Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 września 2022 r. nr KOA/2246/Sr/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z 28 kwietnia 2022 r. nr 5211/34/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Decyzją z 28 kwietnia 2022 r. Wójt Gminy C. odmówił R. T., dalej "Skarżący", przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką W. T..
Powodem odmowy było ustalenie, że niepełnosprawność matki powstała w wieku dorosłym a poza tym wnioskodawca pobiera zasiłek opiekuńczy, co wyklucza przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.
Odwołanie wniósł Skarżący.
Kolegium rozpatrując sprawę wskazało, że instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), dalej "u.ś.r.", w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia prac w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Powyższy przepis jednocześnie bezpośrednio formułuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W ust. 1 powołanego artykułu wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kolegium ustaliło, że W. T. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 7 sierpnia 2007 r. nr [...] z którego wynika, że została zaliczona do osób niepełnosprawnych o stopniu znacznym a orzeczenie zostało wydane na stałe. Orzeczenie zawiera wskazanie o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Osoba ta jest wdową. Ma jeszcze jednego syna ale ten nie utrzymuje z nią kontaktów.
Skarżący złożył oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z córką Mają oraz mieszka w jednym domu z matką, którą się opiekuje. Skarżący ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką do 31 października 2022 r, nie jest osobą niepełnosprawną, nie pobiera renty ani emerytury i nie pracuje. Dochodem rodziny jest pobierane świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki M.. Matka Skarżącego pobiera natomiast emeryturę w wysokości 1300 zł miesięcznie. Stan jej zdrowia uległ pogorszeniu od 2007 r. Ustalony na podstawie wywiadu z W. T., zakres pomocy to: zawożenie do fryzjera, smarowanie maściami przeciwbólowymi, pomoc przy wstawaniu z łóżka, przygotowywanie posiłków, pomoc w wychodzeniu na dwór, pomoc przy czytaniu. Wg pracownika socjalnego W. T. nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie a zakres sprawowanej opieki w rzeczywistości odbiega od zakresu deklarowanego przez Skarżącego.
W tych okolicznościach faktycznych Kolegium uznało, że sprawowana opieka z uwagi na rodzaj i czasokres czynności wspomagających matkę w życiu codziennym nie spełnia wymogów o jakich mowa w przepisach ustawy. Nie ulega wątpliwości, że syn wspomaga matkę w codziennym funkcjonowaniu. Matka choruje na nadciśnienie tętnicze, ma problemy z sercem i kręgosłupem, ma żylaki nóg i problemy z poruszaniem. Nie jest jednak osobą leżącą. Zdaniem Kolegium czynności wykonywane przez Skarżącego w większości są czynnościami życia codziennego. Prowadzenie gospodarstwa domowego i czynności z tym związane takie jak sprzątanie, gotowanie czy podawanie posiłków i robienie zakupów nie są na tyle absorbujące aby Skarżący nie mógł podjąć pracy choćby w ograniczonym zakresie.
