Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej kpa, po rozpatrzeniu odwołania Z. N. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] ([...]) odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] nr [...] o ustanowieniu kandydata na nabywcę działki Nr [...] o powierzchni [...] ha we wsi [...]– uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Z akt spawy wynika, że postanowieniem Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...], została przejęta na własność Skarbu Państwa za zaległości podatkowe stanowiąca własność W. G. nieruchomość rolna o pow. [...] ha we wsi [...]. Postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...], Sąd Wojewódzki w [...] Wydział III Cywilny odrzucił zażalenie W. G. na postanowienie Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...], o odrzuceniu rewizji W. G. w przedmiocie przejęcia nieruchomości za zaległe podatki.
Następnie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] nr [...] orzekło o przejęciu na własność Państwa od W. G. bez odszkodowania opuszczonej nieruchomości rolnej o pow. [...] ha w [...] działki nr [...]. W wyniku wznowienia postępowania Prezydium decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło decyzję z dnia [...] w części dotyczącej działek ew. nr [...] (pow. [...] ha) wskazując, że działki te zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy w [...] ustanowił w osobie J. M. kandydata na nabywcę działki nr [...] o pow. [...] ha w [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, której własność ww. nabyła aktem notarialnym z dnia [...] rep. A nr [...].
Wojewoda [...] rozpoznał wniosek Z. N, który na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] Nr [...] jest następcą prawnym W. G. Minister stwierdził, że wniosek Z.N. jest niedopuszczalny, a niedopuszczalność ma charakter podmiotowy. Wnioskodawca nie ma bowiem legitymacji procesowej do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] ponieważ ani jemu, ani jego poprzednikowi prawnemu nie przysługiwał tytuł prawno-rzeczowy do nieruchomości, gdyż w dacie wydania decyzji, której żądanie dotyczy właścicielem nieruchomości był Skarb Państwa.
Organ dodał, że zarzuty odwołania mogą zostać ocenione w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] o przejęciu działki jako opuszczonej.
Skargę na powyższą decyzję wniósł Z. N. wskazując, że zasądzona przez Sąd Powiatowy w [...] (postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...]) kwota [...] zł nie została W. G. wypłacona, ani złożona do depozytu sądowego.
Skarżący wyjaśnił, że działka nr [...] nie była objęta postanowieniem Sądu Powiatowego z [...]. Stanowiła własność W. G. i była użytkowana. Grunt o pow. [...] ha przejęty przez Wydział Finansowy Skarbu Państwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej był odłogowany, a w trakcie kontroli błędnie do jego obszaru zaliczono działkę nr [...] i w efekcie błędnie przejęto ją na rzecz PPRN.
Działka nr [...] została zatem błędnie wpisana do księgi wieczystej na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...], skoro sąd nie mógł co do niej rozstrzygać, gdyż nie była ona przedmiotem orzeczenia Sądu Powiatowego w [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej ppsa.
W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Poddaną kontroli Sądu decyzją z dnia [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] o ustanowieniu kandydata na nabywcę działki nr [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 61 § 1 kpa, postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zasada ta została powtórzona w regulacjach dotyczących postępowania nieważnościowego w art. 157 § 2 kpa, zatem wszczęcie postępowania nieważnościowego, a co za tym idzie możliwość merytorycznego orzeczenia w sprawie, uzależniona jest od złożenia wniosku przez stronę.
Stroną - zgodnie z art. 28 kpa - jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak więc osoba, która składała wniosek o stwierdzenie nieważności musi wykazać swój interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie powszechnie obowiązującego przepisu prawa - najczęściej materialnego na podstawie, którego formułuje się żądania i obowiązki. Tylko zatem taki przepis prawa stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. O tym, czy podmiot ten ma interes prawny nie może decydować jedynie sama wola tego podmiotu, z różnych przyczyn zainteresowanego prowadzeniem tego postępowania. Interes prawny nie jest tożsamy z interesem faktycznym, który oznacza, iż określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. W tym przypadku jednak to "zainteresowanie" nie znajduje oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, które stanowiłoby podstawę żądania stosownych czynności organu administracji.
Pojęcie "interes prawny" nie zostało zdefiniowane w przepisach kodeksu, ale w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje, że oznacza ono interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego.
W niniejszej sprawie z wnioskiem o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpił Z. N, który jak wynika z akt administracyjnych jest następcą prawnym W. G. Od W. G. przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomość rolną nr [...]. Oznacza to, że w dniu przejęcia W. G. utracił tytuł prawno-rzeczowy do opisanej nieruchomości, a jej właścicielem stał się Skarb Państwa. Innymi słowy od dnia przejęcia opisanej nieruchomości wyłącznie Skarbowi Państwa przysługiwały wszelkie do niej prawa.
Z materiału dowodowego wynika bowiem, że przejęcie działki nr [...] nastąpiło na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...]. Od tego zatem momentu właścicielem spornej działki stał się Skarb Państwa, który mógł nią rozporządzać. Skarb Państwa pozostawał jej właścicielem do dnia [...], tj. do dnia nabycia działki przez J. M. na podstawie aktu notarialnego. w dniu [...] po uprzednim ustanowieniu kandydata w osobie J. M. na nabywcę nieruchomości, decyzją z dnia [...], której weryfikacji w postępowaniu nieważnościowym domagał się skarżący. W związku z powyższym, skoro Z. N. nie posiada tytułu prawnego do działki nr [...], to nie przysługuje mu również przymiot strony w niniejszym postępowaniu - a co za tym idzie nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustanawiającej kandydata na nabywcę przedmiotowej działki.
W związku z powyższym wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] pochodził od podmiotu nie będącego stroną.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że w kpa znajdują się dwie regulacje dotyczące złożenia wniosku o wszczęcie postępowania przez podmiot nie będący stroną – art. 61 a § 1 i 105 § 1 kpa, przy czym różnica sprowadza się do tego, że zastosowanie pierwszego z nich dopuszczalne jest w sytuacji, gdy brak przymiotu strony jest oczywisty i wówczas organ odmawia wszczęcia postępowania bez przeprowadzenia jakichkolwiek czynności sprawdzających, czyli bez wszczęcia postępowania. Zaś drugi z ww. przepisów stosuje się gdy organ po wszczęciu postępowania, badając merytorycznie sprawę, ustali, że podmiot żądający wszczęcia postępowania nie ma przymiotu strony. Wówczas organ zobowiązany jest postępowanie umorzyć. Oznacza, to, że z powodu braku przymiotu strony podmiotu żądającego wszczęcia postępowania, organ nie może orzec merytorycznie, jak to zrobił organ I instancji. Słusznie więc Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił rozstrzygnięcie Wojewody [...] i korzystając z uprawnień wynikających z art. 138 § 1 pkt 2 kpa umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić trzeba, że okoliczność nieuprawnionego zakwalifikowania działki nr [...] może być ewentualnie kwestionowana w postępowaniu dotyczącym orzeczenia, na mocy którego nieruchomość ta została przejęta od poprzednika prawnego skarżącego, to jest decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...], jak słusznie wyjaśnił organ odwoławczy. W konsekwencji powyższego również twierdzenia o niewypłaceniu odszkodowania za przejętą nieruchomość i niezłożeniu go do depozytu pozostawały bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.