Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. J. K., M. K. i S. G. (dalej jako: skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 664/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, złożonego w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] przy ul. [...] / [...], ozn. hip. [...] we wsi [...] nr [...], rej. hip. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W przedmiotowej skardze skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania przedmiotowego wyroku;
- 2) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd ustalił, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 664/17 wpłynęły do Prezydenta w dniu [...] maja 2018r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 2 sierpnia 2018 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżący przed wniesieniem do Sądu przedmiotowej skargi wezwali Prezydenta do wykonania ww. wyroku pismem z dnia [...] lipca 2019 r., jednak Prezydent nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał merytorycznej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionej kopii odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział [...] i [...] z księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości, oraz ostatniego wpisu w księdze umów dotyczącego zmian właścicieli tej nieruchomości.
Ponadto wskazano, że pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. wezwano pełnomocnika stron postępowania do sprostowania omyłki pisarskiej w nazwisku "[...]" w postanowieniu Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Cywilny z dnia [...] października 1976 r., sygn. akt [...] oraz dostarczenia oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem sprostowanego w/w postanowienia. Jednocześnie powyższym pismem pełnomocnik stron postępowania został poinformowany, że przewidywany termin zakończenia przedmiotowego post5ępowania to koniec I kwartału 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.).
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi z dnia [...] listopada 2019 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 664/17, skarżący pismem z dnia [...]lipca 2019 r. wezwali Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 p.p.s.a. nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
Dokonując oceny okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że do dnia wydania niniejszego wyroku Prezydent nie rozstrzygnął wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] przy ul. [...] / [...], ozn. hip. [...] we wsi [...] nr [...], rej. hip. [...]. Oznacza to, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2018 r. pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości [...] zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Przy czym wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę prawie dwuletni okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 30 stycznia 2018 r. i w konsekwencji nie wydanie decyzji rozpoznającej wniosek.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 k.p.a. oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Natomiast wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Wymierzając grzywnę w powyższej wysokości uwzględniono także kontekst sprawy w jakiej organ pozostaje w zwłoce. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem, ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, a także obiektywne trudności Miasta [...] związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń, co przede wszystkim jest podstawowym czynnikiem determinującym zwłokę (niekiedy wręcz wieloletnią) w ich załatwianiu.
Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki.
Zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, które stanowiły zasadniczy czynnik rzutujący na przedłużanie postępowania, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zwłokę tę kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa, będącego wynikiem przede wszystkim lekceważącego stosunku do obowiązujących organ norm postępowania, czy też stron, które postępowanie to zainicjowały, bądź Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 3 sentencji) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy.