Uzasadnienie
ISA/Wa 2859/20
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. W. z dnia od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., Nr [...], uchylającej decyzję własną z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], przyznającą A. W. świadczenie wychowawcze na dziecko J. W., na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. i odmawiającej prawa do świadczenia wychowawczego na J. W. na w/w okres – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
W dniu [...] maja 2016 r. A. W. złożył drogą elektroniczną wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę J. W.. W formularzu wniosku, w skład rodziny zaliczył siebie, obecną żonę A. L. oraz dzieci: J. W. i A. W., oświadczając tym samym, że córki zamieszkują z nim i są na jego utrzymaniu.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...], przyznał A. W. świadczenie wychowawcze na córkę J. W. na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r.
Następnie, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., Nr [...], Prezydent [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawa A. W. do świadczenia wychowawczego na dziecko J. W. we wskazanym okresie.
Z uwagi na zaistniałe rozbieżności dotyczące daty wyroku rozwodowego A. W. i M. W., Prezydent [...] w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. zwrócił się do Sądu Okręgowego dla [...] [...] Wydział Cywilny o wyjaśnienie tej kwestii.
Sąd Okręgowy potwierdził, ze wyrok rozwodowy został wydany w dniu [...] listopada 2007 r., a nie jak wcześniej podano [...] listopada 2017 r. Uprawomocnił się w dniu [...] grudnia 2007 r.
W wyroku Sąd Okręgowy ustalił, że miejscem zamieszkania małoletniej A. W. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki – M. W. oraz zasadził od A. W. alimenty na rzecz córki.
Mając powyższe na uwadze organ I instancji ustalił, że na dzień składania wniosku, tj. [...] maja 2016 r., córka A. W. J. W. była pierwszym dzieckiem w rodzinie na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a córka A. W. nie zaliczała się do składu rodziny.
Odwołanie od powyższej decyzji, złożył A. W., zarzucając jej: naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 10 i art. 9 Kpa oraz naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 2 pkt. 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że małoletnia J. W. była w dniu [...] maja 2016 r., pierwszym dzieckiem Strony.
Skarżący wskazał, że pozostaje w związku małżeńskim z A. L., z którą ma jedno wspólne dziecko – J. W.. A. W. posiada także córkę – A. W. ur. [...] sierpnia 2000 r. z poprzedniego związku. Aktualna małżonka A. L. ma również córkę A. L. (wcześniej – U.) urodzoną [...] września 1993 r. Skarżący wskazał, że w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r., który jest przedmiotem niniejszego postępowania, zamieszkiwał w [...] przy ul. [...] z żoną – A. L., córką – J. W. oraz A. L. - córką A. L. z poprzedniego związku. W tym czasie bardzo często razem z ojcem i jego rodziną przebywała córka A. W.. Wskazał, że pouczenia, które znajdowały się na formularzu są nieprecyzyjnie, co doprowadziło do błędnego wskazania stanu osobowego rodziny.
Skarżący wskazał ponadto, że sytuacja rodzinna się nie zmieniła, gdyż w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego razem z A. W. zamieszkiwało dwoje dzieci. Tym samym Stronie przysługiwało świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł na drugie dziecko.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. W. – zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
Organ w uzasadnieniu decyzji zwrócił uwagę, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustaw z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.). Z dniem 1 lipca 2019 r. przepisy tej ustawy uległy istotnym zmianom wprowadzonym ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 924), polegającym m. in. na rezygnacji z wymogu spełnienia kryterium dochodowego w przypadku przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, przy czym zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy zmieniającej w sprawach o świadczenia wychowawcze za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w dotychczasowym brzmieniu.
Organ odwoławczy podkreślił, że wyrok rozwodowy w sprawie z powództwa M. W. przeciwko A. W. zapadł w dniu [...] listopada 2007 r., a nie jak wcześniej podano [...] listopada 2017 r. W/w wyrok uprawomocnił się w dniu [...] grudnia 2007 r., a zatem na dzień składania wniosku, tj. [...] maja 2016 r., córka A. W. J. W. była pierwszym dzieckiem w rodzinie określonym na gruncie przepisów ustawy, a córka A. W. nie zaliczała się do składu rodziny.
A. W. podniósł w odwołaniu, że w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r., zamieszkiwał w [...] przy ul. [...] z żoną A. L., córką J. W. oraz A. L., córką A. L. z poprzedniego związku. W składzie rodziny wskazał siebie, żonę A. L., córki J. W. i A. W., ponieważ pouczenie we wniosku było nieprecyzyjne, co doprowadziło do błędnego wskazania stanu osobowego rodziny.