Świadczenie pielęgnacyjne ma zastępować dochód z pracy której osoba opiekująca się nie może podjąć lub z której musi zrezygnować. Zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie zaś innymi przyczynami gównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Sumując Kolegium stwierdziło, że nie podejmowanie przez Skarżącego zatrudnienia nie jest tylko spowodowane koniecznością opieki nad matką. Faktycznie matka jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji a co za tym idzie wymaga opieki jednakże Kolegium nie dało wiary Skarżącemu że nie podejmuje pracy wyłącznie z uwagi na konieczność opieki nad matką. Zaprzestanie aktywności zawodowej musi być, w myśl art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, spowodowane wyłącznie koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną nie zaś innymi przyczynami głównie leżącymi po stronie ubiegającej się o świadczenie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarżący zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącego (w skardze Skarżącą), nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Wniósł o uchylenie obu decyzji i zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie pracy zarobkowej. Taką opiekę świadczy Skarżący.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W niniejszej sprawie bezsporna pozostaje okoliczność, że Skarżący sprawuje rzeczywistą opiekę nad niepełnosprawną matką, która posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bezspornym jest również, że z uwagi na stan zdrowia potwierdzony stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności, matka Skarżącego wymaga stałej opieki osoby trzeciej oraz pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
Kolegium uznało jednak, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia. W treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że deklarowany zakres świadczonej pomocy nie jest na tyle poważny i absorbujący aby Skarżący nie mógł świadczyć pracy choćby w niewielkim rozmiarze. W istocie zatem organ uznał, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką,
Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy rezygnują z zatrudnienia, aby stale się takimi osobami opiekować. W ten sposób Państwo pomaga osobom które muszą opiekować się osobami bliskim i muszą z uwagi na rozmiar tej opieki zrezygnować z pracy lub jej nie podejmować aby taką niezbędną pomoc świadczyć. Świadczenie pielęgnacyjne stanowi zatem swoisty surogat wynagrodzenia za pracę. Wskazać należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ten określa jako przesłankę przyznania świadczenia nie tylko rezygnację z zatrudnienia ale także niepodejmowanie zatrudnienia. Nie tylko rezygnacja z zatrudnienia stanowi o spełnieniu przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia.
Spełnienie tej przesłanki następuje także wówczas, jeżeli wnioskujący nie podejmuje zatrudnienia w zawiązku z koniecznością sprawowania opieki, przy czym cytowany przepis nie wyznacza żadnych ram czasowych dotyczących podejmowania aktywności zawodowej. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być dokonywana jako aktualna na datę zgłoszenia wniosku.
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego 29 grudnia 2021 r. gdy matka legitymowała się orzeczeniem o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji a więc ten warunek został spełniony (niepełnosprawność i data jej powstania).
Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Oznacza to, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia oraz czy istnieje opisany wyżej związek przyczynowo - skutkowego.
Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organy obu instancji dotycząca sprawowanej przez Skarżącego opieki jest powierzchowna i w związku z tym nie daje odpowiedzi na pytanie czy rzeczywiście opieka ta jest na tyle stała i absorbująca, że wyklucza podjęcie pracy przez Skarżącego.
Z akt sprawy wynika, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony z uwagi na niepełnosprawność matki potwierdzoną stosownym orzeczeniem, w którym wskazano na jej znaczny stopnień, i ta okoliczność nie może być kwestionowana. Stosownie do treści przepisu art. 3 pkt 21 u.ś.r. znaczny stopień niepełnosprawności oznacza:
- a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
- b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
- c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,
- d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,
- e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Przepis ten odsyła do definicji określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U z 2021 r., poz. 573), zwanej dalej "ustawą o rehabilitacji".
W art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji określono, iż do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie wydane na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 2027) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące:
- 1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu;
- 2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem;
- 3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.
W ust. 2 § 29 powołanego wyżej rozporządzenia wskazano, że przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3. Przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono więc m.in. sprawność psychofizyczną organizmu w zakresie zdolności do samodzielnego zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych, konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych.
Należy więc uznać, że z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1045/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zarówno organy, jak i Sąd, nie są uprawnieni w niniejszym postępowaniu do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności.
Treść orzeczenia o niepełnosprawności determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w danej sprawie osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. zob. wyroki NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1334/21 oraz z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak trafnie wskazuje organ, opieka musi spełniać przede wszystkim cechę stałości długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, co nie oznacza oczywiście, że opieka ta musi być całodobowa i nieprzerwana. To co istotne to ustalenie czy sprawowanie opieki rzeczywiście uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że co prawda matka Skarżącego nie jest osobą leżącą ale syn pomaga jej w czynnościach życia codziennego zarówno w domu jak i na zewnątrz. Co prawda sporządzony wywiad wskazuje że zakres czynności jakie wykonuje Skarżący jest mniejszy niż wskazywany przez Niego w oświadczeniu, to jednak ta teza wywiadu nie jest przekonująca. Jak wynika z wywiadu matka Skarżącego prowadzi samodzielne gospodarstwo a z drugiej strony organ uznał, że Skarżący sprząta, przygotowuje posiłki czy też pomaga we wstawaniu. Ponadto z wywiadu wynika, dom jest ogrzewany piecem węglowym i trudno sobie wyobrazić aby to matka skarżącego rozpalała go i utrzymywała ciepło w domu. Z przedstawionego przez Skarżącego zestawienia czynności wynika, że czynności przy matce Skarżący wykonuje na bieżącą przez cały dzień (k 41,42 akt adm.), począwszy od palenia w piecu a skończywszy na codziennej toalecie i pomocy w położeniu się spać.
