Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. A., od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Kierownika Działku Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] lipca 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego – zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P., Kierownik Działku Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił J. A. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na T. A., wobec nie spełnienia przez wnioskodawcę warunków do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. braku rezygnacji przez wnioskodawcę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. A. W odwołaniu wskazał, że zrezygnował z pracy ze względu na chorobę matki. W 2012 roku miał propozycję pracy za granicą przy zbiorze owoców oraz w [...], jednak choroba matki wymaga całodobowej opieki, którą może zapewnić tylko on.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] – zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) - Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Organ odwoławczy podniósł, ze J. A. nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący pozostawał w zatrudnieniu do 2010 r., następnie w okresie od dnia [...] lutego 2010 r. do dnia [...] marca 2012 r. był zarejestrowany w MUP w P. jako osoba bezrobotna, a zatem korzystał z instytucjonalnej formy wsparcia osób bezrobotnych, wykazując tym samym gotowość do podjęcia pracy czy innej formy aktywizacji zawodowej.
Organ wskazał, ze pojęcie "nie podejmowanie zatrudnienia" w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - tak jak ma to miejsce w przypadku odwołującego się, który w 2012 r. nie podjął zatrudnienia za granicą czy w [...] w P. - nie jest z tożsame z pojęciem "rezygnacja z zatrudnienia" w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Organ podkreślił, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia w świetle art. 16a ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uważa się osobę, która będąc zatrudniona zrzeka się zatrudnienia, tj. zwalnia się z pracy w celu sprawowania opieki.
Nie zostały więc – zdaniem organu odwoławczego – spełnione przesłanki wynikające z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. A. podnosząc że decyzją wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odebrano mu przyznane wcześniej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką T. A. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej, powołując obowiązujący od dnia 1 stycznia 2013 r., przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówiły przyznania J. A. specjalnego zasiłku opiekuńczego, podnosząc, że przed złożeniem wniosku o przyznanie wskazanego świadczenia nie pracował, a więc nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. W ocenie organów rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną jest przesłanką konieczną do uzyskania przedmiotowego świadczenia.
Zdaniem Sądu dokonana w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej wykładnia powołanego wyżej przepisu jest wadliwa.
Powołany przepis obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną i która obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadziła specjalny zasiłek opiekuńczy.
Zgodzić się trzeba z organami administracji publicznej rozpoznającymi niniejszą sprawę, że w obecnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela jednakże poglądu, że przez rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, należy rozumieć wyłącznie sytuację, w której dana osoba będąc w stosunku pracy, rezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu powyższa interpretacja przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jest wadliwa w odniesieniu do osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012 r.
Skarżący decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2012 r. miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką T. A. w kwocie [...] zł miesięcznie.
W ocenie Sądu w odniesieniu do takich osób pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1, należy rozumieć szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej tym spośród członków społeczeństwa, którzy podejmując się opieki nad swymi najbliższymi, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, rezygnują z własnej aktywności zawodowej. Przez pojęcie to należy zatem rozumieć również niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Zauważyć trzeba, że ustawodawca nie wprowadził w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymogu, aby rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Warunku takiego nie można wyprowadzić z samego wygaśnięcia z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wydanej na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. Konieczne jest jedynie, aby rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiła w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjęcie innej wykładni przepisu art. 16a ust. 1 w tym zakresie prowadziłoby do faktycznego pozbawienia osób, które zrezygnowały z zatrudnienia przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., a sprawowały przed jej wejściem w życie i sprawują nadal opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, J. A. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką T. A. przyznane jemu na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych od dnia [...] listopada 2012 r. Występując zatem z wnioskiem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w trybie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z wygaśnięciem z mocy prawa powyższej decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżący pozostawał osobą niepodejmującą zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji naruszają art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich uchylenie. Jak wskazano organy administracji publicznej rozpoznające niniejszą sprawę błędnie uznały, że wyłącznym warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest pozostawanie przed złożeniem wniosku w zatrudnieniu lub wykonywanie innej pracy zarobkowej. W ocenie Sądu świadczenie to może przysługiwać również osobom, które nie podejmują zatrudnienia i nie wykonują innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, jeżeli przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012 r. korzystały ze świadczenia przyznanego w trybie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni powyższą wykładnię art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.