Odnosząc się do powyższego zarzutu stwierdził, że w formularzu "Wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego" część I, w pkt 4 "Dane członków rodziny" przytoczona została definicja rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy, zgodnie z którą rodzina oznacza odpowiednio: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka (opiekuna faktycznego dziecka to osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka) oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia.
Zdaniem organu powyższa definicja nie nastręcza trudności interpretacyjnych i wyraźnie wynika z niej, że jeśli córka skarżącego A. W., nie zamieszkiwała z nim i nie była na jego utrzymaniu w chwili składania wniosku, to nie powinna być w nim uwzględniona, a tym samym J. W. była jego pierwszym dzieckiem. Natomiast jeśli A. L. zamieszkiwała wspólnie z nim, jego żoną A. L., oraz ich córką J. W. i była na ich utrzymaniu, to powinna być wpisana jako członek rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, zgodnie z w/w pouczeniem.
Ponadto w części II formularza w/w wniosku, znajduje się oświadczenie, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe, a wnioskodawca zapoznał się z warunkami uprawniającymi do świadczenia wychowawczego i jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia które to oświadczenie A. W. podpisał.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. W..
Zaskarżonej decyzji zarzucał:
- I. Naruszenie przepisów postępowania tj.:
- 1. art 138 § 1 pkt. 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
- 2. art. 15 kpa poprzez naruszenie przez organ zasady dwuinstancyjności i zaniechania przeprowadzenia postępowania merytorycznego i powielanie jedynie stwierdzeń zawartych w decyzji organu I instancji oraz ograniczenie się jedynie do polemiki z zarzutami podniesionymi w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2020 r.;
- 3. art. 107 § 3 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu dowodów, które organ uznał za udowodnione i na których się oparł przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
- 4. art. 7 kpa, 77 § 1 kpa, 80 kpa poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w konsekwencji utrzymanie wadliwej decyzji organu I instancji w mocy.
- II. Naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 1. art. 2 pkt. 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, dalej) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że małoletnia J. W. była w dniu [...] maja 2016 r. pierwszym dzieckiem strony, i zaniechanie ustalenia, że A. L. zamieszkiwała ze skarżącym i pozostawała na jego utrzymaniu co skutkowało błędnym ustaleniem składu osobowego rodziny skarżącego.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ II instancji pomimo obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wyjaśnił w sposób dostateczny stanu faktycznego o czym świadczy m. in. lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, ale przede wszystkim nie rozpoznał ponownie sprawy czym naruszył zasadę dwuinstancyjności.
Zdaniem skarżącego organ II instancji błędnie uznał, że małoletnia J. W. była jego pierwszym dzieckiem, powielając błędne ustalenia organu I instancji. Organ odwoławczy zignorował fakt, że chociaż skarżący popełnił błąd wypełniając wniosek, nie zmieniło to jego sytuacji rodzinnej, w której na utrzymaniu pozostawała dwójka dzieci, gdyż wraz ze skarżącym mieszkała małoletnia J. W. oraz A. L..
Skarżący wskazał, że organ zamiast w sposób prawidłowy dokonać ustalenia składu osobowego rodziny, skupił się wyłącznie na jego omyłce, która jak już zostało wskazane w odwołaniu wynikała z nieprecyzyjnego pouczenia znajdującego się na formularzu.
Ponadto organ II instancji zaniechał sporządzenia prawidłowego uzasadnienia wydanej decyzji, z którego w sposób jasny wynikałoby na jakich dowodach się oparł przy jej wydawaniu, którym odmówił wiarygodności i dlaczego, co spowodowało, że skarżący nie może więc w pełni przenalizować toku rozumowania organu, a tym samym związku logicznego, który doprowadził do wydania zaskarżonej decyzji.
Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sąd po dokonanej kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 pkt. 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r. poz. 195 stan na okres 2016/2017) ilekroć jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców, dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.
Organ rozpoznawał sprawę na podstawie wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2016 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę J. W.. W formularzu wniosku, co jest bezsporne, skarżący do składu rodziny zaliczył siebie, obecną żonę A. L. oraz dzieci: J. W. i A. W., oświadczając tym samym, że córki zamieszkują z nim i są na jego utrzymaniu.
Po rozpoznaniu złożonego wniosku Prezydent [...] wydał decyzję z dnia [...] maja 2016 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na J. W..
