. Dopiero pismami z [...] stycznia 2018 r. organ zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] oraz do Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" o nadesłanie dokumentów niezbędnych do określenia dokładnej daty rozpoczęcia budowy celem ustalenia daty utraty posiadania nieruchomości przez dawnego właściciela. Zwrócił się także do pełnomocnika uczestników postępowania o nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionej kopii postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po L. S., z uwagi na nieczytelność klauzuli prawomocności na znajdującym się w aktach sprawy odpisie postanowienia. Pismem z [...] stycznia 2018 r. organ poinformował skarżącą, że zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] i Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" oraz do pełnomocnika uczestników postępowania o nadesłanie powyższych dokumentów.
Wystąpienie przez organ do innych jednostek o nadesłanie stosownych dokumentów dopiero na obecnym etapie postępowania, w sytuacji, gdy przez kilka lat organ zapewniał skarżącą, że do zakończenia postępowania pozostało jedynie sporządzenie operatu szacunkowego i zabezpieczenie środków pieniężnych na wypłatę odszkodowania, świadczy o lekceważeniu wyroków Sądu i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać. Nie sposób bowiem za takowe uznać konieczności zgromadzenia w aktach dokumentacji z punktu widzenia materialnoprawnych przesłanek uprawniających do odszkodowania w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne w sprawie prowadzone jest już od ponad trzech lat. Taki okres czasu z całą pewnością pozwala na zgromadzenie niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia materiału dowodowego i jego analizę. Z powyższych względów, Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył organowi grzywnę.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej wskazać należy, że przepis art. 154 § 7 P.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę w treści tego przepisu słowa "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić trzeba, że przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu.
W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżąca powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z treści skargi nie wynika, aby skarżąca doznała w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Podnoszone przez skarżącą zarzuty odnośnie długości postępowania wynikające, w jej ocenie, ze złej woli organu, jak również wskazana przez nią zasada urzeczywistniania sprawiedliwości obywatelskiej, stanowią przesłanki uzasadniające wymierzenie grzywny i stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, co Sąd w całości uwzględnił.
Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności w tej części skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).
W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł.