Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją KOA/2330/Op/22 z 12 września 2022r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako organ/SKO), działając na podstawie art. 127 § 2 kpa i art. 17 pkt. 1 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901, dalej jako ustawa) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K.a nr PD244/2022 z dnia 8 kwietnia 2022 r. w przedmiocie przyznania M. Z. (dalej jako skarżąca) świadczenia pieniężnego na zakup żywności (z programu "posiłek w szkole i w domu") od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. w wysokości po 150 zł. Organ podał, że podstawę prawną wydanej decyzji stanowią: ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, uchwała nr 11/15/2018 Rady Miejskiej w K. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu osłonowego z zakresie dożywiania "Posiłek w szkole i domu" na lata 2019-2023 oraz uchwała nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. "Posiłek w szkole i w domu" na łata 2019-2023 (M.P. z 2018 r. poz. 1007).
Wyjaśnił, że świadczenia na podstawie art. 24 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej są przyznawane na zasadach analogicznych do zasiłków celowych, toteż w ich przypadku mają zastosowanie przepisy dotyczące tych zasiłków (przepisy te zostały przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w szczególności art. 39, 41 i art. 3 pkt. 4 ustawy). Jednocześnie organ podał, że:
a/ wnioskodawczyni uzyskuje dochód netto 719 zł, na co składa się zasiłek stały;
b/ skarżąca pozostaje pod opieką lekarza rodzinnego, ponosi wydatki na leki, c/ ukończyła 63 lata (ur. 14.08.1959 r.) i może ubiegać się o wypłatę częściowej emerytury ze Stanów Zjednoczonych;
d/ jest objęta stała opieką OPS, od marca do grudnia 2021 r. przyznano jej zasiłki celowe na łączną kwotę 1.800 zł, w kwietniu 2022 r. zasiłek celowy w kwocie 350 zł.
Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca jest osobą samotną (rozwiedzioną), bezdzietną, mieszka wraz z matką w murowanym domu (który w określonym ułamku stanowi jej współwłasność), przy czym gospodarstwa domowe obu pań zostały zakwalifikowane jako gospodarstwa osób samotnie gospodarujących.
W skardze na ww decyzję skarżąca zarzuciła SKO naruszenie:
- 1. art. 3 ust. 1 ustawy prawo o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka podnosząc, że zasiłek na żywność w kwocie 150 zł - biorąc pod uwagę brak innych wystarczających źródeł - na pokrycie kosztów utrzymania z pewnością nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 3 ust. 1 ustawy;
- 2. art. 39 ust. 1 i 2 ustawy przez odmowę przyznania zasiłku celowego. Podniosła, że "zwrot, iż zasiłek "może być przyznany" nie oznacza dowolności ze strony organu, który w razie spełnienia przesłanek umożliwiających się ubieganie o zasiłek winien przydzielić kwotę, która będzie stanowiła realną a nie iluzoryczną pomoc w zaspokojeniu potrzeb życiowych".
- 3. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa przez niedostateczne zbadanie okoliczności sprawy w tym pominięcie rzeczywistych kosztów utrzymania i wyżywienia przy aktualnej stopie inflacji oraz jej ograniczeniach zdrowotnych, co skutkowało przyznaniem zasiłku w kwocie jedynie 150 zł.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Ustanowiony przez Sąd pełnomocnik z urzędu poparł skargę i zarzucił brak rozwiązań systemowych umożliwiających osobom schorowanym i niewydolnym życiowo godne funkcjonowanie w społeczeństwie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w ten sposób, że weryfikują decyzje organów administracji pod kątem ich zgodności z prawem, a nie pod kątem proporcjonalności czy zasadności i wysokości przyznawanych przez ustawodawcę świadczeń społecznych. Sądy administracyjne nie mogą zatem we własnym zakresie weryfikować aktów normatywnych pod kątem oceny ustawowo określonego minimum socjalnego, naruszałyby wówczas konstytucyjną zasadę trójpodziału władzy.
W kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z rodzajem świadczenia noszącego cechy "zasiłku celowego" przyznawanego w ramach programu "posiłek w szkle i w domu", który co do zasady jest świadczeniem uznaniowym, gdyż główne świadczenie skarżącej stanowiące jej dochód stanowi zasiłek stały w kwocie 719 zł netto. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że wysokość świadczeń socjalnych, w tym właśnie wysokość tego zasiłku, nie odpowiada standardom innych adekwatnych świadczeń przyznawanych przez systemy socjalne państw Unii Europejskiej, niemniej nie jest rolą Sądu administracyjnego weryfikowanie wysokości zasiłku stałego poprzez promowanie wśród organów pomocy społecznej regularnego przyznawania osobom, które nie mają zapewnionego przez państwo minimum socjalnego - zasiłków celowych, gdyż nie w tym celu ustawodawca ustanowił zasady ich przyznawania. Z normatywnego punktu widzenia, niezależnie od oceny kwestii inflacji czy siły nabywczej pieniądza, skarżąca ma zapewnione "minimum socjalne" właśnie w postaci zasiłku stałego.
Skarżąca tymczasem upatruje w świadczeniach dodatkowych z pomocy społecznej, takich jak zasiłki celowe czy zasiłek z programu "posiłek w szkole i w domu", stałej regularnej pomocy państwa w zabezpieczeniu jej podstawowych potrzeb bytowych, podczas gdy wg ustawodawcy codzienne potrzeby powinien zabezpieczać jej ww. zasiłek stały. Kontestując wysokość zasiłku stałego, jako zasiłku wg skarżącej zbyt niskiego by pokryć minimalne koszty utrzymania, i domagając się regularnie przyznawania zasiłków celowych – skarżąca w istocie kwestionuje wysokość określonego normatywnie zasiłku stałego, którego w ramach kontroli sądowoadministracyjnej, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy zasiłku quazi "celowego", Sąd w żadnej mierze nie jest w stanie zakwestionować.
Jeśli chodzi o przyjęty przez Radę Gminy K. (a przywołany przez SKO) projekt "Posiłek w szkole i w domu", to moduł dla dorosłych w uchwale ww Rady Gminy z 2018r. został określony dość ogólnie. Uchwała stanowi, że "ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy, w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Gmina może zorganizować dowóz posiłków dla tych grup mieszkańców gminy." Oznacza to, że ww uchwała Nr II/15/2018 nie określa: zasad, a także ani maksymalnych ani minimalnych kwot ewentualnej pomocy, ani częstotliwości jak i regularności jej przyznawania poszczególnym "uprawnionym".
Nie ma zatem żadnych ściśle określonych normatywnie zasad przyznawania świadczeń z ww programu. Podobnie gdy chodzi o treść uchwały nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. z 2018 r. poz. 1007). Ten akt również nie określa zasad przyznawania ww pomocy, wskazuje, że program skierowany jest przede wszystkim na dożywianie dzieci w szkołach, przy czym podmioty uczestniczące w tym programie (gminy) muszą częściowo ponosić koszty realizacji ww projektu z własnego budżetu.
Z tego względu, wobec braku normatywnie ściśle określonych zasad przyznawania ww pomocy, organowi, który przyznał skarżącej ww świadczenie w kwocie po 150 zł miesięcznie, nie można zarzucić naruszenia prawa.
Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).