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. organ wznowił postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, uznając że wyszły na jaw nowe okoliczności, dotyczące daty wyroku rozwodowego A. W. i M. W. oraz nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Sąd Okręgowy potwierdził, że wyrok rozwodowy został wydany w dniu [...] listopada 2007 r., a nie jak wcześniej podano [...] listopada 2017 r. oraz, że uprawomocnił się w dniu [...] grudnia 2007 r.
Po rozpoznaniu sprawy, w wyniku wznowienia, Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., uchylił decyzję własną z dnia [...] maja 2016 r. i odmówił prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. W. na okres od [...] kwietnia 2016r. do [...] września 2017r,
Należy podkreślić, że organ rozpoznawał sprawę zarówno po raz pierwszy jak i po wznowieniu postępowania w granicach złożonego wniosku.
Skarżący wystąpił o świadczenie wychowawcze na córkę J. W. jako na drugie dziecko w rodzinie.
W takim wypadku organ nie badał dochodu rodziny oraz czy nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego, które jest badane w przypadku, gdy o świadczenie występuje rodzic na pierwsze dziecko.
Organ badał czy córka J. W. na którą skarżący wystąpił o świadczenie wychowawcze, jest drugim dzieckiem w świetle przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i prawidłowo ustalił, że na dzień składania wniosku tj. [...] maja 2016r. córka J. W. była pierwszym dzieckiem skarżącego w rodzinie określonym na gruncie przepisów ustawy, a córka A. W. nie zaliczała się do składu rodziny.
Należy podkreślić, że zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny. Co do zasady - dziecko należy do rodziny rodzica, z którym wspólnie zamieszkuje i który sprawuje nad tym dzieckiem faktyczną opiekę.
Skarżący nie neguje prawidłowości ustaleń organu odnośnie nie zaliczenia córki A. W. do składu rodziny ale jego zdaniem córka J. jest drugim dzieckiem, gdyż jako pierwsze dziecko powinna być zaliczona córka jego obecnej żony A. L. urodzona [...] września 1993 r.
Skarżącemu umknęło, że gdy pierwsze dziecko kończy 18 lat to drugie dziecko staje się pierwsze i w świetle przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2019 r. nie przysługuje mu już świadczenie wychowawcze jako drugiemu dziecku w rodzinie.
Mogłoby otrzymywać to świadczenie jeżeli rodzic wystąpiłby o świadczenie wychowawcze dla niego jako na pierwsze dziecko i nie nastąpiłoby przekroczenie kryterium dochodowego.
W myśl art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2019 r. świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. W przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł.
W przypadku gdyby skarżący wystąpił o świadczenie wychowawcze na córkę J. W. jako na pierwsze dziecko określone na gruncie przepisów ustawy, wówczas organ byłby zobowiązany zbadać dochód rodziny oraz czy nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego, które jest badane w przypadku, gdy o świadczenie występuje rodzic na pierwsze dziecko.
A. L. urodziła się [...] września 1993 r. i w chwili składania wniosku przez A. W. miała [...] lata.
Dziecko do 25 roku życia, które nadal mieszka z rodzicami i pozostaje na ich utrzymaniu, jest uwzględniane przy obliczeniu dochodu na osobę w rodzinie.
Gdyby skarżący złożył wniosek na J. W. jako na pierwsze dziecko organ byłby zobowiązany do zbadania dochodu rodziny i J. W. mogłaby otrzymywać wsparcie, jeżeli dochód na osobę nie przekroczyłby 800 zł.
We wniosku jak również w odwołaniu i skardze skarżący konsekwentnie podtrzymywał swoje stanowisko tzn. że złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na J. W. jako na drugie dziecko w rodzinie.
Skarżący wybrał drogę bez badania kryterium dochodowego i organ wydał decyzję zgodnie z wnioskiem.
Reasumując prawidłowo organy ustaliły, że córka A. W. J. W. była pierwszym dzieckiem w rodzinie na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a córka A. W. nie zaliczała się do składu rodziny.
Organ rozpoznał sprawę w oparciu o złożony wniosek, w którym skarżący wnosił o świadczenie wychowawcze na J. W. jako na drugie dziecko w rodzinie wobec tego zarzuty skargi są całkowicie niezasadne.
W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że organy orzekające nie naruszyły wskazanych przez skarżącego przepisów zarówno prawa materialnego jak iprocesowego. Organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały jego rozpatrzenia i w sposób zasadny w oparciu treść wniosku przyjęły, że J. W. jest pierwszym dzieckiem w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu i w konsekwencji w prawidłowy sposób orzekły w zaskarżonych decyzjach.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.