Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2014 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu zażalenia
W. S. na postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] września 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2014 r.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że decyzją z [...] września 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] potwierdził I. C. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], pow. [...], woj. [...] tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Pismem z 3 kwietnia 2014 r. W. S. złożyła do Wojewody [...] wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] września 2013 r.
W uzasadnieniu swojego wniosku podniosła, że podstawą prawną jej żądania jest art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednocześnie wskazała, że o decyzji z [...] września 2013 r. dowiedziała się od I. C. w grudniu 2013 r.
Postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] września 2013 r. nr [...] potwierdzającą I. C. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], pow. [...], woj. [...].
W.S. złożyła zażalenie na to postanowienie.
Minister Skarbu Państwa wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 148 k.p.a.: § 1. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania § 2. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Minister powołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 czerwca 2013 r. (sygn. akt IV SA/Po 225/13): wskazał, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tą ostatnią informację, to nie jest tu konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy, jeżeli posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy.
W ocenie Ministra Skarbu Państwa W. S. dowiedziała się o treści decyzji Wojewody [...] z [...] września 2013 r. w grudniu 2013 r. We wniosku o wznowienie postępowania z [...] kwietnia 2014 r. skarżąca wskazała bowiem, że kopię decyzji o przyznaniu rekompensaty I. C., otrzymała w ostatnim miesiącu 2013 r. Od tej chwili W. S. posiadała informacje pozwalające jej zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Od momentu pozyskania informacji o istnieniu decyzji z [...] września 2013 r. rozpoczął się również bieg miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art.148 § 2 k.p.a.).
Zdaniem Ministra Skarbu Państwa w przedmiotowej sprawie nie jest konieczne dokładne ustalenia dnia, w którym W. S. dowiedziała się o istnieniu decyzji organu wojewódzkiego, wydanej [...] września 2013 r. Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania dopiero pismem z 3 kwietnia 2014 r. (nadanym za pośrednictwem poczty 4 kwietnia 2014 r.), a więc po upływie 3 miesięcy od chwili powzięcia informacji o decyzji z [...] września 2013 r. W tej sytuacji nawet, gdyby przyjąć, że Skarżąca dowiedziała się o decyzji w ostatnim dniu grudnia 2013 r., czyli 31 grudnia 2014 r., nie wpłynęłoby to na dochowanie terminu wskazanego w art. 148 § 2 k.p.a., gdyż termin ten upłynął 31 stycznia 2014 r. Tak więc wniosek o wznowienie postępowania organ uznał za złożony po terminie.
Minister powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2008 r. (sygn. akt II OSK 1981/06): zgodnie, z którym w wypadku, gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrując dopuszczalność wznowienia nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a. (...) Ocena statusu strony byłaby na tym etapie postępowania co najmniej przedwczesna. Z reguły bowiem wznowienia postępowania na podstawnie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. domagają się te osoby, które pominięto w postępowaniu zwykłym z powodu nieuznania ich za strony postępowania".
Minister wyjaśnił, że z ustalonego stanu faktycznego w sprawie wynika, że strona nie spełniła przesłanki formalnej, o której mowa w art. 148 k.p.a. tj. nie dochowała terminu miesięcznego z art. 148 § 2 k.p.a..
Organ wskazał, że z uwagi na niedochowanie terminu z art. 148 § 2 k.p.a. niedopuszczalne jest wznowienie postępowania i badanie merytorycznej przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. czy strona faktycznie bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Ocena tej przesłanki może nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2011 r. sygn.. akt II SA/Kr 920/11 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 259/11).
Na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z [...] lipca 2014 r. skargę złożyła W. S. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji oraz o nakazanie wydania decyzji potwierdzającej jej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Polski przez J. S. W uzasadnieniu skargi podniosła, że sprawa otrzymania przez nią rekompensaty jest prowadzona opieszale. Wskazała, że do akt sprawy zostało złożone prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z [...] lipca 1991 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po Z. S. nabyła żona W. S. i siostra I. C. – po połowie każda z nich. Skarżąca podała, że skoro wcześniej nie występowała o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami R.P., to miała prawo oczekiwać, że decyzja taka zostanie wydana przez Wojewodę [...], tym bardziej, że jej mąż nie doczekał otrzymania rekompensaty.
Skarżąca wskazała, że o toczącym się postępowaniu dowiedziała się 8 marca 2013 r. z pisma Urzędu Wojewódzkiego w K., kiedy wezwano ją do złożenia postanowienia spadkowego, kserokopii dowodu osobistego i zaświadczenia o zameldowaniu. Była więc pewna, że uznano ją za stronę postępowania i otrzyma wiadomość co do dalszego postępowaniu i doręczona jest zostanie decyzja. Skarżąca podała, że wie, iż spóźniła się trzy miesiące z wysłaniem wniosku o wznowienie postępowania, ale oczekiwała na decyzję w przedmiocie rekompensaty, co umożliwiłoby jej ewentualne złożenie odwołania.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie procesowym z 13 listopada 2014 r. skarżąca poparła stanowisko przedstawione w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Przepis art. 148 § 1 k.p.a. normuje kwestie trybu i terminu wniesienia podania w sprawie wznowienia postępowania stanowiąc, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2 wydanie, Warszawa 1998 r.).
Organ obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie tego terminu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa).
Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania na wniosek w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania postanowienia o odmowie wznowienia (art. 149 § 3 kpa).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż trafnie organy uznały, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania.
Odnośnie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, to ponad wszelką wątpliwość skarżąca o istnieniu decyzji Wojewody [...] z [...] września 2013 r. dowiedziała w grudniu 2013 r. Wynika to wprost z treści wniosku skarżącej z [...] kwietnia 2014 r., w którym skarżąca napisała, cyt.: "Dopiero w grudniu 2013 r. otrzymałam od siostry mojego męża kopię decyzji o przyznaniu rekompensaty I. C. z d. S. i dowiedziałam się, że została wydana decyzja". Skarżąca miała więc wiedzę nie tylko co do faktu wydania decyzji, ale także powzięła wiadomość o jej treści.
Świadomość skarżącej co do uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wynika także z treści skargi, w której wskazuje, że wie, iż spóźniła się trzy miesiące z wysłaniem wniosku o wznowienie postępowania, jednakże oczekiwała na nadesłanie jej decyzji. Należy jednakże wskazać, że przyczyny opóźnienia nie mają w sprawie żadnego znaczenia.
Z przyczyn wyżej omówionych uznać należy, że zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem.
W kwestii żądania skargi o nakazanie organowi wydania decyzji potwierdzającej skarżącej prawo do rekompensaty, wskazać należy, że nie jest to dopuszczalne w niniejszej sprawie, gdyż przedmiotem kontroli Sądu jest jedynie postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, z mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.