Organ zakwestionował zakres czynności jednakże w aktach sprawy brak jesącego dowodu na okoliczność, innego, mniejszego czasu potrzebnego na ich wykonywanie. Nie ustalono nawet czy Skarżący kiedykolwiek pracował a jeżeli tak to w jakim charakterze. Twierdzenia co do możliwości pogodzenia pracy (choć nie wiadomo jakiej) ze świadczoną pomocą osobie niepełnosprawną należy zatem uznać na gołosłowną.
W ocenie Sądu, w świetle tych okoliczności nie sposób w sposób jednoznaczny stwierdzić, że brak jest związku pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, jak i niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką.
Fakt znacznie ograniczonej, potwierdzonej przez właściwy organ, możliwości matki do samodzielnej egzystencji, wyznacza zakres niezbędnej pomocy innej osoby, Wszystkie wskazane czynności są konieczne, aby zapewnić osobie ograniczonej w możliwościach samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej prawidłowe i godne funkcjonowanie adekwatnie do wieku i stopnia niepełnosprawności. Z zakresu tych czynności nie można wykluczyć zwykłych czynności życia codziennego, takich jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, którym osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może sprostać ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne.
Artykuł 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. Opieka ma być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie a zakres tej opieki wyznacza orzeczenie o niepełnosprawności. Są to czynności związane z obsługą chorego, jak i związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, których osoba niepełnosprawna wykonywać nie może. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 354/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie dotyczy przy tym wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby.
Dlatego przyjęcie, że skoro osoba nie jest leżąca to opieka nad nią nie ma charakteru ciągłego i długotrwałego jest nie do zaakceptowania. Jak wynika nawet z powierzchownych ustaleń organu matka Skarżącego jest pampersowana, wymaga pomocy przy myciu, dojściu do toalety, ubieraniu czy przewracaniu się na łóżku. Oznacza to zwiększony w czasie wysiłek osoby opiekującej się.
Należy przy tym uwzględnić, że czynności opiekuńcze świadczone osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym, ze znacznie ograniczonymi możliwościami samodzielnej egzystencji, wymagają większej niż przeciętnie intensyfikacji i systematyczności, gdyż ich podmiotem jest osoba niepełnosprawna, cierpiąca na przewlekłe, pogłębiające się schorzenia i wymagająca specjalistycznego leczenia.
Przy ocenie przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może umknąć uwadze, że oprócz czynności stricte pielęgnacyjnych, opiekun pozostaje w tzw. gotowości do pomocy i to nie tylko w sensie fizycznym ale i psychicznym. Te okoliczności umknęły uwadze organu który w zasadzie ocenę ograniczył do kwestii pomocy fizycznej Skarżącego. Ponadto, nie można wykluczyć z czynności opiekuńczych, wyręczania osoby bliskiej od jej normalnych, codziennych obowiązków rodzinnych i życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, co stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do niesłusznego zawężenia znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną a pomoc ta uniemożliwia pracę zarobkową.
Sumując, przy ocenie spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organy zobligowane są wyłącznie do zbadania okoliczności odnoszących się do rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia przez Skarżącego oraz związku tej okoliczności z potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką w takim zakresie, w jakim świadczy ją Skarżący. Zakres opieki wyznacza orzeczenie o niepełnosprawności.
W konsekwencji uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mający, wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.) i ponownie przeprowadzi wywiad w kontekście treści orzeczenia o niepełnosprawności i ustali czy Skarżący rzeczywiście nie może podjąć pracy z uwagi na konieczność świadczenia opieki nad matką.