Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. S. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] odmawiającej przyznania E. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Wójt Gminy [...] orzekł o odmowie przyznania E. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką – B. B. urodzoną [...] kwietnia 1927 r. Podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji stanowi przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 zez zm.), zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki na osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Świadczenie powyższe jest uzależnione od dochodu rodziny osoby wymagającej opieki oraz rodziny osoby sprawującej opiekę i wynosi 623 zł na osobę.
Organ pierwszej instancji podkreślił, że z treści złożonych przez E. S. dokumentów wynika, iż nie została w tej sprawie spełniona przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia, bowiem E. S. sprawująca opiekę nad matką od siedmiu lat (od roku 2006 r.) nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki. Ostatnie jej świadectwo pracy wydane zostało w lutym 2007 r. Od dnia [...] lutego 2011 r. E. S. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, zatem pozostawała w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Organ pierwszej instancji nie spostrzegł powiązań przyczynowo - skutkowych pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia osoby sprawującej opiekę a orzeczeniem o niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki E. S. wydano w 1984 r., a ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy pracowała do 2007 r. a następnie pozostawała zarejestrowana w Urzędzie Pracy. Z tych względów odmowę uwzględnienia wniosku organ pierwszej instancji uznał za zasadną.
Od powyższej decyzji E. S. wniosła, pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r., odwołanie. W uzasadnieniu wskazała, że decyzja odmowna jest dla niej bardzo krzywdząca. Wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w roku 1984 nie ma jej zdaniem znaczenia ponieważ opiekę nad matką najpierw sprawował (już teraz nieżyjący) mąż, a później skarżąca wraz ze swą siostrą. Rejestracja w Urzędzie Pracy była koniecznością z uwagi na ubezpieczenie społeczne. W roku 2007 skarżąca podjęła na krótki okres pracę sądząc że pogodzi pracę z opieką nad matką. Obecnie mieszka z matką i opiekuje się nią przez całą dobę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. S. od ww. decyzji [...] lipca 2013 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż odwołanie nie mogło zostać uwzględnione, gdyż uchylenie zaskarżonej decyzji spowodowałoby naruszenie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139 poz. 992 ze zm.) oraz ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło również uwagę na fakt, iż z akt sprawy nie wynika kiedy decyzję organu pierwszej instancji doręczono adresatce, ponieważ nie załączono do akt sprawy dowodu jej doręczenia.
Następnie, powołując się na art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych Kolegium wskazało, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej łub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego E. S. nie spełniła przesłanki wymienionej w tym przepisie warunkującej przyznanie wnioskowanego świadczenia bowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki na osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej łub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W związku z tym, w ocenie organu, nie można uznać, że zaskarżoną decyzją naruszono prawo.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2013 r., E. S. - pismem z dnia 21 października 2013 r.- wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż z chwilą złożenia wniosku w Ośrodku Pomocy Społecznej wyrejestrowała się z Urzędu Pracy, rezygnując z podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu odmowy podaje, że skarżąca była zarejestrowana w Urzędzie Pracy i była gotowa do jej podjęcia co jest nieprawdą w ocenie skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] jest przedwczesna.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że wyłącznym trybem weryfikacji nieostatecznej decyzji w kodeksie postępowania administracyjnego jest postępowanie odwoławcze, które może być uruchomione ale tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej, tj. wniesienia odwołania w terminie określonym w art. 129 k.p.a., albo wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 129 k.p.a. odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, przy czym przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono decyzję (art. 57 § 1). Przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie lub ogłoszenie w sposób unormowany w art. 39-40 k.p.a., za pokwitowaniem przez pocztę, przez pracowników organu lub inne upoważnione osoby bądź organy.
W konsekwencji, obowiązkiem organu odwoławczego jest należyte zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie wniesione zostało w terminie, czy pochodzi od strony i czy z innych przyczyn jest dopuszczalne. Aby natomiast przesądzić kwestię, że odwołanie zostało złożone w terminie, należy ustalić datę doręczenia decyzji stronie, której dotyczy odwołanie, a następnie ocenić czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za doręczenie ze skutkiem prawnym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], pomimo iż stwierdziło, że z akt sprawy nie wynika, kiedy decyzję organu pierwszej instancji doręczono adresatce, to jednak pomimo braku ustaleń w tym zakresie przystąpiło do merytorycznej oceny decyzji. Wprawdzie w aktach administracyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru umiejscowione przy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], jednakże jak wynika z dokonanej na nim adnotacji potwierdzenie to dotyczy sprawy o nr. [...], a więc innym aniżeli decyzja z dnia [...] lipca 2013 r. Ponadto, z powyższego zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że doręczenie E. S. dokumentu o nr. [...] nastąpiło w dacie [...] czerwca 2013 r., a więc w dacie poprzedzającej wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu, brak postępowania wyjaśniającego co do daty doręczenia decyzji Wójta Gminy [...] czyni niemożliwym ocenę czy odwołanie E. S. zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu, a tym samym czyni przedwczesne rozstrzygnięcie organu odwoławczego w zakresie oceny spełnienia (bądź nie) przez odwołującą się przesłanek z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.).
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2013 r., jako wydana z naruszeniem art. 127 § 1 k.p.a. w związku z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, podlega uchyleniu.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy przeprowadzi postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, a następnie oceni czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za doręczenie ze skutkiem prawnym. W zależności od tych ustaleń organ wyda stosowne rozstrzygnięcie.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 5