Uzasadnienie
Pismem z [...] listopada 2020 r. W. P., E. B., A. P. i M. W. (dalej jako skarżący) złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta[...] (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1427/16.
Skarżący wskazali, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], w rejonie ulic [...]- [...], [...], [...] i [...], dawna działka nr [...] objęta księgą hipoteczną "[...]" rej. hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo upływu wskazanego terminu oraz pisemnego wezwania z [...] października 2020 r. prezydent nadal nie rozpoznał sprawy.
Skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej przewidzianej wysokości, 2) przyznanie w trybie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) na rzecz każdego skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej oraz 3) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podjęto szereg czynności zmierzających do zakończenia postępowania, przy czym spraw z zakresu roszczeń przedwojennych właścicieli nieruchomości [...] cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co często nie pozwala na dotrzymanie terminów ustawowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Poza sporem jest, że wyrokiem z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 1427/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic [....] – [...], [...], [...] i [...], dawna działka nr [...] objęta księgą hipoteczną "[...]" rej. hip. [...]- w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy organ otrzymał [...] kwietnia 2017 r., termin określony w ww. wyroku upłynął z dniem [...] sierpnia 2017 r. Prezydent dotychczas nie rozstrzygnął sprawy.
Skoro zaś organ nadal sprawy nie załatwił, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie. Zauważyć należy, że od upływu wskazanego terminu skarżący dwukrotnie, pismami z [...] grudnia 2017 r. i z[...] października 2020 r. zwracali się do organu o wykonanie wyroku z 1 grudnia 2016 r. Pierwsze czynności prezydent podjął dopiero przy pismach z [...] listopada 2020 r., a zatem ponad trzy lata po upływie wyznaczonego przez Sąd terminu na zakończenie sprawy. Tak długi okres bezczynności uzasadnia uznanie bezczynności organu za rażąco naruszającą prawo.
Mając powyższe na uwadze, w przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 3000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa.
Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Suma ta pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest także zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności wskazane powyżej zasadne jest przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwotach po 2000 (dwa tysiące).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 ppsa orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 154 § 6 i 7 ppsa jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego w pkt 4 sentencji orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).